Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1982, թիվ 6)

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական գործի կարգավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ ապահովագրական շուկայի ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ գործունեության ապահովման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ապահովագրության տնտեսական էությունը, գործառույթները, սկզբունքները և ֆինանսական համակարգում դրա ունեցած դերը, ինչպես նաև ապահովագրական հարաբերությունների պետական կարգավորման անհրաժեշտությունն ու հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական շուկայի մասնակիցների գործունեության կարգավորմանը, ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովմանը, վճարունակության գնահատմանը, ռիսկերի կառավարմանը և ապահովադիրների շահերի պաշտպանությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ապահովագրական գործի կարգավորման տեսական մոտեցումները, դրանց մեթոդաբանական հիմքերը և գործնական կիրառման առանձնահատկությունները ՀՀ պայմաններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ապահովագրական գործունեության վերահսկողության, լիցենզավորման, ֆինանսական հաշվետվողականության, ապահովագրական պահուստների ձևավորման և ռիսկերի գնահատման մեխանիզմներին։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ապահովագրական ծառայությունների զարգացմանը խոչընդոտող գործոններին, շուկայի կառուցվածքին, մրցակցային միջավայրին և բնակչության ապահովագրական մշակույթի մակարդակին։ ՀՀ ապահովագրական շուկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կարգավորման գործող համակարգի հիմնական առանձնահատկությունները, արդյունավետության խնդիրներն ու զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ ժամանակակից և արդյունավետ կարգավորման մեխանիզմների ձևավորման նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ապահովագրական շուկայի կայունության ամրապնդմանը, կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործմանը, ապահովագրական ծառայությունների որակի բարձրացմանը և սպառողների իրավունքների ավելի արդյունավետ պաշտպանությանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, ապահովագրական ոլորտի մասնագետներին, իրավաբաններին, պետական կարգավորող մարմինների ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է աշխարհաբար հայերենի քերականական կառուցվածքի ուսումնասիրությանն ու ներկայացմանը։ Այն կարևոր տեղ ունի հայերենի նոր գրական լեզվի ձևավորման և կանոնակարգման պատմության մեջ, քանի որ աշխարհաբարը դարձավ հայ հասարակական, կրթական և գրավոր հաղորդակցության հիմնական միջոցներից մեկը։ Քերականական ձեռնարկի նշանակությունը կապված է լեզվի կառուցվածքային օրինաչափությունների բացատրության, խոսքի մասերի, բառերի ձևափոխության, նախադասության կազմության և լեզվական կանոնների համակարգման հետ։ Նման աշխատությունները նպաստել են աշխարհաբարի ուսուցման, գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացման և լեզվական միասնականության ամրապնդման գործընթացներին։ Դրանք կարևոր դեր են ունեցել նաև կրթական միջավայրում՝ սովորողներին հնարավորություն տալով ճանաչելու հայերենի քերականական առանձնահատկությունները և կիրառելու դրանք բանավոր ու գրավոր խոսքում։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ լեզվաբանության պատմության, 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարասկզբի լեզվական մտքի, ինչպես նաև հայերեն քերականական ձեռնարկների զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր նյութ է աշխարհաբարի պատմական նորմերի, քերականական տերմինաբանության և հայերենի դասավանդման ավանդույթների հետազոտողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ մանկական բանաստեղծության զարգացման հիմնական օրինաչափությունների, թեմատիկ ուղղությունների, ժանրային փոփոխությունների և գեղարվեստական որոնումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մանկական պոեզիայի վերափոխումն է մի քանի տասնամյակների ընթացքում՝ հաշվի առնելով ինչպես գրական գործընթացի ներքին զարգացումները, այնպես էլ հասարակական ու մշակութային միջավայրի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երեխայի կերպարի, նրա ներաշխարհի, երևակայության, բնության ընկալման, ընտանիքի, ընկերության, դպրոցի և բարոյական արժեքների գեղարվեստական ներկայացմանը։ Քննվում է, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում փոխվում երեխային ուղղված հեղինակային խոսքը՝ առավել խրատական և ուսուցողական մոտեցումներից շարժվելով դեպի մանկական հոգեբանության, անհատականության, հումորի, խաղային մտածողության և ինքնուրույն աշխարհընկալման ավելի բազմակողմ արտահայտություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը՝ բառապաշարի, պատկերավորման միջոցների, ռիթմի, հանգավորման, հնչյունական կազմակերպման և կրկնությունների տեսանկյունից։ Մանկական բանաստեղծության երաժշտականությունն ու լեզվական խաղը դիտարկվում են որպես փոքր տարիքի ընթերցողի ընկալման հետ սերտորեն կապված գեղարվեստական հատկանիշներ։ Ուսումնասիրվում են նաև քնարական, պատմողական, հումորային, բնապատկերային և խաղային ստեղծագործությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ժողովրդական բանահյուսության ազդեցությունը՝ հաշվելուկների, հանելուկների, խաղիկների և այլ ձևերի ստեղծագործական վերաիմաստավորման միջոցով։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում տարբեր սերունդների հեղինակների գեղարվեստական մոտեցումների համեմատությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտել շարունակականությունն ու նորարարությունը մանկական գրականության մեջ։ Առանձին նշանակություն ունի 1980–1990-ական թվականների հասարակական և մշակութային փոփոխությունների ազդեցության դիտարկումը, երբ գրականության մեջ վերանայվում էին թեմատիկ ու արժեքային մի շարք շեշտադրումներ։ Քննվում է նաև մանկական պոեզիայի երկակի գործառույթը՝ միաժամանակ գեղարվեստական հաճույք հաղորդելու և երեխայի լեզվական, հուզական ու արժեքային զարգացմանը նպաստելու տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է հայ մանկական բանաստեղծությունը որպես ինքնուրույն և զարգացող գրական համակարգ՝ բացահայտելով դրա թեմատիկ ընդլայնումը, գեղարվեստական լեզվի փոփոխությունները և երեխայի աշխարհի ներկայացման նոր ձևերի ձևավորումը։

Culture

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ծովանկարչության ժանրի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը XIX–XX դարերի հայ գեղանկարչության մեջ։ Գրքում վերլուծվում են այն պատմական, մշակութային և գեղարվեստական գործոնները, որոնք նպաստել են ծովանկարչության ներմուծմանը և զարգացմանը հայ կերպարվեստում՝ ընդգծելով եվրոպական արվեստի ազդեցությունը և ազգային գեղանկարչական դպրոցի ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը դիտարկում է հայ նկարիչների ստեղծագործություններում ծովային բնապատկերների պատկերագրական առանձնահատկությունները, կոմպոզիցիոն լուծումները, գունային համակարգը և լուսաստվերային մոտեցումները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ծովանկարչության թեմատիկ բազմազանությունը՝ նավահանգիստներ, ծովային տեսարաններ, ծովամարտեր և խորհրդանշական պատկերներ, ինչպես նաև դրանց գեղարվեստական իմաստավորումը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ արվեստագետների անհատական ոճերի ձևավորմանը և ծովանկարչության տեղին ազգային գեղանկարչության ընդհանուր զարգացման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է արվեստաբանների, գեղանկարիչների, մշակութաբանների, արվեստի պատմության հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համապարփակ պատկերացում հայ ծովանկարչության ժանրի մասին։

Psychology

Այս գիրքը ներկայացնում է մասնագիտական կողմնորոշման և գործնական հոգեբանության հիմնարար սկզբունքները՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ մարդու մասնագիտական ընտրության հոգեբանական, սոցիալական և անձնային գործոնները։ Այն անդրադառնում է անհատի հետաքրքրություններին, ունակություններին, արժեքային համակարգին և բնավորության առանձնահատկություններին՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք ազդում ապագա մասնագիտության ընտրության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև մասնագիտական խորհրդատվության մեթոդները, կարիերայի պլանավորման փուլերը, ինքնաճանաչման կարևորությունը և աշխատանքային միջավայրում հոգեբանական հարմարվողականության հարցերը։ Հեղինակը գործնական օրինակների և հոգեբանական վերլուծությունների միջոցով ներկայացնում է, թե ինչպես կարելի է բացահայտել սեփական ներուժը, ճիշտ գնահատել կարողությունները և խուսափել մասնագիտական սխալ ընտրությունից։ Գիրքը օգտակար է ոչ միայն աշակերտների և ուսանողների, այլև ծնողների, մանկավարժների, հոգեբանների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են անձի զարգացման, կարիերայի ընտրության և հոգեբանական աջակցության թեմաներով։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է տրիտիկալեի՝ ցորենի և տարեկանի խաչասերման արդյունքում ստացված հացահատիկային մշակաբույսի, տարբեր սորտերի և հեռանկարային ձևերի կենսաբանական, ագրոնոմիական ու տնտեսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության Արարատյան հարթավայրի հողակլիմայական պայմաններում։ Քննարկվում են մշակաբույսի աճի և զարգացման օրինաչափությունները, տեղական բնական պայմաններին հարմարվողականությունը, բերքատվության ձևավորման գործոնները և գյուղատնտեսական արտադրության մեջ դրա օգտագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնասիրվող սորտերի և ձևերի վեգետացիոն շրջանի տևողությանը, բույսերի աճման ինտենսիվությանը, հասկի կառուցվածքին, հատիկների ձևավորմանը և բերքի քանակական ու որակական ցուցանիշներին։ Ուսումնասիրվում են բարձր ջերմաստիճանի, խոնավության ապահովվածության, հողի հատկությունների և մշակության ագրոտեխնիկական պայմանների ազդեցությունները բույսերի կենսագործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում երաշտադիմացկունության, հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականության, բերքատվության կայունության և տարբեր սորտերի համեմատական գնահատման հարցերին։ Կարևորվում են Արարատյան հարթավայրի ոռոգելի երկրագործության առանձնահատկությունները, հողային և ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, ինչպես նաև տեղական պայմաններին առավել հարմարված սորտերի ընտրության նշանակությունը։ Դիտարկվում են տրիտիկալեի կիրառման հնարավորությունները հացահատիկի և անասնակերի արտադրության մեջ, դրա սննդային ու կերային արժեքը և մշակության տնտեսական նպատակահարմարությունը։ Հետազոտության թեման կարող է նպաստել հացահատիկային մշակաբույսերի տեսականու ընդլայնմանը, սելեկցիոն աշխատանքների կատարելագործմանը և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, բուսաբույծների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսական գիտությունների հետազոտողների, ֆերմերների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։