Տերյան, Անժելա

Տերյան, Անժելա

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Բանանց․ Գարդման-Ուտիքի հնագույն բնակավայրը

Գիրքը նվիրված է պատմական Գարդման-Ուտիք աշխարհի կարևորագույն հնագույն բնակավայրերից մեկի՝ Բանանցի պատմական, աշխարհագրական, հնագիտական և մշակութային ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է բնակավայրի տեղն ու նշանակությունը պատմական Գարդման-Ուտիքի տարածքում՝ անդրադառնալով տարածաշրջանի պատմական անցյալին, բնակեցման առանձնահատկություններին, հայկական քաղաքակրթական ժառանգության ձևավորմանն ու պահպանմանը։ Աշխատության առանցքում Բանանցի՝ որպես պատմական հիշողություն և մշակութային ինքնություն կրող բնակավայրի ուսումնասիրությունն է, որի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հյուսիսարևելյան Հայաստանի պատմական տարածքների, դրանց բնակչության, հասարակական կյանքի և մշակութային զարգացման մասին։ Գրքում կարևորվում է բնակավայրի պատմական միջավայրի ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով աշխարհագրական դիրքի, բնական պայմանների, պատմական իրադարձությունների և տարածաշրջանային փոխհարաբերությունների ազդեցությունը նրա զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի Գարդման-Ուտիքի պատմական նշանակության ներկայացումը, քանի որ այդ տարածքը դարեր շարունակ եղել է հայկական պատմական և մշակութային կյանքի կարևոր օջախներից մեկը՝ պահպանելով բնակավայրերի ավանդույթները, հոգևոր ժառանգությունը, նյութական մշակույթի հետքերը և պատմական հիշողությունը։ Բանանցի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու ոչ միայն առանձին բնակավայրի անցյալին, այլև ավելի լայն պատմական գործընթացներին՝ կապված տարածաշրջանի ժողովրդագրական փոփոխությունների, բնակավայրերի ձևավորման, տարածքային կազմակերպման և մշակութային շարունակականության հետ։ Աշխատության կարևոր կողմերից է պատմական բնակավայրի դիտարկումը որպես բազմաշերտ ժառանգության կրող, որտեղ աշխարհագրությունը, պատմությունը, հնագիտական նյութը և մշակութային ավանդույթները փոխկապակցված են և միասին ձևավորում են տվյալ տարածքի ինքնատիպ դիմագիծը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն պատմական տեղանունների, բնակավայրերի հիշողության, տարածաշրջանի անցյալի վերաբերյալ գիտելիքների պահպանման և գիտական շրջանառության մեջ ընդգրկման համար։ Գիրքը արժեքավոր է հատկապես Գարդման-Ուտիքի պատմությամբ, հայկական հնագույն բնակավայրերով, պատմական աշխարհագրությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հնագետներին, հայագետներին, տեղագրությամբ և ազգագրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև ուսանողներին ու ընթերցողների լայն շրջանակին՝ նպաստելով պատմական հայրենիքի առանձին բնակավայրերի ճանաչմանը և դրանց նշանակության գիտակցմանը։ Աշխատությունն իր թեմատիկ ընդգրկմամբ կարևոր ներդրում է Բանանցի և պատմական Գարդման-Ուտիքի վերաբերյալ գիտելիքների պահպանման ու տարածման գործում՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով առանձին բնակավայրի պատմության միջոցով ծանոթանալու հայկական պատմամշակութային ժառանգության ավելի լայն պատկերին։

Updated: 2026-11-18
Բանանց․ Գարդման-Ուտիքի հնագույն բնակավայրը

Free

Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Սիլվա Կապուտիկյան Սիլվա Կապուտիկյան 1919 թ․ – 2006 թ․ Սիլվա Կապուտիկյանը հայ պոեզիայի ամենաազդեցիկ կին հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն հայրենիքը, սերը, լեզուն և ազգային ինքնությունը։ Կապուտիկյանը գրել է բազմաթիվ բանաստեղծություններ և հրապարակախոսական նյութեր։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց խորքային և զգացմունքային։ Նա մեծ ուշադրություն է դարձրել հայ լեզվի պահպանման հարցերին։ Նրա գործերը լայն ճանաչում են ստացել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ սփյուռքում։ Կապուտիկյանը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր։ Նրա ստեղծագործությունները հաճախ նվիրված են ազգային արժեքներին։ Նա համարվում է հայ կին պոեզիայի ամենակարևոր դեմքերից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ ազդեցիկ։ menu_book2 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Դերենիկ Դեմիրճյան Դերենիկ Դեմիրճյան 1877 թ․ – 1956 թ․ Դերենիկ Դեմիրճյանը գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ էր։ Նա առավել հայտնի է իր «Վարդանանք» պատմական վեպով, որը հայ գրականության կարևորագույն ստեղծագործություններից է։ Դեմիրճյանը մեծ հետաքրքրություն է ցուցաբերել հայկական պատմության և ազգային հերոսների նկատմամբ։ Նրա գործերում հաճախ հանդիպում են հայրենասիրական գաղափարներ։ Նա նաև գրել է բազմաթիվ պիեսներ և պատմվածքներ։ Դեմիրճյանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ պատմական արձակի զարգացման վրա։ Նա կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական թատրոնի զարգացման գործում։ Նրա աշխատանքները մինչ օրս լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Դեմիրճյանը համարվում է հայ դասական գրականության կարևոր ներկայացուցիչներից մեկը։ menu_book7 Read more Ավետիք Իսահակյան Ավետիք Իսահակյան 1875 թ․ – 1957 թ․ Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա պոեզիան լի է սիրո, հայրենիքի, կարոտի և մարդկային զգացմունքների թեմաներով։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև արտերկրում։Ավետիք Իսահակյանը հայ քնարերգության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում սերը, հայրենիքը, կարոտը և մարդու ներաշխարհը։ Իսահակյանի լեզուն առանձնանում է մեղմությամբ, երաժշտականությամբ և խոր զգացմունքայնությամբ։ Նրա հայտնի գործերից են «Աբու Լալա Մահարին» և բազմաթիվ քնարական բանաստեղծություններ։ Նա երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, սակայն մշտապես կապված է եղել հայրենիքի հետ։ Իսահակյանի պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել նաև միջազգային մակարդակով։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Նա եղել է նաև հասարակական և մշակութային ակտիվ գործիչ։ Իսահակյանի ստեղծագործությունները շարունակում են սիրել տարբեր սերունդներ։ Նա համարվում է հայ պոեզիայի մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more