Armenia, Azerbaijan, and Georgia

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է գրաճանաչության ուսուցման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից կրթական մոտեցումների և տարրական դպրոցում ուսուցման կազմակերպման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննարկվում են երեխաների գրավոր խոսքի ձևավորման սկզբնական փուլերը, տառաճանաչության, կարդալու և գրելու կարողությունների զարգացման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական գիտելիքների և հաղորդակցական հմտությունների ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունային վերլուծության և համադրման կարողությունների զարգացմանը, հնչյունի ու տառի փոխհարաբերության ընկալմանը, վանկային և բառային ընթերցանության ուսուցմանը, ինչպես նաև գրավոր խոսքի սկզբնական հմտությունների ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրվում են գրաճանաչության ուսուցման ավանդական և ժամանակակից մեթոդները, դրանց կիրառման մանկավարժական պայմանները և սովորողների տարիքային ու անհատական առանձնահատկությունների հաշվառման անհրաժեշտությունը։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցման գործընթացում խաղային առաջադրանքների, տեսողական նյութերի, ստեղծագործական վարժությունների և ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիաների օգտագործման հնարավորություններին։ Կարևորվում են սովորողների ընթերցողական հետաքրքրության զարգացումը, ինքնուրույն աշխատանքի խրախուսումը, բառապաշարի հարստացումը և բանավոր ու գրավոր խոսքի աստիճանական կատարելագործումը։ Դիտարկվում են նաև գրաճանաչության ուսուցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, դրանց բացահայտման և հաղթահարման մանկավարժական միջոցները, ինչպես նաև ուսումնական ձեռքբերումների գնահատման մոտեցումները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի տարրական կրթության արդյունավետության բարձրացման, մայրենի լեզվի ուսուցման մեթոդների կատարելագործման և երեխաների լեզվական ու ճանաչողական զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության մեթոդիստների, ուսումնական ծրագրեր մշակողների, մանկավարժական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է բուհական և հետբուհական կրթության համակարգում մենթորային փոխհարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ կազմակերպման գիտատեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մենթորության՝ որպես կրթական, մասնագիտական և անձնային զարգացման կարևոր մեխանիզմի էությունը, դրա հիմնական սկզբունքները, գործառույթները և կիրառման առանձնահատկությունները բարձրագույն կրթության տարբեր աստիճաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մենթորի և մենթիի միջև համագործակցային հարաբերությունների ձևավորմանը, փոխադարձ վստահության, մասնագիտական աջակցության, փորձի փոխանցման և անհատական զարգացման համար նպաստավոր կրթական միջավայրի ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են մենթորային գործունեության հոգեբանամանկավարժական հիմքերը, մասնագիտական հաղորդակցության առանձնահատկությունները, ուսուցման անհատականացման հնարավորությունները և կրթական գործընթացի մասնակիցների միջև արդյունավետ փոխգործակցության ապահովման մեխանիզմները։ Քննարկվում են մենթորության դերը ուսանողների, մագիստրանտների, ասպիրանտների և երիտասարդ հետազոտողների մասնագիտական կարողությունների զարգացման, գիտահետազոտական հմտությունների կատարելագործման, ինքնուրույն մտածողության ձևավորման և ակադեմիական միջավայրին հարմարվելու գործընթացներում։ Անդրադարձ է կատարվում մենթորային փոխհարաբերությունների կազմակերպման տարբեր մոդելներին, անհատական և խմբային մենթորության առանձնահատկություններին, ակադեմիական խորհրդատվության և գիտական ղեկավարության հետ դրանց փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև մենթորական աջակցության արդյունավետության գնահատման չափանիշներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մենթորային գործունեության գիտամեթոդական ապահովման ուսումնասիրությունը, որը ներառում է մենթորների մասնագիտական պատրաստվածության բարձրացման, հաղորդակցական և մանկավարժական կարողությունների զարգացման, խորհրդատվական մեթոդների ընտրության և կրթական գործընթացում դրանց նպատակային կիրառման հիմնախնդիրները։ Դիտարկվում են նաև մենթորային հարաբերությունների ազդեցությունը սովորողների ուսումնական մոտիվացիայի, ինքնավստահության, մասնագիտական ինքնորոշման, ստեղծագործական ներուժի և հետազոտական նախաձեռնողականության զարգացման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հետբուհական կրթության համակարգում գիտական սերնդափոխության ապահովմանը, երիտասարդ գիտնականների մասնագիտական կայացմանը, հետազոտական մշակույթի ձևավորմանը և գիտական համայնքի ներսում գիտելիքների ու փորձառության փոխանցման շարունակականությանը։ Քննության են առնվում մենթորային ծրագրերի մշակման և ներդրման կազմակերպական պայմանները, կրթական հաստատությունների կառավարման համակարգում դրանց ինտեգրման հնարավորությունները, մենթորների և շահառուների ընտրության սկզբունքները, համագործակցության փուլերը և հետադարձ կապի ապահովման մեխանիզմները։ Կարևորվում են նաև մենթորային հարաբերություններում մասնագիտական էթիկայի, փոխադարձ պատասխանատվության, ակադեմիական ազնվության, անհատական առանձնահատկությունների հարգման և հոգեբանական անվտանգության ապահովման հարցերը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության որակի բարելավման, ուսանողակենտրոն ուսուցման զարգացման, մասնագիտական շարունակական կրթության և ակադեմիական համագործակցության ամրապնդման հնարավորությունները՝ մենթորային համակարգի գիտականորեն հիմնավորված կազմակերպման միջոցով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձրագույն և հետբուհական կրթության համակարգում մենթորության տեսական հիմքերի հստակեցմանը, կրթական աջակցության մեխանիզմների կատարելագործմանը և մասնագիտական զարգացման առավել արդյունավետ մոդելների մշակմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության հոգեբանների, բուհերի դասախոսների, գիտական ղեկավարների, կրթության կազմակերպիչների, մենթորների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մագիստրանտների, ինչպես նաև բարձրագույն կրթության կառավարման, մասնագիտական զարգացման և կրթական նորարարությունների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Other Subjects

Գիրքը «Լոկալ և պայմանական էքստրեմումներ»՝ Կարեն Ավետիսյանի, նվիրված է ֆունկցիաների էքստրեմալ կետերի ուսումնասիրման մաթեմատիկական մեթոդներին: Այն ներկայացնում է, թե ինչպես որոշել ֆունկցիայի լոկալ (տեղական) և պայմանական (սահմանափակումների ներքո) մաքսիմում և մինիմում կետերը՝ կիրառելով տարբեր անալիտիկ և թվային մոտեցումներ։ Հիմնական թեմաները ընդգրկում են՝ Լոկալ էքստրեմումներ – առաջին և երկրորդ մասշտաբային արտահայտությունների օգտագործումը, անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ։ Պայմանական էքստրեմումներ – Լագրանջի բազմապատիկների մեթոդ, սահմանափակումներով օպտիմալացման խնդիրների վերլուծություն։ Գործնական կիրառություններ – տնտեսագիտություն, ֆիզիկա, ինժեներական խնդիրներ, որտեղ անհրաժեշտ է ֆունկցիայի առավելագույն կամ նվազագույն արժեքը գտնել։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են ֆունկցիաների վերլուծությամբ և օպտիմալացման խնդիրների լուծմամբ։

Law

Научная работа посвящена исследованию оснований международно-правовой ответственности государств за совершение геноцида, одного из наиболее тяжких международных преступлений, затрагивающих основы существования защищаемых международным правом человеческих групп. В центре внимания находится вопрос о том, при каких условиях действия или бездействие государства могут повлечь его международно-правовую ответственность, какие нормы регулируют такую ответственность, каким образом устанавливается связь между поведением государства и совершением геноцида и какие правовые последствия возникают при установлении нарушения. Существенное значение имеет разграничение индивидуальной уголовной ответственности физических лиц и международно-правовой ответственности государства. Геноцид может совершаться конкретными людьми, которые при наличии соответствующих оснований несут индивидуальную уголовную ответственность, однако это не исключает возможности возникновения самостоятельной ответственности государства в случае нарушения его международных обязательств. Такой подход закреплён, в частности, в Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него 1948 года, которая предусматривает обязательства государств предотвращать геноцид и наказывать виновных, а также устанавливает возможность рассмотрения споров между государствами о толковании, применении или выполнении Конвенции международным судебным органом. Важнейшей частью исследования является анализ самого понятия геноцида и его юридических признаков. Для квалификации деяния как геноцида имеет принципиальное значение наличие специального намерения уничтожить полностью или частично национальную, этническую, расовую или религиозную группу как таковую. В рамках исследования могут рассматриваться различные формы деяний, способных образовать состав геноцида: убийство членов защищаемой группы, причинение тяжкого физического или психического вреда, создание условий жизни, рассчитанных на физическое уничтожение группы, меры по предотвращению рождений и насильственная передача детей из одной группы в другую. Особое внимание уделяется вопросу об атрибуции поведения государству. Для возникновения международно-правовой ответственности необходимо установить, что соответствующее поведение может быть юридически отнесено к государству в соответствии с нормами международного права. Это может касаться действий государственных органов, должностных лиц и иных субъектов, чьё поведение при определённых обстоятельствах рассматривается как поведение государства. Отдельное направление исследования связано с ответственностью за бездействие. Международно-правовая обязанность государства не ограничивается непосредственным запретом участвовать в геноциде: при наличии соответствующих обстоятельств государство может нести ответственность за невыполнение обязанности по предотвращению геноцида. В этом контексте особое значение имеет вопрос о том, какие обстоятельства свидетельствуют о том, что государство знало или должно было знать о наличии серьёзного риска совершения геноцида и обладало возможностью предпринять разумные меры для его предотвращения. Важное место занимает анализ судебной практики Международного суда ООН, которая сформировала существенную часть современной доктрины ответственности государств в связи с Конвенцией о геноциде. Практика суда позволяет исследовать вопросы доказывания специального намерения, разграничения непосредственного участия и нарушения обязанности предотвращения, а также критерии, применяемые при установлении международно-правовой ответственности. Особую роль в этом отношении играет дело о применении Конвенции о предупреждении преступления геноцида и наказании за него, рассматривавшее ответственность государства и содержание обязанности предотвращения. Работа также может рассматривать вопрос о соотношении различных форм нарушения международных обязательств. Государство может нести ответственность не только за непосредственное совершение запрещённых действий, но и за подстрекательство, пособничество или иные формы участия, если соответствующие действия подпадают под применимые нормы международного права. При этом юридическая квалификация каждого конкретного поведения требует установления фактических обстоятельств и применимых международно-правовых норм. Значительная часть исследования может быть посвящена правовым последствиям установленной ответственности. Согласно общим принципам права международной ответственности государств, последствия международно-противоправного деяния могут включать прекращение продолжающегося нарушения, предоставление гарантий неповторения в соответствующих случаях и полное возмещение причинённого вреда. Специфика ситуации с геноцидом обусловлена особой тяжестью нарушаемых обязательств и их значением для международного сообщества в целом. Отдельно рассматривается вопрос о характере обязательств по предотвращению и наказанию геноцида. Они имеют особое значение в системе международной защиты прав человека и направлены на недопущение уничтожения защищаемых групп. Поэтому исследование ответственности государств за невыполнение таких обязательств имеет не только теоретическое, но и существенное практическое значение. В работе могут быть также проанализированы проблемы доказывания и применения международно-правовых норм. Дела о геноциде отличаются высокой сложностью из-за необходимости установить масштаб и характер действий, фактическую связь между государственными структурами и конкретными деяниями, а в соответствующих случаях — наличие специального намерения. Это требует комплексной оценки документов, официальных заявлений, свидетельских показаний, характера совершённых действий и других доказательств. В целом исследование направлено на раскрытие механизма международно-правовой ответственности государств в ситуациях, связанных с геноцидом, и на определение критериев, позволяющих разграничить различные формы нарушения соответствующих международных обязательств. Его значение заключается в систематизации норм международного права и судебной практики, а также в выявлении проблем, возникающих при привлечении государств к ответственности за совершение геноцида, участие в нём либо невыполнение обязанности по его предотвращению и наказанию виновных.

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում XVI դարի և XVII դարի առաջին կեսի ժողովրդագրական գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը՝ բնակչության թվաքանակի, տեղաբաշխման, էթնիկական կազմի և տեղաշարժերի առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Քննարկվում են տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական, ռազմական, սոցիալ-տնտեսական և վարչատարածքային իրադարձությունների ազդեցությունները Հայաստանի բնակչության ժողովրդագրական կառուցվածքի և բնակավայրերի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան կայսրության և Սեֆյան Պարսկաստանի միջև հակամարտություններին, պատերազմական գործողություններին, սահմանային փոփոխություններին և դրանց հետևանքով առաջացած բնակչության տեղաշարժերին։ Ուսումնասիրվում են հայ բնակչության բռնագաղթերը, վերաբնակեցման գործընթացները, բնակավայրերի ամայացումը և վերականգնումը, ինչպես նաև բնակչության տարածքային բաշխման փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղական և քաղաքային բնակչության հարաբերակցությանը, բնակավայրերի տնտեսական գործունեությանը, հարկային պարտավորություններին և ժողովրդագրական զարգացման վրա սոցիալական պայմանների ազդեցությանը։ Կարևորվում է XVII դարի սկզբին Շահ Աբաս I-ի կազմակերպած բռնագաղթի ժողովրդագրական հետևանքների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հայ բնակչության տեղահանության և նոր բնակավայրերում հաստատման գործընթացների պատմական նշանակությունը։ Դիտարկվում են նաև բնակչության էթնիկական և դավանական կազմի փոփոխությունները, բնական աճի և մահացության վրա ազդող գործոնները, ընտանիքների ու համայնքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան հարկային գրանցամատյաններ, պարսկական վարչական փաստաթղթեր, հայկական ձեռագրերի հիշատակարաններ, ժամանակագիրների հաղորդումներ, եկեղեցական աղբյուրներ և օտարերկրյա ճանապարհորդների տեղեկություններ։ Կարևորվում են պատմական աղբյուրների համեմատական քննությունը, ժողովրդագրական տվյալների հավաստիության գնահատումը և բնակչության թվաքանակի վերակազմության մեթոդաբանական դժվարությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի վաղ նոր շրջանի պատմության, պատմական ժողովրդագրության, բնակչության տեղաշարժերի և տարածաշրջանի էթնոժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ժողովրդագրագետների, ազգագրագետների, պատմական աշխարհագրության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է լանջային պայմաններում գութանի աշխատանքի խորության համաչափության և մեքենատրակտորային ագրեգատի շարժման ուղղույթի կայունության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հողամշակման ընթացքում ագրեգատի շարժման վրա ազդող տեխնիկական, կառուցվածքային և բնական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վարի որակի և աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են լանջի թեքության, հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, շարժման արագության, գութանի կառուցվածքային պարամետրերի և տրակտորի քարշային հնարավորությունների փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակման սահմանված խորության պահպանմանը, գութանի աշխատանքային օրգանների հավասարակշռված աշխատանքին և լանջի վրա ագրեգատի կողային շեղումների նվազեցմանը։ Դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ապահովել մեքենատրակտորային ագրեգատի կայուն ընթացքը և հողի առավել համաչափ մշակումը։ Քննարկվում են աշխատանքի տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության, մեքենաների կարգավորման և ագրեգատավորման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով լանջային հողատարածքների առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է շարժման ուղղույթի կայունության ապահովումը ոչ միայն մշակման որակի, այլև էներգետիկ ծախսերի նվազեցման, արտադրողականության բարձրացման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համապատասխան տեսական հաշվարկների և փորձարարական հետազոտությունների կիրառմանը՝ գութանի աշխատանքի օպտիմալ ռեժիմների որոշման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել լանջային երկրագործության պայմաններում հողամշակման մեքենաների շահագործման կատարելագործմանը, վարի որակի բարձրացմանը և գյուղատնտեսական ագրեգատների տեխնոլոգիական կայունության ապահովմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, մեքենայացման, հողամշակման տեխնոլոգիաների և գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։