Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1983, Декабрь, №12)

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է տեսողության խանգարումներով երեխաների տարածության մեջ կողմնորոշվելու կարողության զարգացմանը շարժախաղերի կիրառման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում է այն խնդիրը, թե ինչպես կարելի է նպատակային ընտրված և մանկավարժորեն կազմակերպված շարժական գործունեության օգնությամբ զարգացնել երեխայի տարածական ընկալումը, սեփական մարմնի դիրքի գիտակցումը, շարժումների վերահսկումը և շրջակա միջավայրում ինքնուրույն տեղաշարժվելու կարողությունը։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ տեսողության սահմանափակ հնարավորությունները կարող են դժվարություններ ստեղծել տարածության կառուցվածքի ընկալման, ուղղությունների տարբերակման, հեռավորությունների գնահատման և անվտանգ տեղաշարժի գործընթացներում։ Այս պայմաններում շարժախաղերը կարող են հանդես գալ որպես զարգացման արդյունավետ միջոց՝ համադրելով շարժողական ակտիվությունը, զգայական փորձառությունը, հաղորդակցությունը և ճանաչողական խնդիրների լուծումը։ Հեղինակը դիտարկում է տարբեր խաղային վարժությունների և շարժողական առաջադրանքների կիրառման հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով աստիճանաբար ձևավորել կողմնորոշման, ուղղության պահպանման, տարածական հարաբերությունների ընկալման և շարժումների հաջորդականության հմտություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղերի կազմակերպման պայմաններին, դրանց բարդության աստիճանական փոփոխությանը և երեխայի անհատական հնարավորություններին համապատասխանեցմանը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև բանավոր հրահանգների, ձայնային ազդանշանների, շոշափելի և շարժողական հենակետերի օգտագործման մեթոդները, որոնք տեսողության խանգարումներով երեխաներին օգնում են ավելի արդյունավետ ընկալել տարածական միջավայրը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում շարժախաղերի ոչ միայն ֆիզիկական, այլև հոգեբանական և սոցիալական նշանակությանը․ խաղային գործունեությունը կարող է նպաստել ինքնավստահության, ինքնուրույնության, նախաձեռնողականության, ուշադրության և հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել հատուկ և ներառական կրթության պայմաններում երեխաների տարածական կողմնորոշման զարգացմանն ուղղված մեթոդական ծրագրերի կատարելագործման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հատուկ մանկավարժներին, ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետներին, մանկական հոգեբաններին, տեսողության խանգարումներով երեխաների հետ աշխատող ուսուցիչներին, վերականգնողական մասնագետներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է շարժախաղը որպես տեսողության խանգարումներով երեխաների տարածական կողմնորոշման և շարժողական ինքնուրույնության զարգացման արդյունավետ մանկավարժական միջոց՝ ընդգծելով խաղային, զգայական և շարժողական գործունեության նպատակային համադրման կարևորությունը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է երիտասարդ բռնկուն աստղերի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց ֆիզիկական բնույթի, փոփոխականության և աստղային էվոլյուցիայի վաղ փուլերում տեղի ունեցող գործընթացների բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ երիտասարդ աստղերը հաճախ ունեն անկայուն և ակտիվ բնույթ, իսկ դրանց պայծառության փոփոխությունները կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել աստղի ձևավորման, շրջապատող նյութի հատկությունների և էներգիայի արտազատման մեխանիզմների վերաբերյալ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են երիտասարդ աստղերի լուսատվության փոփոխությունները, բռնկումների հաճախականությունն ու ինտենսիվությունը, սպեկտրային առանձնահատկությունները և դիտվող ճառագայթման փոփոխականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ֆիզիկական գործընթացներին, որոնք կարող են պայմանավորել աստղերի ակտիվությունը՝ մագնիսական երևույթներ, աստղային մակերևույթի ակտիվություն, շրջապատող գազափոշային նյութի շարժ և աստղի վրա նյութի կուտակման գործընթացներ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիտողական տվյալների հավաքագրումն ու վերլուծությունը՝ տարբեր ժամանակներում կատարված դիտումների համադրման միջոցով աստղերի փոփոխականության բնույթը բացահայտելու նպատակով։ Կարող են կիրառվել լուսաչափական և սպեկտրոսկոպիական տվյալներ, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ուսումնասիրվող օբյեկտների ֆիզիկական հատկությունների մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև աստղերի ձևավորման և վաղ էվոլյուցիոն փուլերի ուսումնասիրության համար, քանի որ երիտասարդ բռնկուն աստղերի վարքագիծը կարող է վկայել նրանց ներքին կառուցվածքի և շրջակա միջավայրի հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունների մասին։ Հետազոտության միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր երիտասարդ աստղերի ակտիվության ընդհանրություններն ու տարբերությունները, դասակարգել դիտվող փոփոխական երևույթները և առանձնացնել դրանց հնարավոր ֆիզիկական պատճառները։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել փոփոխական աստղերի վերաբերյալ տվյալների ընդլայնմանը և երիտասարդ աստղային համակարգերի զարգացման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստղագետներին, աստղաֆիզիկոսներին, փոփոխական աստղերի և աստղերի ձևավորման գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողներին, դիտողական աստղագիտության մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին և դասախոսներին։

Informatics

Теория графов աշխատությունը մաթեմատիկայի և դիսկրետ կառուցվածքների կարևոր բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ուսումնասիրում է գրաֆների տեսության հիմնական հասկացությունները՝ գագաթներ, կողեր, կապակցվածություն և ենթագրաֆներ, ինչպես նաև գրաֆների տարբեր տեսակները՝ ուղղորդված և չուղղորդված, կշռված և չկշռված, ծառեր և ցանցեր, այն բացատրում է գրաֆների վրա կիրառվող հիմնական ալգորիթմները, ինչպիսիք են ամենակարճ ճանապարհի որոնումը, նվազագույն ծածկող ծառերի կառուցումը և հոսքային ցանցերի վերլուծությունը, գիրքը նաև անդրադառնում է կոմբինատոր խնդիրներին և դրանց լուծման մաթեմատիկական հիմքերին, միաժամանակ ցույց տալով գրաֆների կիրառությունները համակարգչային գիտության, լոգիստիկայի, սոցիալական ցանցերի և օպտիմալացման խնդիրների մեջ, ընդգծելով դրանց կարևորությունը ժամանակակից ալգորիթմների և տվյալների կառուցվածքների ուսումնասիրության համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Դավիթ Անհաղթին վերագրվող աստվածաբանական բնագրի և դրա շուրջ ձևավորված մեկնողական ավանդույթի պատմագիտական ու աստվածաբանական համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում Սուրբ Խաչի քրիստոնեական խորհրդաբանության ներկայացումն է, դրա գաղափարական բովանդակությունը, աստվածաբանական հիմնավորումները և հայ միջնադարյան հոգևոր մտքի շրջանակում ունեցած նշանակությունը։ Բնագիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական բովանդակություն ունեցող գրական ստեղծագործություն, այլև որպես հայ քրիստոնեական աշխարհայացքի, մեկնողական մշակույթի և մտավոր ավանդույթի զարգացման մասին տեղեկություններ պարունակող սկզբնաղբյուր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաչի խորհրդի մեկնաբանությանը, Քրիստոսի փրկագործության գաղափարին և այն աստվածաբանական պատկերացումներին, որոնց միջոցով բացահայտվում է խաչի տեղը քրիստոնեական վարդապետության մեջ։ Քննվում են ստեղծագործության կառուցվածքային, գաղափարական և հռետորական առանձնահատկությունները, աստվածաշնչյան հղումների գործառույթը և քրիստոնեական խորհրդանիշների մեկնաբանման եղանակները։ Պատմագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է երկի ձևավորման մշակութային ու եկեղեցական միջավայրը, ձեռագրային փոխանցման ավանդույթը և հետագա դարերում դրա ընկալման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստեղծագործության հեղինակության և վերագրման խնդրին՝ հաշվի առնելով Դավիթ Անհաղթի անունով պահպանված ժառանգության ուսումնասիրության ընթացքում առաջացած բանասիրական ու պատմագիտական հարցերը։ Մեկնությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են մեկնաբանվել բնագրի աստվածաբանական հասկացությունները, խորհրդանշական պատկերները և գաղափարական շեշտադրումները։ Համեմատական քննության միջոցով հնարավոր է բացահայտել մեկնողական ավանդույթի շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև այն մտավոր միջավայրը, որտեղ գործել են մեկնիչները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ միջնադարյան աստվածաբանական գրականության և փիլիսոփայական մտածողության փոխհարաբերությանը, քանի որ բնագրի գաղափարական կառուցվածքում կրոնական խորհրդաբանությունը կարող է զուգակցվել տրամաբանական ու փիլիսոփայական մեկնաբանության տարրերի հետ։ Ձեռագրագիտական և աղբյուրագիտական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս դիտարկել բնագրի տարբերակների փոխանցման, ընդօրինակման և մեկնությունների պահպանման պատմությունը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, Սուրբ Խաչի պաշտամունքի գաղափարական հիմքերի, մեկնողական գրականության և Դավիթ Անհաղթին վերագրվող ժառանգության պատմական ընկալման բացահայտման համար՝ միավորելով պատմագիտության, աստվածաբանության, աղբյուրագիտության և միջնադարյան հայ գրական մշակույթի ուսումնասիրության մոտեցումները։

Biology

Աշխատանքը նվիրված է զլատկաների ընտանիքին պատկանող բզեզների կարիոտիպերի և վերարտադրողական համակարգի ներքին կառուցվածքի ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց բազմազանությունը և հնարավոր էվոլյուցիոն ուղղությունները։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տարբեր տեսակների քրոմոսոմային հավաքակազմի և վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունների համեմատական վերլուծությունը։ Կարիոտիպերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու քրոմոսոմների թիվը, ձևը, չափերը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բացահայտելու տարբեր տաքսոնոմիական խմբերի միջև առկա տարբերություններն ու ընդհանրությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են արական և իգական վերարտադրողական համակարգի ներքին օրգանների կառուցվածքը, դրանց փոխկապակցվածությունը և տեսակային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցիտոգենետիկական և մորֆոլոգիական տվյալների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ինչպես կարող են քրոմոսոմային փոփոխությունները և վերարտադրողական համակարգի կառուցվածքային տարբերությունները կապված լինել տեսակների ծագման, բազմազանության և էվոլյուցիոն տարանջատման գործընթացների հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր ցեղերի և տեսակների համեմատական ուսումնասիրություն, որի միջոցով բացահայտվում են պահպանված և փոփոխված հատկանիշները, հնարավոր նախնական և ածանցյալ կառուցվածքային ձևերը, ինչպես նաև էվոլյուցիոն փոփոխությունների հավանական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ստացված տվյալների կիրառումը համակարգաբանության և ֆիլոգենետիկ հարաբերությունների պարզաբանման համար, քանի որ կարիոտիպային և վերարտադրողական հատկանիշները կարող են կարևոր լրացուցիչ ցուցանիշներ հանդիսանալ տեսակների տարբերակման և նրանց ազգակցական կապերի գնահատման ժամանակ։ Ուսումնասիրությունը համադրում է ցիտոգենետիկայի, մորֆոլոգիայի, համակարգաբանության և էվոլյուցիոն կենսաբանության մեթոդները՝ նպաստելով զլատկաների ընտանիքի կենսաբանական բազմազանության և էվոլյուցիոն պատմության ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են արժեքավոր լինել ինչպես բուպրեստիդների համակարգաբանության և էվոլյուցիայի, այնպես էլ միջատների քրոմոսոմային բազմազանության և վերարտադրողական կենսաբանության հետագա ուսումնասիրությունների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում գույն նշանակող բառերի էթնոլեզվաբանական, իմաստաբանական և լեզվամշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք համադրելով հայերենի և ռուսերենի համապատասխան լեզվական միավորների հետ։ Հետազոտության առանցքում գունանուններն են ոչ միայն որպես առարկաների տեսողական հատկանիշներն արտահայտող բառային միավորներ, այլև որպես ազգային մշակույթի, աշխարհընկալման, խորհրդանշական մտածողության և պատմականորեն ձևավորված լեզվական պատկերացումների կրողներ։ Քննվում են հիմնական և ածանցյալ գունանունների իմաստային կառուցվածքը, դրանց բազմիմաստությունը, փոխաբերական կիրառությունները, գնահատողական և հուզարտահայտչական երանգները, ինչպես նաև կայուն բառակապակցությունների ու դարձվածքների կազմում ձեռք բերվող նշանակությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ արտաքուստ համարժեք գունանունները երեք լեզուներում ունեն տարբեր զուգորդումներ, խորհրդանշական արժեքներ կամ կիրառության սահմաններ։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր լեզվական օրինաչափությունները, այնպես էլ յուրաքանչյուր լեզվամշակութային հանրությանը բնորոշ առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում է գույների կապը մարդու հույզերի, բնավորության, սոցիալական կարգավիճակի, բնության երևույթների, ավանդույթների և մշակութային խորհրդանիշների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դարձվածաբանական նյութը, քանի որ գունային բաղադրիչ պարունակող կայուն արտահայտություններում հաճախ պահպանվում են մշակութային հիշողության և ազգային մտածողության առանձնահատուկ շերտեր։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գունանունների գործածությանը գեղարվեստական, հրապարակախոսական և առօրյա խոսքում՝ պարզելու դրանց ոճական ու հաղորդակցական գործառույթները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է բառային համարժեքության խնդիրը, քանի որ բառարանային ուղղակի համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է արտահայտության մշակութային և իմաստային ամբողջական փոխանցումը մեկ լեզվից մյուսը։ Այս հանգամանքը աշխատանքին հաղորդում է նաև թարգմանագիտական նշանակություն՝ հնարավորություն տալով բացահայտել գունային խորհրդանիշների փոխանցման ընթացքում առաջացող դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է էթնոլեզվաբանության, լեզվամշակութաբանության, իմաստաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գունային հասկացությունները լեզվի միջոցով արտացոլում տարբեր ժողովուրդների մշակութային փորձը և աշխարհի լեզվական պատկերը։