Books by this author (1)
Technology
Диагностика усталостных разрушений деталей машин при переменном сложном нагружении
Գիտական աշխատությունը նվիրված է մեքենաների դետալների հոգնածային քայքայման ախտորոշման, դրանց ամրության և հուսալիության գնահատման, ինչպես նաև փոփոխական բարդ բեռնավորման պայմաններում նյութերի վնասվածքների առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մեքենաների և մեխանիզմների շահագործման ընթացքում առաջացող փոփոխական մեխանիկական լարումների ազդեցությունը կառուցվածքային տարրերի աշխատունակության վրա, հոգնածային վնասվածքների կուտակման գործընթացները և դրանց հետևանքով դետալների ամրության աստիճանական նվազման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաառանցքային և փոփոխական բեռնավորման պայմաններում նյութերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի առանձնահատկություններին, տարբեր ուղղություններով գործող ուժերի համակցված ազդեցությանը և հոգնածային ճաքերի առաջացման ու տարածման պայմաններին։ Ուսումնասիրվում են ցիկլային բեռնավորման բնութագրերը, լարումների ամպլիտուդների և հաճախականությունների փոփոխությունները, բեռնավորման հաջորդականության ազդեցությունը, ինչպես նաև նյութերի մեխանիկական հատկությունների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների դերը հոգնածային քայքայման գործընթացում։ Քննարկվում են հոգնածային ամրության գնահատման տեսական մոտեցումները, նյութերի դիմացկունության սահմանների որոշման մեթոդները, վնասվածքների կուտակման մաթեմատիկական մոդելները և դետալների մնացորդային աշխատանքային ռեսուրսի կանխատեսման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մեքենաների դետալների հոգնածային քայքայման ախտորոշման ժամանակ կիրառվող փորձարարական և հաշվարկային մեթոդներին, լարվածությունների ու դեֆորմացիաների չափման տեխնոլոգիաներին, ինչպես նաև նյութերի վիճակի վերահսկման և կառուցվածքային արատների հայտնաբերման հնարավորություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բարդ բեռնավորման պայմաններում հոգնածային վնասվածքների առաջացման չափանիշների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով նորմալ և շոշափող լարումների փոխազդեցությունը, բեռնավորման ուղղությունների փոփոխությունը, լարումների կենտրոնացման ազդեցությունը և դետալների երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հոգնածային ճաքերի սկզբնավորման և զարգացման փուլերը, դրանց տարածման արագության վրա ազդող գործոնները, նյութերի միկրոկառուցվածքային փոփոխությունները և քայքայման բնորոշ հատկանիշների բացահայտման մեթոդները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մեքենաների դետալների տեխնիկական վիճակի գնահատման, շահագործման ընթացքում առաջացող վտանգավոր փոփոխությունների վաղ հայտնաբերման և հնարավոր խափանումների կանխարգելման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հաշվարկային մեխանիկայի, նյութերի դիմադրության, քայքայման մեխանիկայի և տեխնիկական ախտորոշման մեթոդների համատեղ կիրառման հնարավորությունները՝ մեքենաների կառուցվածքային տարրերի հուսալիության բարձրացման նպատակով։ Կարևորվում են նաև տարբեր նյութերից պատրաստված դետալների հոգնածային վարքի համեմատական ուսումնասիրությունը, փորձարարական արդյունքների և տեսական հաշվարկների համապատասխանության գնահատումը, ինչպես նաև բարդ բեռնավորման պայմաններում ամրության հաշվարկման մեթոդների կատարելագործումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են մեքենաների նախագծման, արտադրության և շահագործման ընթացքում հոգնածային քայքայման ռիսկերի նվազեցման, դետալների կառուցվածքային օպտիմալացման, տեխնիկական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման և սարքավորումների ծառայության ժամկետի երկարացման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մեքենաշինության ոլորտում ամրության և հուսալիության հաշվարկման մեթոդաբանության զարգացմանը, բարդ լարվածային վիճակներում նյութերի վարքի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և հոգնածային քայքայման ախտորոշման առավել արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության մասնագետների, մեխանիկոսների, նյութագետների, կոնստրուկտորների, տեխնիկական ախտորոշման և սարքավորումների հուսալիության ոլորտի ինժեներների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տեխնիկական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-10