Տիգրանյան, Արմինե Հսւրությունի

Philosophy

Այս աշխատությունը նվիրված է մշակութային ժառանգության պահպանության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ միավորելով ժառանգության պահպանության վերաբերյալ տեսական մոտեցումները, միջազգային փորձի վերլուծությունը և Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանության առջև ծառացած խնդիրների դիտարկումը։ Աշխատության տեսական հատվածում մշակութային ժառանգությունը ներկայացվում է որպես հասարակության պատմական հիշողության, ինքնության և մշակութային շարունակականության կարևոր բաղադրիչ, որի պահպանությունը պահանջում է ոչ միայն նյութական հուշարձանների ֆիզիկական պաշտպանություն, այլև դրանց պատմական, գեղարվեստական, հոգևոր և հասարակական նշանակության գիտակցում։ Քննարկվում են մշակութային ժառանգության պահպանության հիմնական հասկացությունները, սկզբունքները և մոտեցումները, ինչպես նաև ժառանգության պահպանման, վերականգնման, փաստագրման և կառավարման փոխկապակցված գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձին՝ ցույց տալու համար, թե տարբեր երկրներում և միջազգային կառույցների շրջանակում ինչ մեխանիզմներ են կիրառվում պատմական հուշարձանների, հնագիտական վայրերի, եկեղեցիների, վանքերի, գերեզմանոցների, մշակութային լանդշաֆտների և այլ ժառանգության օբյեկտների պահպանության համար։ Միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդգծել իրավական պաշտպանության, մասնագիտական փաստագրման, գիտական հետազոտության, վերականգնման չափանիշների, պետական և հասարակական կառույցների համագործակցության, ինչպես նաև միջազգային վերահսկողության նշանակությունը։ Աշխատության առանձնահատուկ և կարևոր բաժինը վերաբերում է Արցախի մշակութային ժառանգությանը և դրա պաշտպանության հիմնախնդիրներին։ Այստեղ ուշադրության կենտրոնում են տարածաշրջանի պատմամշակութային արժեքները, դրանց պատմական նշանակությունը, պահպանության վիճակը և հակամարտությունների պայմաններում մշակութային ժառանգության նկատմամբ առաջացող վտանգները։ Քննարկվում են հուշարձանների վնասման, ոչնչացման, փոփոխման, անտեսման կամ դրանց պատմական և մշակութային ինքնության խաթարման հետ կապված խնդիրները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության փաստագրման և միջազգային հանրությանը դրա վերաբերյալ տեղեկատվության ներկայացման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է նաև թվային փաստագրման, լուսանկարահանման, քարտեզագրման, արխիվային նյութերի պահպանման և գիտական ուսումնասիրությունների դերը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ ժառանգության ֆիզիկական պահպանությունն անմիջականորեն վտանգված է։ Աշխատությունը մշակութային ժառանգության պաշտպանությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես պատմական հուշարձանների պահպանման մասնագիտական խնդիր, այլև որպես ինքնության, պատմական հիշողության, մշակութային իրավունքների և միջազգային համագործակցության ոլորտ։ Այն կարող է օգտակար լինել մշակութաբանների, պատմաբանների, արվեստաբանների, հնագետների, ճարտարապետների, ժառանգության կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են մշակութային ժառանգության պահպանության միջազգային մեխանիզմները և հակամարտությունների պայմաններում ժառանգության պաշտպանության հիմնախնդիրները։