More in Technology

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    Ռուսերենից հայերեն արձակ և չափածո թարգմանություններ

    Այս ժողովածուն ներկայացնում է ռուսերենից հայերեն կատարված արձակ և չափածո թարգմանություններ՝ արտացոլելով 19-րդ դարի հայ գրական կյանքում թարգմանական գործունեության, լեզվական փոխազդեցության և ազգային գրականության հարստացման կարևոր գործընթացները։ Խորագրում ընդգծված երկու հիմնական գրական ձևերը՝ արձակն ու չափածոն, վկայում են հրատարակության ընդգրկուն գրական ուղղվածության մասին և մատնանշում տարբեր ժանրերի ու արտահայտչամիջոցների ներկայացման նպատակը։ Արձակ թարգմանությունները հնարավորություն են տալիս հայ ընթերցողին հաղորդակից դառնալու ռուսալեզու գրականության պատումային ավանդույթներին, գեղարվեստական մտածողությանը, մարդկային հարաբերությունների պատկերներին և հասարակական կյանքի տարբեր դրսևորումներին, իսկ չափածո երկերի թարգմանությունները բացում են ռուսական բանաստեղծական խոսքի, պատկերային համակարգի, հուզական արտահայտչականության և տաղաչափական առանձնահատկությունների յուրացման հնարավորությունը։ Այսպիսի ժողովածուների կարևոր նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ թարգմանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես մեկ լեզվից մյուսը գրական ստեղծագործությունների փոխանցման միջոց, այլև որպես ազգային մշակույթների միջև մտավոր հաղորդակցության, գեղարվեստական փորձի փոխանակման և գրական հորիզոնների ընդլայնման կարևոր ճանապարհ։ Ռուսերենից հայերեն թարգմանական գործունեությունը 19-րդ դարում առանձնահատուկ նշանակություն ձեռք բերեց հայ կրթական և մշակութային կյանքի զարգացման պայմաններում։ Ռուսական գրականությունը հայ մտավորականությանը հաղորդակից էր դարձնում նոր գեղագիտական գաղափարների, գրական ժանրերի, հասարակական մտածողության և մարդկային բնավորությունների գեղարվեստական պատկերման տարբեր եղանակների։ Դրանց հայերեն թարգմանությունը հնարավորություն էր տալիս այդ արժեքները ներառելու հայ ընթերցողական միջավայրում և նպաստելու ազգային գրականության զարգացմանը։ Ժողովածուի գաղափարական նշանակությունը կարելի է դիտարկել նաև հայերենի արտահայտչական հնարավորությունների ընդլայնման տեսանկյունից։ Օտարալեզու գրական ստեղծագործությունների թարգմանությունը պահանջում է ոչ միայն բառային համապատասխանությունների որոնում, այլև սկզբնաղբյուրի ոճի, տրամադրության, պատկերավորման, մտքի կառուցվածքի և գեղարվեստական ազդեցության փոխանցում։ Արձակ երկերի թարգմանության ընթացքում կարևոր է պահպանել պատումի բնական ընթացքը, նկարագրությունների ամբողջականությունը, երկխոսությունների կենդանությունը և կերպարների անհատական խոսքը։ Չափածո ստեղծագործությունների թարգմանությունը, իր հերթին, առաջադրում է լրացուցիչ խնդիրներ՝ կապված բանաստեղծական ռիթմի, հանգավորման, տաղաչափության, պատկերների և հուզական երանգների պահպանման հետ։ Այս երկու ձևերի համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու թարգմանչական աշխատանքի բազմակողմանիությունը և հայերեն գրական խոսքի տարբեր ժանրերում կիրառման հնարավորությունները։ Թարգմանական գրականությունը կարևոր դեր է կատարում նաև ընթերցողի գեղագիտական ճաշակի ձևավորման գործում։ Այն ծանոթացնում է այլ ժողովուրդների գրական ավանդույթներին, ընդլայնում աշխարհի և մարդկային հասարակության մասին պատկերացումները, զարգացնում համեմատական մտածողությունը և նպաստում տարբեր մշակույթների նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Ռուս գրականության հայերեն թարգմանությունները հատկապես կարևոր էին այն ժամանակաշրջանում, երբ հայ կրթական հաստատություններում ռուսերենը լայնորեն կիրառվում էր որպես գիտելիքի և մշակութային հաղորդակցության լեզու։ Դրանք նպաստում էին ռուսական գրականության գեղարվեստական արժեքների տարածմանը, միաժամանակ խթանելով հայերեն ընթերցանության զարգացումը։ Գրական առումով ժողովածուն հետաքրքրություն է ներկայացնում արձակի և պոեզիայի թարգմանական սկզբունքների համադրման տեսանկյունից։ Երկու գրական ձևերի առկայությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայ թարգմանական լեզվի ձևավորման առանձնահատկությունները, գեղարվեստական խոսքի փոխանցման եղանակները և ռուսերեն բնագրերի ազդեցությունը հայերեն գրավոր արտահայտչամիջոցների վրա։ Թարգմանական գրականության միջոցով հայերենում հարստանում էին նկարագրական, պատմողական և քնարական խոսքի հնարավորությունները, զարգանում էին նոր ոճական լուծումներ և ընդլայնվում գրական բառապաշարը։ Միաժամանակ թարգմանությունը պահանջում էր ստեղծագործական մոտեցում, քանի որ լեզուների կառուցվածքային ու արտահայտչական տարբերությունները հաճախ անհրաժեշտություն էին առաջացնում գտնելու հայերենին բնորոշ ինքնուրույն ձևակերպումներ։ Այդ գործընթացը նպաստում էր ոչ միայն առանձին ստեղծագործությունների մատչելիությանը, այլև հայ գրական լեզվի մշակմանը և գեղարվեստական ինքնուրույնության ամրապնդմանը։ Պատմական ու մշակութային առումով հրատարակությունն առանձնահատուկ տեղ ունի Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանի կրթական և հրատարակչական գործունեության համատեքստում։ Լազարյան ճեմարանը 19-րդ դարի հայ կրթական ու գիտական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ մեծ ուշադրություն էր դարձվում հայոց լեզվի, ռուսերենի, եվրոպական լեզուների, պատմության, գրականության և այլ գիտությունների ուսուցմանը։ Ճեմարանի գործունեությունը նպաստում էր հայ մտավորականության նոր սերնդի ձևավորմանը, ազգային կրթության զարգացմանը և հայ հասարակության կապերի ընդլայնմանը ռուսական ու եվրոպական մշակութային միջավայրերի հետ։ Նրա տպարանում լույս տեսած գրքերը կարևոր դեր են ունեցել հայերեն ուսումնական, գիտական և գեղարվեստական գրականության տարածման գործում։ Այս հրատարակությունը վկայում է նաև այն մասին, որ թարգմանական գրականությունը դիտարկվել է որպես կրթական գործընթացի կարևոր բաղադրիչ՝ ծառայելով լեզվական կարողությունների զարգացմանը, գեղարվեստական ընթերցանության խթանմանը և տարբեր ժողովուրդների գրական ժառանգության ճանաչմանը։ Ռուս-հայկական գրական կապերի ուսումնասիրության համար ժողովածուն արժեքավոր է որպես 19-րդ դարի մշակութային փոխազդեցության և թարգմանական գործունեության պատմական վկայություն։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հայերեն թարգմանական գրականության զարգացման փուլերին, ռուսական գրականության տարածման ուղիներին, թարգմանական լեզվի ձևավորմանը և Լազարյան ճեմարանի կրթամշակութային դերակատարությանը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, գրականագետներին, թարգմանաբաններին, ռուս-հայկական գրական կապերով զբաղվող հետազոտողներին, լեզվաբաններին, կրթության պատմաբաններին, մատենագետներին և դասական թարգմանական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա կարևորությունը պայմանավորված է ոչ միայն ռուսերենից հայերեն գեղարվեստական խոսքի փոխանցման նշանակությամբ, այլև այն պատմական գործընթացի արտացոլմամբ, որի միջոցով հայ գրականությունը հաղորդակցվել է այլ ժողովուրդների ստեղծագործական փորձին, ընդլայնել սեփական արտահայտչական հնարավորությունները և ամրապնդել իր տեղը միջազգային գրական ու մշակութային հարաբերությունների համակարգում։

    Updated: 2026-11-12
    Ռուսերենից հայերեն արձակ և չափածո թարգմանություններ
    Online

    Economics

    Մաքսային գործունեության պետական կարգավորման խնդիրները (ՀՀ նյութերով)

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մաքսային գործունեության պետական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են մաքսային համակարգի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, արտաքին առևտրի կարգավորման գործում մաքսային քաղաքականության դերը, մաքսային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման խնդիրները և պետական կառավարման մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է մաքսային օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները, մաքսային վճարների ձևավորման և գանձման գործընթացները, ապրանքների ներմուծման և արտահանման վերահսկողության խնդիրները, ինչպես նաև ոլորտում առկա կազմակերպական և տնտեսական դժվարությունները։ Աշխատությունում ներկայացվում են առաջարկություններ՝ ուղղված մաքսային ընթացակարգերի կատարելագործմանը, վարչարարության պարզեցմանը, տեղեկատվական համակարգերի կիրառման ընդլայնմանը, արտաքին տնտեսական կապերի արդյունավետ կառավարմանը և միջազգային չափանիշներին համապատասխան մաքսային համակարգի զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, մաքսային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատակիցների, իրավաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-07
    Մաքսային գործունեության պետական կարգավորման խնդիրները (ՀՀ նյութերով)
    Online

    Law

    ԿԱՆԱՆՑ ԵՎ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐ

    Կանանց և երեխաների իրավունքներին նվիրված իրավագիտական-ուսումնական ձեռնարկ է, որտեղ ներկայացվում են մարդու իրավունքների համակարգում նրանց հատուկ պաշտպանվածության սկզբունքները և միջազգային ու ազգային իրավական կարգավորումները։ Գրքում քննարկվում են կանանց իրավահավասարության, խտրականության արգելքի, աշխատանքի և կրթության հավասար հնարավորությունների, ինչպես նաև ընտանեկան հարաբերություններում իրավունքների պաշտպանության հիմնարար դրույթները։ Միաժամանակ մանրամասն անդրադարձ է կատարվում երեխաների իրավունքներին՝ ներառյալ կրթության, առողջության, պաշտպանության, զարգացման և բռնությունից ու շահագործումից պաշտպանված լինելու իրավունքը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են միջազգային հիմնական փաստաթղթերը և կոնվենցիաները, որոնք սահմանում են այս իրավունքների պաշտպանության պարտադիր չափանիշները, ինչպես նաև պետությունների պարտավորությունները դրանց իրականացման հարցում։ Հեղինակը կարևորում է իրավական մեխանիզմների դերը՝ ուղղված սոցիալական արդարության ապահովմանը և խոցելի խմբերի պաշտպանության ամրապնդմանը։ Գիրքը նպատակ ունի բարձրացնել իրավագիտակցությունը և ձևավորել մարդու իրավունքների նկատմամբ հարգանքի մշակույթ։

    Updated: 2026-10-23
    ԿԱՆԱՆՑ ԵՎ ԵՐԵԽԱՆԵՐԻ ԻՐԱՎՈՒՆՔՆԵՐ
    Online

    Other Subjects

    Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու– թիվ 1 (21)

    Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու – թիվ 1 (21)-ը գիտական պարբերական ժողովածու է, որը միավորում է տարբեր հեղինակների ակադեմիական հոդվածներ՝ հիմնականում հայագիտության, պատմության, լեզվաբանության, մշակութաբանության և հարակից հասարակական գիտությունների ոլորտներից, աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի պատմական զարգացման տարբեր փուլերին, աղբյուրագիտական վերլուծություններին, լեզվամշակութային գործընթացների մեկնաբանությանը և ազգային ժառանգության ուսումնասիրության արդի մոտեցումներին, ժողովածուն ունի գիտական բնույթ և ծառայում է որպես հետազոտական արդյունքների հրապարակման ու մասնագիտական քննարկումների հարթակ, որտեղ համադրվում են տարբեր մեթոդաբանական ուղղություններ և գիտական դպրոցների մոտեցումներ, միաժամանակ ընդգծվում է հայագիտական հետազոտությունների շարունակական զարգացումը և նոր գիտական խնդիրների ձևակերպման անհրաժեշտությունը, աշխատությունը նպաստում է գիտելիքի տարածմանը և ակադեմիական համայնքի ներսում համագործակցության ընդլայնմանը՝ ապահովելով գիտական հաղորդակցության կարևոր միջավայր։

    Updated: 2026-09-19
    Ակունք. Գիտական հոդվածների ժողովածու– թիվ 1 (21)
    Online

    Philosophy

    Соотношение гносеологического и логического в математике

    Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկայում իմացաբանական (գնոսեոլոգիական) և տրամաբանական բաղադրիչների փոխհարաբերության ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով մաթեմատիկական գիտելիքի ձևավորման, հիմնավորման և զարգացման փիլիսոփայական հիմքերը։ Հեղինակը վերլուծում է մաթեմատիկական ճանաչողության բնույթը, գիտելիքի ստացման գործընթացը և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդկային մտածողությունը ձևակերպում և համակարգում է մաթեմատիկական հասկացությունները։ Գրքում դիտարկվում են տրամաբանության դերը մաթեմատիկական ապացույցների կառուցման, տեսությունների կազմակերպման և գիտելիքի ներքին հետևողականության ապահովման գործում, ինչպես նաև իմացաբանական գործոնները, որոնք պայմանավորում են նոր գաղափարների, հիպոթեզների և հասկացությունների առաջացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական օբյեկտների գոյության, աբստրակցիայի, ինտուիցիայի և փորձի փոխազդեցության խնդիրներին, ինչպես նաև տարբեր փիլիսոփայական ուղղությունների՝ լոգիցիզմի, ինտուիցիոնիզմի և ֆորմալիզմի մոտեցումներին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մաթեմատիկական գիտելիքի զարգացման պատմական օրինակներ՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են ճանաչողական և տրամաբանական գործոնները համատեղ ձևավորում գիտական առաջընթացը։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է մաթեմատիկայի փիլիսոփայության ոլորտում և օգտակար է փիլիսոփաների, տրամաբանների, մաթեմատիկոսների և գիտության տեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-15
    Соотношение гносеологического и логического в математике
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1988, Январь, №1-2)

    Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է «Նոր գրքեր․ Տեխնիկա» բաժնի շրջանակներում հավաքագրված հրատարակությունների համառոտ մատենագիտական ցուցակը, որը նպատակ ունի տեղեկացնել տեխնիկական ոլորտի նորագույն գրականության մասին և հեշտացնել ընթերցողների, հետազոտողների ու մասնագետների կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրքերի շուկայում և գրադարանային ֆոնդերում։ Ցանկում սովորաբար ընդգրկվում են տարբեր ենթաբաժինների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններ, մեքենաշինություն, էլեկտրոնիկա, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկա, շինարարություն և այլ կիրառական տեխնիկական ուղղություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ժամանակաշրջանում գիտատեխնիկական առաջընթացի հիմնական միտումները։ Նման ինֆորմացիոն ցուցակները ունեն ոչ միայն գրադարանային հաշվառման և տեղեկատվության տարածման գործառույթ, այլ նաև կարևոր դեր են խաղում գիտական հաղորդակցության մեջ՝ թույլ տալով մասնագետներին արագ ծանոթանալ նոր լույս տեսած մասնագիտական գրականությանը, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառելիությունը իրենց աշխատանքներում։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Техника (1988, Январь, №1-2)