Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Großangriff auf Armenier in Bergkarabach

    Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված լայնածավալ ռազմական գործողությունների և դրանց քաղաքական, հասարակական ու մարդասիրական հետևանքների ներկայացմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հակամարտության սրման պայմանների, ռազմական գործողություններին նախորդած քաղաքական զարգացումների և տարածաշրջանի հայ բնակչության անվտանգության խնդիրների վրա։ Նյութում դիտարկվում է հակամարտության պատմական և քաղաքական համատեքստը՝ հնարավորություն տալով հասկանալ, թե ինչպես են երկարատև տարածքային վեճը, չկարգավորված քաղաքական հարցերը, փոխադարձ անվստահությունը և անվտանգության հետ կապված խնդիրները նպաստել իրավիճակի սրմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ռազմական գործողությունների ազդեցությանը քաղաքացիական բնակչության առօրյայի, բնակավայրերի բնականոն գործունեության, տեղաշարժի հնարավորությունների և սոցիալական պայմանների վրա՝ առանց բռնության մանրամասն նկարագրությունների։ Քննության են առնվում նաև բնակչության տեղահանման, հումանիտար կարիքների, հաղորդակցության սահմանափակումների և տարածաշրջանում ստեղծված անկայունության խնդիրները։ Կարևորվում է միջազգային հանրության, միջպետական կառույցների, մարդասիրական կազմակերպությունների և արտաքին քաղաքական դերակատարների արձագանքը՝ ներառյալ ռազմական գործողությունների դադարեցման, քաղաքացիական բնակչության պաշտպանության և բանակցային գործընթացի վերականգնմանն ուղղված նախաձեռնությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև տեղեկատվական և քաղաքական հաղորդակցության դերը հակամարտության ժամանակ, երբ տարբեր կողմերի ներկայացրած տեղեկությունները կարող են զգալիորեն տարբերվել իրադարձությունների պատճառների, ընթացքի և հետևանքների գնահատման հարցում։ Այդ պատճառով նյութը պատմական աղբյուրի տեսանկյունից պահանջում է համադրություն այլ փաստաթղթերի, պաշտոնական հաղորդագրությունների, միջազգային կազմակերպությունների զեկույցների և անկախ ուսումնասիրությունների հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի տարածաշրջանի հայ բնակչության քաղաքական կարգավիճակի, անվտանգության երաշխիքների և հիմնարար իրավունքների շուրջ ձևավորված խնդիրների ներկայացումը։ Նյութը միաժամանակ կարող է դիտարկվել որպես որոշակի ժամանակաշրջանի միջազգային և հասարակական արձագանքն արտացոլող աղբյուր, որը ցույց է տալիս, թե ինչպես է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ներկայացվել արտաքին լսարանին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել Արցախի պատմության, Կովկասի տարածաշրջանային քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների, հակամարտությունների ուսումնասիրության, մարդու իրավունքների և ժամանակակից հայոց պատմության հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-09-20
    Großangriff auf Armenier in Bergkarabach
    Онлайн

    Биология

    Клещи-плоскотелки (сем. Tenuipalpidae) - вредители плодовых культур Армении и их акарифаги

    Միջատաբանական և գյուղատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում պտղատու մշակաբույսերին վնասող Tenuipalpidae ընտանիքի տափակ մարմնով տիզերի և դրանց բնական թշնամիների՝ ակարիֆագների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում վնասատու տիզերի տեսակային կազմը, տարածվածությունը, կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր պտղատու բույսերի հետ դրանց փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վնասատուների զարգացման փուլերին, սեզոնային ակտիվությանը, բազմացման առանձնահատկություններին և բույսերի վրա դրանց պատճառած վնասի բնույթին։ Վերլուծվում են բնակլիմայական պայմանների, մշակաբույսերի առանձնահատկությունների և ագրոտեխնիկական գործոնների ազդեցությունները վնասատու պոպուլյացիաների ձևավորման ու տարածման վրա։ Քննարկվում են նաև այդ տիզերով սնվող բնական թշնամիների տեսակային կազմը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և վնասատուների թվաքանակի բնական կարգավորման գործում դրանց հնարավոր նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է պտղատու մշակաբույսերի վնասատուների դեմ պայքարի կենսաբանական և համալիր մոտեցումների գիտական հիմքերի զարգացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բույսերի պաշտպանության, գյուղատնտեսական կենդանաբանության, ակարոլոգիայի և պտղաբուծության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-03
    Клещи-плоскотелки (сем. Tenuipalpidae) - вредители плодовых культур Армении и их акарифаги
    Онлайн

    Химия

    Ոչ իոնիզացնող ճառագայթների ազդեցությունը թորած ջրի և ֆիզիոլոգիական լուծույթի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա

    Ֆիզիկաքիմիական և կենսաֆիզիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոչ իոնիզացնող ճառագայթման ազդեցության պայմաններում թորած ջրի և ֆիզիոլոգիական լուծույթի հատկությունների հնարավոր փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տարբեր ֆիզիկական ազդեցություններից հետո հեղուկ միջավայրերում տեղի ունեցող կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական գործընթացները, ինչպես նաև դրանց գնահատման փորձարարական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրահաղորդականության, թթվահիմնային հավասարակշռության, օպտիկական բնութագրերի և լուծույթների վիճակը բնութագրող այլ չափելի ցուցանիշների փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ճառագայթման հաճախականության, ինտենսիվության, ազդեցության տևողության և փորձարարական պայմանների նշանակությունը ստացվող արդյունքների ձևավորման համար։ Քննարկվում են թորած ջրի և իոններ պարունակող ֆիզիոլոգիական լուծույթի արձագանքների հնարավոր տարբերությունները՝ հաշվի առնելով դրանց բաղադրության և ֆիզիկական հատկությունների առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ իոնիզացնող ճառագայթման և հեղուկ համակարգերի փոխազդեցության օրինաչափությունները և կատարելագործելու նման ազդեցությունների փորձարարական հետազոտման մեթոդները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի, բժշկական ֆիզիկայի և ոչ իոնիզացնող ճառագայթման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-03
    Ոչ իոնիզացնող ճառագայթների ազդեցությունը թորած ջրի և ֆիզիոլոգիական լուծույթի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա
    Онлайн

    Лингвистика

    Կանխենթադրույթի տեսությունները 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ

    Այս աշխատությունը ներկայացնում է 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ ձևավորված կանխենթադրույթի (presupposition) տեսությունների զարգացումը, դրանց հիմնական ուղղությունները, մեթոդաբանական մոտեցումները և գիտական բանավեճերը։ Գրքում մանրամասն քննարկվում է, թե ինչպես են լեզվաբանները փորձել բացատրել այն ենթադրյալ իմաստային բաղադրիչները, որոնք խոսքում չեն արտահայտվում ուղղակիորեն, բայց ենթադրվում են որպես նախապայմաններ հաղորդակցության հաջող իրականացման համար։ Հեղինակը ներկայացնում է տարբեր տեսություններ՝ սկսած տրամաբանական-սեմանտիկ մոտեցումներից, որտեղ կանխենթադրույթը դիտարկվում է որպես նախադասության ճշմարտության պայմանների մաս, մինչև պրագմատիկ ուղղություններ, որոնք շեշտադրում են համատեքստի, խոսքային իրավիճակի և հաղորդակցական նպատակների դերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գիտնականների աշխատանքներին, որոնք փորձել են սահմանել կանխենթադրույթների ակտիվացման մեխանիզմները լեզվում, ինչպես նաև դրանց պահպանման կամ չեղարկման պայմանները տարբեր խոսքային կառուցվածքներում։ Գրքում վերլուծվում են նաև քննադատական մոտեցումները, որոնք կասկածի տակ են դնում կանխենթադրույթի խիստ տրամաբանական սահմանումները և առաջարկում են ավելի ճկուն, օգտագործման վրա հիմնված մոդելներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է համապարփակ պատկերացում այդ շրջանի լեզվաբանական մտածողության զարգացման, տեսական հակասությունների և կանխենթադրույթի երևույթի բազմաշերտ բնույթի մասին, միաժամանակ ցույց տալով դրա կարևորությունը ինչպես սեմանտիկայի, այնպես էլ պրագմատիկայի ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-08-28
    Կանխենթադրույթի տեսությունները 1970-90-ական թվականների անգլո-ամերիկյան լեզվաբանության մեջ
    Онлайн

    Литература

    Հազար և մի առակաւոր բանք ազգայինք և օտարք

    Գիրքը հայ և օտար ժողովուրդների առակների, խրատական պատմությունների ու իմաստալից զրույցների ժողովածու է, որը կազմել է Գաբրիել արքեպիսկոպոս Այվազովսկին։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնել մարդկային բնավորության, վարքագծի և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը՝ կարճ պատմությունների ու դրանցում արտահայտված բարոյական մտքերի միջոցով։ Ժողովածուն ներառում է տարբեր ժողովուրդների բանավոր և գրավոր ավանդույթներից քաղված առակներ ու զրույցներ, այդ թվում՝ Խիկար Իմաստունի և Նասրեդին Խոջայի պատմությունները։ Նյութերը դասավորված են թեմատիկ խմբերով, որոնք անդրադառնում են ագահությանն ու առատաձեռնությանը, ազատությանն ու գերությանը, աշխատանքին ու ծուլությանը, առաքինությանն ու մոլություններին, արդարությանն ու անիրավությանը, բարեկամությանն ու թշնամությանը, իմաստությանն ու հիմարությանը, ճշմարտությանն ու ստությանը, համբերությանը, հպարտությանը, խոնարհությանը և մարդկային այլ հատկանիշների։ Հեղինակը տարբեր պատմությունների միջոցով ներկայացնում է կյանքի փորձից բխող խրատներ՝ խրախուսելով բարոյական դատողությունը, խոհեմությունը և մարդկային հարաբերությունների նկատմամբ ուշադիր վերաբերմունքը։ Հրատարակությունը լույս է տեսել 1874 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ Արամյան տպարանում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայ առակագրության, ժողովրդական բանահյուսության, համեմատական գրականության և 19-րդ դարի հայ կրթադաստիարակչական գրականության ուսումնասիրության համար։

    Обновлено. 2026-10-24
    Հազար և մի առակաւոր բանք ազգայինք և օտարք
    Онлайн

    Религия

    Մկրտության վերաբերյալ Սուրբ Գրքի ողջամիտ վարդապետության քննություն

    Այս աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական հավատի հիմնարար խորհուրդներից մեկի՝ մկրտության աստվածաբանական, դավանաբանական և աստվածաշնչյան հիմքերի քննությանը։ Գրքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել մկրտության վերաբերյալ Սուրբ Գրքում արտահայտված ուսմունքը, բացահայտել դրա հոգևոր նշանակությունը և քննել մկրտության խորհրդի վերաբերյալ քրիստոնեական տարբեր պատկերացումների հիմնավորվածությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքում ընկած է այն հարցը, թե ինչ նշանակություն ունի մկրտությունը քրիստոնեական հավատքի համակարգում, ինչ կապ ունի այն մարդու հոգևոր վերածննդի, մեղքերի թողության, Քրիստոսի հետ միության և եկեղեցական համայնքին պատկանելու հետ։ Մկրտությունը քրիստոնեական ավանդության մեջ ընկալվում է որպես կարևորագույն խորհուրդ, որի միջոցով արտահայտվում է մարդու հավատքը, Աստծո շնորհի ընդունումը և նոր հոգևոր կյանքի սկիզբը։ Այն կապված է Հիսուս Քրիստոսի պատվիրանի, առաքելական քարոզչության և վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորման պատմության հետ։ Աշխատության քննության կարևոր ուղղություններից է մկրտության վերաբերյալ աստվածաշնչյան վկայությունների ուսումնասիրությունը։ Սուրբ Գրքի տարբեր հատվածներում մկրտությունը կապվում է ապաշխարության, հավատքի, մեղքերի թողության, հոգևոր մաքրագործման և նոր կյանքի գաղափարների հետ։ Նոր Կտակարանում Հովհաննես Մկրտչի քարոզչությունը, Հիսուս Քրիստոսի մկրտությունը Հորդանան գետում, առաքյալների գործունեությունը և առաջին քրիստոնյաների մկրտության դեպքերը կարևոր հիմք են հանդիսանում այս խորհրդի աստվածաբանական ընկալման համար։ Մկրտության նշանակության քննությունը ներառում է նաև դրա արտաքին ծիսական դրսևորման և ներքին հոգևոր բովանդակության փոխհարաբերության հարցը։ Քրիստոնեական վարդապետության մեջ առանձնահատուկ կարևորություն ունի այն համոզմունքը, որ արտաքին արարողությունը պետք է արտահայտի մարդու ներքին հավատքն ու գիտակցված հոգևոր ընտրությունը։ Այս տեսանկյունից մկրտությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես եկեղեցական ծես, այլև որպես մարդու և Աստծո միջև հոգևոր հարաբերության արտահայտություն։ Աշխատության կարևոր գաղափարական ուղղություններից է նաև մկրտության և անձնական հավատի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Ավետարանական աստվածաբանական մտածողության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտակցված հավատքի, ապաշխարության և Քրիստոսին անձնականորեն հետևելու պատրաստակամության կարևորությանը։ Այս մոտեցման շրջանակում քննարկման առարկա են դառնում մկրտության ընդունման պայմանները, դրա հոգևոր նպատակը և մարդու գիտակցական մասնակցության նշանակությունը։ Մկրտության խորհրդի վերաբերյալ տարբեր դավանաբանական դիրքորոշումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քրիստոնեական աշխարհում ձևավորված մեկնողական ավանդույթների առանձնահատկությունները։ Մկրտության տարիքի, հավատի խոստովանության, ջրի խորհրդանշական ու հոգևոր նշանակության և եկեղեցական արարողության վերաբերյալ հարցերը քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ երկարատև քննարկումների նյութ են եղել։ Դրանց քննությունը պահանջում է աստվածաշնչյան բնագրերի համադրում, վարդապետական սկզբունքների տրամաբանական վերլուծություն և եկեղեցական ավանդությունների ուսումնասիրություն։ Այս առումով աշխատությունը ներկայացնում է ոչ միայն ծիսական հարցի քննարկում, այլև քրիստոնեական հավատի մեկնության և դավանաբանական ինքնության հստակեցման խնդիր։ Գրական և գիտական առումով այն պատկանում է աստվածաբանական բանավիճային և մեկնողական գրականության ժանրին։ Այս ժանրին բնորոշ են հարցադրումների առաջադրումը, Սուրբ Գրքի վկայությունների վերլուծությունը, տարբեր համոզմունքների համեմատությունը և որոշակի դավանաբանական դիրքորոշման հիմնավորումը։ «Ողջամիտ վարդապետություն» հասկացության կիրառությունը մատնանշում է կրոնական ուսմունքի տրամաբանական և աստվածաշնչյան հիմքերը բացահայտելու ձգտումը՝ հավատքի հարցերը դիտարկելով ոչ միայն ավանդության, այլև բանական քննության միջոցով։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական աստվածաբանական բանավեճերի զարգացման, դավանաբանական սկզբունքների պարզաբանման և կրոնական կրթության տարածման գործում։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքիր է 19-րդ դարի հայ կրոնական մտքի, ավետարանական շարժումների և Զմյուռնիայի հայկական տպագրական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այդ ժամանակաշրջանում Օսմանյան կայսրության հայ համայնքներում ակտիվացել էին Սուրբ Գրքի ուսումնասիրության, կրոնական կրթության և քրիստոնեական դավանանքի տարբեր մեկնությունների շուրջ քննարկումները։ Ավետարանական գաղափարների տարածումը նոր ուշադրություն էր հրավիրում Աստվածաշնչի անմիջական ուսումնասիրության, անհատի գիտակցված հավատի և եկեղեցական սովորույթների աստվածաշնչյան հիմնավորման վրա։ Զմյուռնիան այդ գործընթացների կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն կրոնական գրքերի տպագրությունը նպաստում էր աստվածաբանական գաղափարների տարածմանը և հայ ընթերցողների շրջանում դավանաբանական քննարկումների աշխուժացմանը։ Գիրքը արժեքավոր է մկրտության քրիստոնեական խորհրդի, հայ ավետարանական աստվածաբանական մտքի, 19-րդ դարի դավանաբանական բանավեճերի և Զմյուռնիայի հայկական հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, կրոնագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, աստվածաշնչագետներին և քրիստոնեական խորհուրդների մեկնությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Նրա գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է մկրտության խնդիրը աստվածաշնչյան, դավանաբանական և հոգևոր տեսանկյուններից դիտարկելու հնարավորությամբ, ինչպես նաև հայ կրոնական պատմության մեջ Սուրբ Գրքի մեկնության և հավատքի հիմնավորման շուրջ ծավալված մտավոր գործընթացներն արտացոլելու արժեքով։

    Обновлено. 2026-11-11
    Մկրտության վերաբերյալ Սուրբ Գրքի ողջամիտ վարդապետության քննություն