Վիդըլիե, Ֆիլիպ

Վիդըլիե, Ֆիլիպ

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Թուրքական գիշեր

Ստեղծագործությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում հայ ժողովրդի դեմ իրականացված զանգվածային բռնություններին, կոտորածներին և Հայոց ցեղասպանությանը՝ ներկայացնելով այդ ողբերգական իրադարձությունների պատմական, քաղաքական և մարդկային նշանակությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է հատկապես 1895–1896 թվականների աբդուլհամիդյան կոտորածներին և 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանությանը, բացահայտելով հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների շարունակականությունը, դրանց կազմակերպման քաղաքական նախադրյալներն ու գաղափարական հիմքերը։ Պատմական իրադարձությունները ներկայացվում են ոչ միայն որպես ժամանակագրական փաստերի ամբողջություն, այլև որպես մարդկային ճակատագրերի, ազգային ողբերգության, կորստի և պատմական հիշողության խորքային արտահայտություն։ Հեղինակը պատմական նյութը համադրում է գեղարվեստական պատումի հետ՝ առանձին դրվագների միջոցով վերակենդանացնելով բռնությունների մթնոլորտը, մարդկանց ապրումները, տառապանքները և պատմական աղետի հետևանքները։ Նկարագրվող իրադարձությունների հիմքում ընկած են Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների քաղաքական զարգացումները, իշխանական համակարգի բռնապետական բնույթը, ազգային ու կրոնական անհանդուրժողականությունը և հայ ժողովրդի գոյության ու ինքնության դեմ ուղղված պետական քաղաքականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աբդուլհամիդյան իշխանության տարիներին սկսված կոտորածների և երիտթուրքական վարչակարգի օրոք իրականացված ցեղասպանության պատմական փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես բռնությունը վերածվեց համակարգված քաղաքականության և հանգեցրեց հայ ժողովրդի պատմության ամենածանր աղետներից մեկին։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկություններից է պատմական փաստերի և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների համադրությունը, որի շնորհիվ պատումը ձեռք է բերում ոչ միայն ճանաչողական, այլև հուզական ու բարոյական ազդեցություն։ Հեղինակը չի սահմանափակվում պատմական իրադարձությունների արտաքին նկարագրությամբ, այլ ձգտում է բացահայտել դրանց մարդկային էությունը՝ ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրելով անմեղ զոհերի ճակատագրերի, բռնության հետևանքով ավերված կյանքի, ազգային հիշողության և արդարության պահանջի վրա։ Գեղարվեստական պատումի միջոցով պատմությունը ներկայացվում է որպես կենդանի հիշողություն, որտեղ փաստը, մարդկային ապրումը և բարոյական դատապարտումը փոխլրացնում են միմյանց։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև պատմական պատասխանատվության և արդարադատության գաղափարներին։ Ստեղծագործության եզրափակիչ հատվածում անդրադարձ է կատարվում «Նեմեսիս» գործողությանը, որի միջոցով հայ վրիժառուները փորձեցին պատասխանատվության ենթարկել Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներին՝ իրականացնելով այն դատավճիռը, որը, չնայած օսմանյան դատական ատյանի որոշմանը, գործնականում չէր իրականացվել։ Այս հանգամանքը ստեղծագործության գաղափարական շրջանակում ընդգծում է անպատժելիության, արդարության վերականգնման, ազգային արժանապատվության և պատմական հիշողության պահպանման խնդիրները։ Հեղինակի մոտեցումը կարևոր է նաև նրանով, որ հայ ժողովրդի ողբերգությունը ներկայացվում է միջազգային պատմական և մշակութային համատեքստում՝ ընդգծելով Հայկական հարցի նշանակությունը, Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ պատմական վկայությունների արժեքը և պատմության խեղաթյուրման ու ժխտողականության դեմ պայքարի անհրաժեշտությունը։ Գիրքը նշանակալի տեղ ունի Հայոց ցեղասպանության թեմային նվիրված օտարազգի հեղինակների գրականության շարքում՝ վկայելով, որ հայ ժողովրդի պատմական ողբերգությունը դուրս է ազգային սահմաններից և հանդիսանում է համամարդկային հիշողության, խղճի ու արդարության խնդիր։ Այն միաժամանակ պատմական ճանաչողության և գրական վերապրման հնարավորություն է՝ ընթերցողին ծանոթացնելով Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի հայ ժողովրդի ճակատագրին, ցեղասպանության պատմական նախադրյալներին, դրա իրականացման հետևանքներին և հետագա արդարության որոնումներին։ Ստեղծագործության ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է պատմական իրադարձությունները մարդկային տեսանկյունից ընկալելու, անցյալի ողբերգական էջերի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունք ձևավորելու և ազգային հիշողության պահպանման կարևորությունը հասկանալու հնարավորությամբ։ Այն արժեքավոր ընթերցանություն է Հայոց ցեղասպանության պատմությամբ, հայ ժողովրդի անցյալով, պատմական արդարադատության, մարդու իրավունքների և համամարդկային բարոյական արժեքների խնդիրներով հետաքրքրվողների համար։

Updated: 2026-11-18
Թուրքական գիշեր

Free

Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Գրիգոր Նարեկացի Գրիգոր Նարեկացի 951 թ․ – 1003 թ․ Գրիգոր Նարեկացին միջնադարյան հայ գրականության և քրիստոնեական մտքի ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Մատյան ողբերգությունն» է, որը հաճախ կոչվում է պարզապես «Նարեկ»։ Գիրքը բաղկացած է աղոթքներից և հոգևոր խորհրդածություններից։ Նարեկացին խորությամբ ուսումնասիրել է մարդու հոգին, մեղքը, ապաշխարությունն ու հավատքը։ Նրա լեզուն չափազանց հարուստ և պատկերավոր է։ Նարեկացու ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր մշակույթի վրա։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ 2015 թվականին նա հռչակվել է Կաթոլիկ եկեղեցու Վարդապետ։ Նարեկացին համարվում է համաշխարհային քրիստոնեական գրականության կարևոր հեղինակներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել ամբողջ աշխարհում։ menu_book29 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book5 Read more Հակոբ Պարոնյան Հակոբ Պարոնյան 1843 թ․ – 1891 թ․ Հակոբ Պարոնյանը հայ երգիծական գրականության ամենամեծ ներկայացուցիչներից է։ Նա իր ստեղծագործություններում քննադատել է հասարակական արատները, կեղծավորությունը և անարդարությունը։ Նրա հումորը սուր է և հաճախ շատ արդիական նույնիսկ այսօր։ Պարոնյանը ստեղծել է բազմաթիվ հիշարժան կերպարներ։ Նրա գործերը համատեղում են ծիծաղն ու հասարակական քննադատությունը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ երգիծանքի զարգացման վրա։ Նրա լեզուն կենդանի է և արտահայտիչ։ Պարոնյանի ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են դպրոցներում և համալսարաններում։ Նա համարվում է հայ սատիրայի դասականը։ Նրա գրական ժառանգությունը շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին։ menu_book2 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more