Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionPedagogy
Հայ նախադպրոցական մանկավարժության սկզբնավորումն ու զարգացումը 19-րդ դարի 2-րդ կեսին
Այս գիրքը նվիրված է հայ նախադպրոցական մանկավարժության սկզբնավորման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ ներկայացնելով հայկական կրթական մտքի ձևավորման կարևոր փուլերից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են նախադպրոցական դաստիարակության գաղափարների առաջացման նախադրյալները, մանկավարժական հայացքների ձևավորումը, կրթական հաստատությունների գործունեությունը և այդ ժամանակաշրջանի հասարակական-մշակութային պայմանների ազդեցությունը երեխաների դաստիարակության վրա։ Գրքում ներկայացվում են հայ մանկավարժական գործիչների մոտեցումները, կրթական մեթոդները և նախադպրոցական կրթության զարգացման հիմնական ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, դաստիարակների, ուսանողների և հայ կրթական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-08-27
Political Science
Քաղաքական ընտրանին Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարական անցման պայմաններում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարական անցման պայմաններում քաղաքական ընտրանու ձևավորման, վերարտադրության և վերափոխման գործընթացների քաղաքագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում անկախ պետականության հաստատումից հետո քաղաքական իշխանության համակարգում առանցքային դեր ստանձնած խմբերի կառուցվածքը, նրանց ձևավորման աղբյուրները, քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացում ունեցած դերակատարությունը և ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացման հետ փոխհարաբերություններն են։ Հետխորհրդային Հայաստանի քաղաքական զարգացումը ձևավորվել է խորհրդային կառավարման համակարգից անկախ պետական և բազմակուսակցական քաղաքական համակարգի անցման պայմաններում, ինչի հետևանքով քաղաքական ընտրանու փոփոխությունը սերտորեն կապված է եղել ինչպես նախկին կառավարչական շրջանակների ժառանգության, այնպես էլ նոր քաղաքական դերակատարների առաջացման հետ։ Հետխորհրդային ժողովրդավարական անցումների վերաբերյալ ուսումնասիրություններում քաղաքական ընտրանու շրջանառությունը դիտարկվում է ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների կարևոր բաղադրիչ, իսկ Հայաստանի վերաբերյալ գիտական աշխատանքներում առանձնացվում է նաև «հին» և «նոր» ընտրանիների փոխհարաբերության խնդիրը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել քաղաքական ընտրանու հավաքագրման մեխանիզմները, կուսակցությունների և պետական կառավարման մարմինների դերը, քաղաքական ու տնտեսական ազդեցության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև իշխանական և ընդդիմադիր խմբերի հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ընտրական գործընթացներին, քաղաքական մրցակցությանը, իշխանության փոխանցման մեխանիզմներին և քաղաքական հաշվետվողականությանը՝ որպես ժողովրդավարական անցման ընթացքը բնութագրող գործոնների։ Հայաստանի հետխորհրդային զարգացման տարբեր փուլերում միջազգային դիտորդական և վերլուծական աղբյուրները արձանագրել են քաղաքական ու տնտեսական շահերի սերտ կապի, ընտրական գործընթացների նկատմամբ վստահության և քաղաքական ինստիտուտների գործունեության հետ կապված խնդիրներ, մինչդեռ 2018 թվականի զանգվածային բողոքներից և արտահերթ ընտրություններից հետո քաղաքական ընտրանու կառուցվածքում տեղի ունեցավ նշանակալի փոփոխություն։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս քաղաքական ընտրանու փոփոխությունները դիտարկել ոչ միայն անձերի կամ քաղաքական խմբերի հերթափոխի, այլև ինստիտուցիոնալ շարունակականության ու վերափոխման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություն է նաև այն հարցը, թե ընտրանու շրջանառությունը որքանով է ուղեկցվում քաղաքական ինստիտուտների, որոշումների ընդունման մշակույթի և հասարակության հետ իշխանության փոխհարաբերությունների փոփոխությամբ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքական ընտրանու տեսության, ժողովրդավարական անցման ուսումնասիրությունների և հետխորհրդային քաղաքական գործընթացների վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայաստանի քաղաքական համակարգի վերափոխման ընթացքում ընտրանու ձևավորման և փոփոխության հիմնական օրինաչափությունները։
Updated: 2026-09-28
Literature
Հայկական էպոսը և համաշխարհային էպիկական ժառանգությունը
Ժողովածուն նվիրված է հայկական էպոսի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով համաշխարհային էպիկական ժառանգության լայն համատեքստում։ Հրատարակության հիմնական թեման է հայկական էպիկական ավանդույթի առանձնահատկությունների բացահայտումը, դրա պատմական ձևավորման, գեղարվեստական կառուցվածքի, գաղափարական բովանդակության և այլ ժողովուրդների էպիկական ստեղծագործությունների հետ ունեցած ընդհանրությունների ու տարբերությունների ուսումնասիրությունը։ Էպոսը ներկայացվում է որպես ժողովրդի պատմական հիշողության, աշխարհընկալման, արժեքային համակարգի և ազգային ինքնության արտահայտման կարևոր ձև, որի մեջ պահպանվել են հասարակական կյանքի, հերոսական իդեալների, բարոյական պատկերացումների ու ավանդական սովորույթների հետքերը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հայկական էպիկական ժառանգությունը համադրելու տարբեր ժողովուրդների հերոսապատումների հետ՝ բացահայտելով սյուժետային, կերպարային, կառուցվածքային և գաղափարական զուգահեռները, ինչպես նաև ազգային ինքնատիպության դրսևորումները։ Կարևորվում են բանավոր փոխանցման առանձնահատկությունները, էպիկական պատումների պատմական շերտերը, բանահյուսական մոտիվների զարգացումն ու դրանց մշակութային նշանակությունը։ Ժողովածուն նպաստում է հայկական էպոսի գիտական ճանաչմանը և համաշխարհային բանավոր ու գրական ժառանգության մեջ նրա տեղի ուսումնասիրությանը։ Այն արժեքավոր նյութ է բանագետների, գրականագետների, պատմաբանների, հայագետների, էպոսագիտությամբ և համեմատական մշակութաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների ու ուսանողների համար։
Updated: 2026-11-02
Culture
Հայ միջնադարյան արվեստի պատմագրությունը 19-րդ դարում և 20-րդ դարասկզբի հայ պարբերական մամուլում
Աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան արվեստի պատմագրության ձևավորման, զարգացման և լուսաբանման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի և 20-րդ դարասկզբի հայ պարբերական մամուլի էջերում։ Գրքում վերլուծվում են այն գաղափարական, գիտական և մշակութային գործընթացները, որոնց շրջանակներում հայ մտավորականները, պատմաբանները, արվեստաբանները և հրապարակախոսները անդրադարձել են հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը, քանդակագործությանը, մանրանկարչությանը և արվեստի այլ ճյուղերին։ Հեղինակը բացահայտում է, թե ինչպես են ժամանակի պարբերականները նպաստել ազգային մշակութային ժառանգության արժևորմանը, գիտական շրջանառության մեջ մտցրել արվեստագիտական նոր նյութեր և ձևավորել հայ միջնադարյան արվեստի վերաբերյալ հանրային ու գիտական պատկերացումները։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է տարբեր մամուլային աղբյուրներում տեղ գտած հոդվածների, ակնարկների, հետազոտությունների և բանավեճերի համեմատական քննություն՝ ցույց տալով դրանց դերը արվեստի պատմության ազգային դպրոցի կայացման գործում։ Աշխատության մեջ առանձնակի ուշադրություն է դարձվում նաև հայ մշակութային ինքնության, պատմական հիշողության և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացներում միջնադարյան արվեստի նշանակության ընկալմանը։ Գիրքը նախատեսված է արվեստաբանների, պատմաբանների, հայագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման պատմությամբ և հայ պարբերական մամուլի գիտամշակութային դերակատարությամբ։
Updated: 2026-09-23
Economics
Պետական գնումների համակարգի կատարելագործման ուղիները (ՀՀ օրինակով)
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հորթերի դիսպեպսիայի բուժման և կանխարգելման հարցերի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով «Жак» դեղամիջոցի կիրառման արդյունավետությանը։ Գրքում ներկայացվում են երիտասարդ խոշոր եղջերավոր կենդանիների մարսողական համակարգի խանգարումների առաջացման պատճառները, հիվանդության զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական նշանները և դրա բացասական ազդեցությունը կենդանիների աճի, զարգացման ու պահպանման արդյունավետության վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է պատրաստուկի բուժական հատկությունները, կիրառման եղանակները, ազդեցությունը հորթերի ընդհանուր վիճակի, մարսողական գործընթացների և օրգանիզմի դիմադրողականության վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, կանխարգելիչ միջոցառումների համալիր, կերակրման և պահվածքի ճիշտ կազմակերպման նշանակությունը, ինչպես նաև անասնաբուժական պրակտիկայում կիրառվող մոտեցումներ։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է անասնաբույժների, անասնաբուծության մասնագետների, ֆերմերային տնտեսությունների աշխատակիցների, գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների և կենդանիների առողջության պահպանմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-15
Medicine
Особенности поражения слизистой оболочки полости рта и пародонта у больных вирусными гепатитами
Այս աշխատանքը նվիրված է վիրուսային հեպատիտներով հիվանդների մոտ բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի և պարոդոնտի ախտահարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով լյարդային պաթոլոգիայի և օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի ազդեցությունը բերանի խոռոչի հյուսվածքների վրա։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այն կլինիկական փոփոխությունները, որոնք հաճախ ուղեկցում են վիրուսային հեպատիտներին՝ ներառյալ լորձաթաղանթի գույնի փոփոխությունները, ատրոֆիկ և բորբոքային երևույթները, արյունահոսության միտումը, ինչպես նաև պարոդոնտալ հյուսվածքների դեստրուկտիվ փոփոխությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իմունային համակարգի թուլացման, հեմոստազի խանգարումների և նյութափոխանակային դիսբալանսի դերին՝ որպես հիմնական պաթոգենետիկ գործոններ, որոնք նպաստում են բերանի խոռոչի հիվանդությունների զարգացմանն ու ծանրացմանը։ Քննարկվում է նաև միկրոֆլորայի փոփոխությունը, որը վիրուսային հեպատիտների ժամանակ կարող է ձեռք բերել ավելի ախտածին բնույթ՝ խորացնելով բորբոքային գործընթացները պարոդոնտում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ նման հիվանդների մոտ անհրաժեշտ է ինտեգրված մոտեցում՝ համադրելով լյարդաբանական բուժումը և ստոմատոլոգիական խնամքը՝ կանխելու բարդությունները և բարելավելու կյանքի որակը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ վիրուսային հեպատիտները ունեն համակարգային ազդեցություն, որը արտահայտվում է նաև բերանի խոռոչի հյուսվածքների կլինիկական պատկերի փոփոխություններով՝ ներառյալ Viral hepatitis։
Updated: 2026-09-17