Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Ընտիր ընթերցվածքներ նախնիների մատենագրությունից՝ ծանոթագրություններով, առաջադեմ աշակերտների համար
Հրատարակությունը նախատեսված է առաջադեմ աշակերտների համար և ներկայացնում է հայ հին մատենագրության ընտրված հատվածներ՝ ուղեկցված համապատասխան ծանոթագրություններով։ Այն նպատակ ունի սովորողներին ծանոթացնելու հայ գրավոր ժառանգության կարևոր նմուշներին, զարգացնելու բնագրերի ինքնուրույն ընթերցման և մեկնաբանման կարողությունները, ինչպես նաև խորացնելու նրանց գիտելիքները հայ գրականության, լեզվի և մտավոր մշակույթի պատմության վերաբերյալ։ Հին հայ մատենագրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է ոչ միայն գրականության զարգացման, այլև հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, հոգևոր կյանքի, կրթական ավանդույթների և հասարակական մտածողության ուսումնասիրության համար։ Նախնիների երկերից ընտրված ընթերցվածքները հնարավորություն են տալիս սովորողներին անմիջականորեն առնչվելու տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծված գրավոր ժառանգությանը և պատկերացում կազմելու հայ հեղինակների լեզվական արտահայտչամիջոցների, շարադրանքի առանձնահատկությունների ու մտքի կառուցման եղանակների մասին։ Ծանոթագրությունների առկայությունը կարևոր ուսուցողական նշանակություն ունի․ դրանք նպաստում են բնագրերի բովանդակության ընկալմանը, հնացած կամ դժվար հասկանալի բառերի ու արտահայտությունների պարզաբանմանը և պատմամշակութային համատեքստի բացահայտմանը։ Այս մոտեցումը սովորողին հնարավորություն է տալիս ոչ միայն ընթերցելու գրական հատվածները, այլև վերլուծելու դրանց լեզվական, գաղափարական և գրական առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը կարող է նպաստել գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը, ընթերցանության հմտությունների կատարելագործմանը և հայ գրական ավանդույթի նկատմամբ գիտակցված հետաքրքրության ձևավորմանը։ Այն արտացոլում է հայ կրթական գրականության այն ուղղությունը, որը դասավանդումը կապում է ազգային մատենագրության ուսումնասիրության և դասական բնագրերի հետ անմիջական ծանոթության հետ։ Գիրքը արժեքավոր է հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, աշակերտների, հայ հին գրականությամբ հետաքրքրվողների, բանասերների և մատենագետների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնական նյութ հայ մատենագրության դասավանդման, դասական բնագրերի ընթերցման և հայ գրավոր մշակույթի պատմական շարունակականության ուսումնասիրման ընթացքում։
Updated: 2026-10-25
Literature
Образ Петербурга в русской поэзии 60-х гг. XX века
Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Սանկտ Պետերբուրգի կերպարը XX դարի 60-ականների ռուսական պոեզիայում՝ վերլուծելով, թե ինչպես է քաղաքը ներկայացվում որպես մշակութային, պատմական և հոգեբանական խորհրդանիշ տարբեր բանաստեղծների ստեղծագործություններում։ Այն ուշադրություն է դարձնում այն գրական միտումներին, որոնք ձևավորվել են այդ ժամանակաշրջանում՝ կապված հետստալինյան «ձնհալի» մշակութային մթնոլորտի հետ, երբ պոեզիան ավելի ազատ կերպով սկսեց արտահայտել անհատի ներաշխարհը, քաղաքային փորձառությունը և պատմական հիշողության թեմաները։ Գրքում դիտարկվում է, թե ինչպես է Պետերբուրգը (Լենինգրադը) պատկերվում որպես հակասությունների քաղաք՝ միաժամանակ հանդիսանալով և՛ կայսերական անցյալի խորհրդանիշ, և՛ խորհրդային իրականության կենսատարածք, որտեղ համադրվում են գեղեցկությունը, մռայլությունը, պատմական ծանրությունը և հոգևոր որոնումները։ Վերլուծվում են տարբեր հեղինակների պոետական պատկերները, քաղաքային լանդշաֆտի փոխակերպումները, ինչպես նաև քաղաք-մարդ հարաբերության արտացոլումը, որտեղ Պետերբուրգը հաճախ հանդես է գալիս որպես կենդանի կերպար՝ ազդելով մարդու զգացմունքների և աշխարհընկալման վրա։ Աշխատությունը կարևոր է գրականագիտության համար, քանի որ օգնում է հասկանալ ոչ միայն տվյալ ժամանակաշրջանի պոետական մտածողությունը, այլ նաև քաղաքի մշակութային ինքնության ձևավորման գործընթացը ռուսական գրականության մեջ։
Updated: 2026-09-22
Finance
Ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունության հիմնախնդիրները (ՀՀ նյութերով)
Ապահովագրությունը հասարակության կողմից ճանաչված է որպես տարբեր անկանխատեսելի երևույթների անբարենպաստ հետևանքներից պաշտպանվելու հուսալի համակարգ / Результаты изучения и сделанные в диссертации предложения, по мнению автора, могут служить повышению финаисовой устойчивости армянских страховщиков, давая возможность заранее выявить направления ухудшения финансового положения и предотвратить их переход в кризисное состояние Հրատ.՝ Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարան, Երևան, 2009, Սեղմագիր՝ 24 էջ [src=123456789/2478] [dspace.nla.am]
Updated: 2026-08-26
Biology
Vacuum quantum effects in non-inertial frames and gravitational fields
This work examines quantum vacuum phenomena in non-inertial reference frames and curved spacetime, focusing on how acceleration and gravity modify the notion of vacuum in quantum field theory. In flat spacetime, the vacuum is defined relative to inertial observers as a state with no particle excitations; however, in non-inertial frames this definition becomes observer-dependent. The study analyzes effects such as particle creation perceived by uniformly accelerated observers (Unruh effect), where the vacuum appears as a thermal bath with a temperature proportional to acceleration, and extends the discussion to quantum fields in gravitational backgrounds, where spacetime curvature leads to analogous particle production mechanisms. Special attention is given to the role of event horizons, both kinematic (Rindler horizons in accelerated frames) and gravitational (black hole horizons), which fundamentally alter the structure of quantum modes and lead to observable effects such as Hawking radiation. The work also explores the mathematical formalism of Bogoliubov transformations, which relate field quantizations in different coordinate systems and provide a rigorous framework for describing vacuum ambiguity. In addition, backreaction issues, energy-momentum tensor renormalization, and the limitations of semiclassical approximations are discussed in relation to strong gravitational fields.
Updated: 2026-09-22
Literature
Армянские песни Саят-Новы / Սայաթ-Նովայի հայերեն խաղերը
Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Սայաթ-Նովայի հայերեն խաղերի և նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ հայկական երգարվեստի առանձնահատկությունների վերլուծությանը՝ ընդգծելով աշուղական արվեստի գեղարվեստական և լեզվամշակութային նշանակությունը։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես է Սայաթ-Նովա-ի ստեղծագործությունը ձևավորում բազմաշերտ գեղարվեստական աշխարհ՝ միավորելով սիրային, փիլիսոփայական և սոցիալական թեմաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա հայերեն խաղերի լեզվական առանձնահատկություններին՝ պարզ, բայց խորքային արտահայտչականությանը, ժողովրդական խոսքի օգտագործմանը և երաժշտական ռիթմի ու բառի ներդաշնակությանը։ Քննարկվում է նաև Սայաթ-Նովայի դերը հայկական, վրացական և ադրբեջանական աշուղական ավանդույթների համադրման մեջ՝ որպես մշակութային միջնորդի։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ նրա երգերը ոչ միայն գեղարվեստական արժեք ունեն, այլև կարևոր աղբյուր են XVIII դարի Կովկասի մշակութային միջավայրի, լեզվական փոխազդեցությունների և ժողովրդական մտածողության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-09-06
Culture
Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա (1986, Մարտ, թիվ 9)
Գիրքը ներկայացնում է մատենագիտական տեղեկատվություն նոր գրականության մասին, որը վերաբերում է Հայկական Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության (ՀՍՍՀ) կուլտուրայի և արվեստի տարբեր ոլորտներին։ Աշխատությունը կազմված է որպես տեղեկատու-վերլուծական ցանկ, որի նպատակն է համակարգել և մատչելի դարձնել նոր հրատարակված գրականությունը արվեստագիտության, մշակութաբանության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի, կինոյի և ժողովրդական ստեղծագործության ոլորտներում։ Նյութում ընդգրկված են գիտական ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային գործընթացները, գաղափարական ուղղությունները և գեղարվեստական զարգացումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն աշխատանքներին, որոնք ուսումնասիրում են հայկական արվեստի պատմությունը, ազգային մշակութային ավանդույթների պահպանման և զարգացման հարցերը, ինչպես նաև դրանց ինտեգրումը խորհրդային մշակութային համակարգին։ Մատենագիտական տեղեկատվությունը դասակարգված է ըստ թեմաների և ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին արագ կողմնորոշվել և գտնել անհրաժեշտ աղբյուրները գիտական և կրթական նպատակներով։ Գիրքը օգտակար է գրադարանավարների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ նպաստելով ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական գրականության համակարգված ուսումնասիրությանը և մատչելիությանը։
Updated: 2026-09-15