Im Südkaukasus droht schon ein neuer Konflikt

Technology

Աշխատությունը նվիրված է պահածոյացված սննդամթերքների նոր տեսակների ստեղծման և դրանց արդյունաբերական արտադրության տեխնոլոգիական սկզբունքների գիտական հիմնավորմանը՝ հաշվի առնելով օգտագործվող հումքի հատկությունները, սննդային արժեքը, արտադրական գործընթացների արդյունավետությունը, պատրաստի արտադրանքի որակն ու պահպանման կայունությունը։ Հետազոտության առանցքում բուսական կամ համակցված հումքի ընտրությունը, դրա տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումը և վերամշակման այնպիսի մոտեցումների մշակումը կարող են լինել, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ պահանջվող սպառողական և որակական հատկանիշներով արտադրանք։ Ուսումնասիրվում են հումքի քիմիական կազմը, խոնավությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, սննդային բաղադրիչների հարաբերակցությունը և տեխնոլոգիական մշակման ընթացքում դրանց հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախնական մշակման, ջերմային ազդեցության, մանրացման, խառնման, տարայավորման և պահպանման փուլերի փոխկապակցվածությանը։ Կարևոր խնդիր է տեխնոլոգիական պայմանների ընտրությունը, որի դեպքում հնարավոր է միաժամանակ ապահովել արտադրանքի անվտանգությունը, պահպանել արժեքավոր սննդային բաղադրիչները և ձևավորել ընդունելի համային, բուրավետ ու կառուցվածքային հատկություններ։ Քննվում է ջերմային մշակման ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական և զգայական ցուցանիշների վրա, ինչպես նաև արտադրության տարբեր փուլերում որակի փոփոխությունների վերահսկման նշանակությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նոր բաղադրագրերի մշակման գիտական հիմնավորումը՝ հումքի տարբեր բաղադրիչների համատեղելիության, դրանց սննդային նշանակության և վերջնական արտադրանքի տեխնոլոգիական կայունության գնահատմամբ։ Դիտարկվում են նաև տեղական գյուղատնտեսական հումքի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները, ինչը կարող է նպաստել հումքային ռեսուրսների առավել ամբողջական վերամշակմանը և արտադրատեսականու ընդլայնմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատրաստի պահածոների պահպանման ընթացքում ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և զգայական բնութագրերի կայունությանը, քանի որ պահպանման ժամկետի հիմնավորումը կապված է արտադրանքի անվտանգության և սպառողական որակի հետ։ Արտադրական տեխնոլոգիայի գնահատման ընթացքում կարող են հաշվի առնվել նաև նյութական ու էներգետիկ ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցումը և գործող արտադրական սարքավորումներին նոր գործընթացների հարմարեցման հնարավորությունը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ միավորում է սննդի տեխնոլոգիայի, սննդի քիմիայի, հումքի ապրանքագիտության և որակի վերահսկման մոտեցումները՝ նպաստելով նոր պահածոյացված արտադրատեսակների մշակման, դրանց արտադրական գործընթացների հիմնավորման և մրցունակ սննդամթերքի տեսականու ընդլայնման գիտատեխնոլոգիական հիմքերի ձևավորմանը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է պիրիտի և խալկոպիրիտի բարձր պարունակությամբ մոլիբդենիտային խտանյութերի համալիր հիդրոմետալուրգիական վերամշակման հիման վրա արժեքավոր մետաղների կորզման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ ընդգծելով բազմաբաղադրիչ հանքային հումքի արդյունավետ օգտագործման արդի խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է նման խտանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմը, ինչպես նաև դրանց մշակման ընթացքում առաջացող տեխնոլոգիական դժվարությունները՝ կապված ծծմբային միացությունների, երկաթի սուլֆիդների և պղնձի պարունակության հետ։ Գրքում դիտարկվում են հիդրոմետալուրգիական հիմնական գործընթացները՝ լիչինգ (leaching), օքսիդացում, լուծույթներից մետաղների կորզում և նստեցում, ինչպես նաև դրանց օպտիմալացման պայմանները՝ ջերմաստիճան, pH, օքսիդացնող միջավայր և ռեագենտների կոնցենտրացիա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընտրողական կորզման տեխնոլոգիաներին, որոնք թույլ են տալիս առանձնացնել մոլիբդենը, պղինձը և այլ ուղեկցող արժեքավոր մետաղները՝ նվազեցնելով թափոնների քանակը և բարձրացնելով գործընթացի տնտեսական արդյունավետությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման հարցերը՝ արդյունաբերական արտահոսքերի չեզոքացում և էկոլոգիապես անվտանգ տեխնոլոգիական սխեմաների կիրառություն։ Աշխատությունը ընդգծում է համալիր հիդրոմետալուրգիական մոտեցումների կարևորությունը բազմամետաղային հանքերի արդյունավետ և կայուն օգտագործման համար։ Այն օգտակար է մետալուրգների, քիմիական տեխնոլոգների և հանքարդյունաբերության ոլորտի մասնագետների համար։

Other Subjects

Տարօրինակ արարածներ աշխատությունը նվիրված է կենդանական աշխարհի այն ներկայացուցիչների ուսումնասիրությանը, որոնք առանձնանում են իրենց արտասովոր կենսաբանական կառուցվածքով, վարքագծով և հարմարվողականությամբ։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր միջավայրերում ապրող կենդանիներ՝ ծովային խորքերից մինչև անապատներ և արևադարձային անտառներ, որոնց յուրահատուկ առանձնահատկությունները հաճախ հակասում են սովորական պատկերացումներին կենդանական աշխարհի մասին։ Հեղինակը մանրամասն նկարագրում է այդ արարածների անատոմիական կառուցվածքը, սննդառության ձևերը, պաշտպանական մեխանիզմները և վերարտադրողական առանձնահատկությունները՝ բացատրելով, թե ինչպես են նրանք հարմարվում ծայրահեղ պայմաններին։ Շեշտադրվում է նաև էվոլյուցիոն գործընթացների դերը նրանց ձևավորման մեջ, ինչը թույլ է տվել զարգացնել հազվադեպ հանդիպող կենսաբանական հատկություններ՝ լուսարձակություն, միմիկրիա, վերականգնողական ունակություններ և այլն։ Աշխատությունը միավորում է գիտական-բնագիտական տվյալներ և մատչելի նկարագրություններ՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ճանաչել կենդանական աշխարհի բազմազանությունն ու նրա քիչ հայտնի, երբեմն «տարօրինակ» ներկայացուցիչներին։ Գիրքը հատկապես հետաքրքիր է կենսաբանությամբ հետաքրքրված ընթերցողների, ուսանողների և բնության սիրահարների համար՝ նպաստելով գիտելիքների ընդլայնմանը և բնաշխարհի նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաք Երևանում բնակչությանը տրամադրվող ամբուլատոր ստոմատոլոգիական օգնության կազմակերպման, մատչելիության, որակի և արդյունավետության ուսումնասիրությանը ժամանակակից առողջապահական պայմաններում։ Քննարկվում են ստոմատոլոգիական ծառայությունների կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, առաջնային բուժօգնության համակարգում դրանց զբաղեցրած տեղը և բնակչության բերանի խոռոչի առողջության պահպանման հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի ստոմատոլոգիական օգնության պահանջարկին, բուժհաստատությունների տարածքային բաշխվածությանը, մասնագիտական կադրերով ապահովվածությանը և ծառայությունների հասանելիության վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական գործոններին։ Ուսումնասիրվում են ամբուլատոր ստոմատոլոգիական հաստատությունների գործունեության կազմակերպական առանձնահատկությունները, բուժկանխարգելիչ աշխատանքների արդյունավետությունը և բուժօգնության որակի գնահատման հնարավոր չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում ստոմատոլոգիական հիվանդությունների տարածվածության, բնակչության դիմելիության, կանխարգելիչ զննումների և ժամանակին բուժօգնություն ստանալու կարևորությանը։ Կարևորվում են առողջապահական ծառայությունների ֆինանսավորման, վճարովի և հանրային ծրագրերի շրջանակում տրամադրվող օգնության հարաբերակցության, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի համար ստոմատոլոգիական ծառայությունների մատչելիության հարցերը։ Դիտարկվում են նաև բուժհաստատությունների նյութատեխնիկական հագեցվածության, ժամանակակից ախտորոշիչ և բուժական տեխնոլոգիաների կիրառման, բուժանձնակազմի մասնագիտական պատրաստվածության և պացիենտների բավարարվածության գնահատման ուղղությունները։ Հետազոտության թեման նշանակություն ունի Երևանում ստոմատոլոգիական օգնության կազմակերպման կատարելագործման, կանխարգելիչ ծրագրերի զարգացման և բնակչության բերանի խոռոչի առողջության բարելավման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահության կազմակերպիչների, բժշկական հաստատությունների ղեկավարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Law

Աշխատանքը նվիրված է III–XIII դարերի միջնադարյան Հայաստանում իրավական աղբյուրների ձևավորման, զարգացման և կիրառության ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն աղբյուրներին, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ժամանակաշրջանի իրավական հարաբերությունների և իրավական մշակույթի պատկերը։ Հետազոտության առանցքում իրավական նորմերի ոչ միայն ձևական ամրագրումն է, այլև դրանց արտացոլումը պատմագրական, եկեղեցական, վիմագրական և այլ գրավոր ու նյութական աղբյուրներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել սովորութային իրավունքը, աշխարհիկ իշխանությունների իրավական ակտերը, կանոնական կամ եկեղեցական իրավունքը, օտար իրավական համակարգերի ազդեցությունն ու դրանց առանձին դրույթների ընդունումը, ինչպես նաև ազգային իրավական ժողովածուները։ Միջնադարյան Հայաստանի իրավական համակարգում սովորույթը, աշխարհիկ օրենքը և կանոնական իրավունքը կարևոր իրավական ձևեր էին, իսկ ժամանակի ընթացքում նկատվում է չգրված սովորութային նորմերից դեպի գրավոր ամրագրված իրավական կարգավորումներ անցման գործընթաց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև քրիստոնեության ընդունումից հետո եկեղեցական կանոնների դերի մեծացմանը և դրանց ազդեցությանը հասարակական հարաբերությունների կարգավորման վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է օտար իրավական ավանդույթների՝ հատկապես հռոմեաբյուզանդական և այլ իրավական համակարգերի ներթափանցման ու տեղայնացման հարցը, քանի որ միջնադարյան հայկական իրավունքը զարգանում էր տարբեր քաղաքական և մշակութային ազդեցությունների պայմաններում։ Առանձին նշանակություն կարող է տրվել իրավական բնույթի պատմագրական երկերին, վիմագիր արձանագրություններին և այլ փաստական նյութերին, որոնք, նույնիսկ եթե անմիջականորեն օրենքներ չեն, հնարավորություն են տալիս բացահայտելու իրավական նորմերի գործնական կիրառությունը և հասարակական հարաբերությունների իրական պատկերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև հայկական իրավական մտքի կարևորագույն գրավոր հուշարձանների ձևավորումն ու զարգացումը՝ սկսած վաղ միջնադարյան կանոնական ժողովածուներից մինչև XII–XIII դարերի դատաստանագրքերը։ Մասնավորապես, Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքը» ներկայացնում է միջնադարյան հայկական իրավագիտության կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը, իսկ Կիլիկյան Հայաստանում XIII դարում իրավական համակարգի զարգացմանը նպաստեցին նաև Սմբատ Սպարապետի դատաստանագիրքը, բյուզանդական իրավական նյութերի թարգմանությունները և Անտիոքի ասիզները։ Աշխատանքի կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ իրավական աղբյուրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն վերականգնելու իրավունքի առանձին ճյուղերի պատմությունը, այլև հասկանալու միջնադարյան հայկական հասարակության սոցիալական կառուցվածքը, սեփականության հարաբերությունները, ընտանեկան ու ժառանգական իրավունքը, քրեական և դատավարական կարգավորումները, եկեղեցու ու աշխարհիկ իշխանության փոխհարաբերությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել իրավական մշակույթի զարգացման վրա քաղաքական կայունության, պետականության, տնտեսական հարաբերությունների և կրոնական գործոնի ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր ներդրում է միջնադարյան Հայաստանի իրավական պատմության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրության մեջ՝ հնարավորություն տալով տարբեր բնույթի աղբյուրների համադրմամբ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայկական իրավունքի ձևավորման, շարունակականության և փոխակերպումների մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, պատմաբաններին, հայագետներին, իրավունքի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, աղբյուրագետներին և միջնադարյան Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Law

Գրքում ուսումնասիրվում է քրեաիրավական նորմերի մրցակցության հիմնահարցը, ներկայացվում են այն իրավիճակները, երբ մեկ և նույն արարքը կարող է միաժամանակ ընկնել քրեական իրավունքի մի քանի նորմերի կարգավորման դաշտ, վերլուծվում են այդ նորմերի ընտրության և կիրառման սկզբունքները՝ ներառյալ ընդհանուր և հատուկ նորմերի հարաբերակցությունը, նորմերի բախման լուծման կանոնները և իրավական որակման ճիշտ ընտրության չափանիշները, քննարկվում են իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող դժվարությունները՝ հատկապես դատական և քննիչ մարմինների գործունեության ընթացքում, ներկայացվում են տարբեր պետությունների փորձը և տեսական մոտեցումները՝ նորմերի մրցակցության լուծման հարցում, առանձնացվում են հանցակազմերի հատման, կրկնակի որակման և բացառման դեպքերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արդար դատավարության և իրավական որոշակիության սկզբունքի վրա, գիրքը միավորում է տեսական-իրավական վերլուծությունը և գործնական օրինակները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել միասնական մոտեցում քրեաիրավական նորմերի ճիշտ կիրառման համար և բարձրացնել իրավական համակարգի կանխատեսելիությունն ու արդյունավետությունը։