Նոր գրքեր : Հայաստան : Ինֆորմացիոն ցանկ (1980, Նոյեմբեր, թիվ 11)

Informatics

Այս գիրքը ներկայացնում է MS Excel աղյուսակային խմբագրի օգտագործման հիմունքներն ու գործառույթները՝ նախատեսված տվյալների մշակման և վերլուծության համար։ Գրքում բացատրվում են Excel-ի հիմնական միջերեսը, բջիջների և աշխատաթերթերի կառուցվածքը, տվյալների մուտքագրումը և ձևաչափումը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բանաձևերի և ֆունկցիաների կիրառությանը՝ հաշվարկներ կատարելու, տվյալներ վերլուծելու և ավտոմատացման համար։ Նյութում ներկայացվում են գրաֆիկների ստեղծումը, տվյալների տեսակավորումը, ֆիլտրումը և աղյուսակների կառավարման հիմնական մեթոդները։ Գիրքը համադրում է տեսական բացատրությունները և գործնական օրինակները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով արդյունավետ օգտագործել Excel-ը ուսումնական, ֆինանսական և գործնական խնդիրների լուծման համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է կոմպլեմենտի համակարգի և սինապտիկ պլաստիկության կարգավորիչների գենետիկական պոլիմորֆիզմների ուսումնասիրությանը իշեմիկ կաթվածի ժամանակ՝ ընդգծելով ուղեղային իշեմիայի մոլեկուլային և իմունաբանական մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է կոմպլեմենտի համակարգի ակտիվացման դերը նեյրոինֆլամացիայի զարգացման և նյարդային հյուսվածքի վնասման գործընթացներում, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հիվանդության ծանրության և ելքի վրա։ Գրքում դիտարկվում են սինապտիկ պլաստիկության հիմնական կարգավորիչ գեների պոլիմորֆ տարբերակները, որոնք մասնակցում են նեյրոնային կապերի վերակազմավորմանը և վերականգնողական գործընթացներին իշեմիկ վնասումից հետո։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գենետիկական մարկերների ասոցիացիաներին հիվանդության ռիսկի, ընթացքի և վերականգնման արդյունավետության հետ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրությամբ ստացված արդյունքները՝ բացահայտելով պաթոգենետիկ նոր կապեր և կանխատեսման հնարավոր կենսամարկերներ։ Աշխատությունը ընդգծում է նեյրոիմունային փոխազդեցությունների դերը իշեմիկ կաթվածի զարգացման և վերականգնման գործընթացներում։ Այն օգտակար է նյարդաբանների, գենետիկների, իմունոլոգների և կլինիկական հետազոտողների համար։

Literature

James Joyceի «Dubliners» ժողովածուն համարվում է 20-րդ դարի մոդեռնիստական գրականության կարևոր սկիզբներից մեկը, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է Դուբլին քաղաքի բնակիչների առօրյան՝ բացահայտելով նրանց հոգեբանական փակվածությունը, սոցիալական սահմանափակումները և հոգևոր անշարժությունը․ ստեղծագործությունը բաղկացած է մի շարք պատմվածքներից, որոնք միասին ստեղծում են ամբողջական պատկեր մի քաղաքի մասին, որտեղ մարդիկ կարծես ապրում են «պարալիզի» վիճակում՝ չկարողանալով դուրս գալ իրենց միջավայրի, ավանդույթների և ներքին վախերի սահմաններից․ Ջոյսը հատուկ ուշադրություն է դարձնում սովորական մարդկանց կյանքի մանրուքներին՝ օգտագործելով ռեալիստական նկարագրություն, նուրբ հոգեբանական վերլուծություն և խորհրդանշական ենթատեքստ, ինչի միջոցով բացահայտում է մարդկային գոյության խորքային խնդիրները․ ժողովածուի պատմվածքներում հաճախ հանդիպում են մանկությունից դեպի հասունություն անցման դժվարությունները, սիրո անհաջող փորձերը և հիասթափության զգացումը, որոնք միասին ստեղծում են ընդհանուր գաղափար՝ Դուբլինը ոչ միայն քաղաք է, այլ նաև հոգեվիճակ․ Ջոյսի լեզուն պարզ է արտաքինում, սակայն խորքային մակարդակում լի է բազմաշերտ իմաստներով, որոնք պահանջում են ընթերցողից ակտիվ մեկնաբանում և խորհրդածություն․ «Դուբլինցիները» այսպիսով դառնում է ոչ միայն սոցիալական պատկեր, այլ նաև մարդու ներաշխարհի և հոգևոր կաթվածի ուսումնասիրություն, որը բացում է ճանապարհ մոդեռնիստական գրականության հետագա զարգացման համար։

Religion

Գիրքը պատկանում է աղոթական գրականության այն տեսակին, որի անվանումը կապված է Կիպրիանոսի անվան հետ։ Կիպրիանոսի կերպարը տարբեր քրիստոնեական և ժողովրդական կրոնական ավանդույթներում հանդես է գալիս տարբեր մեկնաբանություններով, իսկ նրա անվան հետ կապվող աղոթքներն ու գրավոր նյութերը տեղ են գտել կրոնական ընթերցանության և ժողովրդական հավատալիքների շրջանակում։ Աղոթագրական գրականությունը նպատակ ունի ընթերցողին տրամադրելու Աստծուն ուղղված խոսքեր, հոգևոր խորհրդածության նյութեր և հավատքի արտահայտման ձևեր՝ նպաստելով աղոթական կյանքի կազմակերպմանը։ Նման գրքերը կարող էին օգտագործվել անհատական ընթերցանության ժամանակ՝ որպես հոգևոր մխիթարության, հույսի և հավատքի ամրապնդման միջոց։ Աղոթքների լեզուն և կառուցվածքը սովորաբար արտահայտում են մարդու՝ աստվածային օգնությանը դիմելու, պաշտպանություն հայցելու և դժվարությունների հաղթահարման համար հոգևոր զորություն որոնելու ձգտումը։ Կիպրիանոսի անվան հետ կապված կրոնական նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև ժողովրդական քրիստոնեության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ցույց են տալիս, թե ինչպես են սրբերի և կրոնական կերպարների մասին պատկերացումները փոխանցվել գրավոր ավանդությամբ և ներառվել հավատացյալների հոգևոր կյանքում։ Աշխատությունը կարևոր է հայերեն կրոնական գրքի պատմության, աղոթագրական ժառանգության և ժողովրդական կրոնական մշակույթի ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, կրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայ գրքի պատմության ուսումնասիրողներին և ժողովրդական հավատալիքների գրավոր աղբյուրներով հետաքրքրվող մասնագետներին։ Գրքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու աղոթագրքերի տարածման ավանդույթին, կրոնական ընթերցանության մշակույթին և քրիստոնեական պատկերացումների ու ժողովրդական հոգևոր պրակտիկաների փոխհարաբերություններին։

Economics

Տնտեսագիտական և մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միգրացիոն գործընթացների քանակական գնահատման և տնտեսամաթեմատիկական վերլուծության մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունների օրինաչափությունները և սոցիալ-տնտեսական գործոնների հետ փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն հոսքերի գնահատման համար վիճակագրական տվյալների մշակմանը, համապատասխան ցուցանիշների ընտրությանը և տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը։ Վերլուծվում են զբաղվածության, եկամուտների, աշխատաշուկայի վիճակի, ժողովրդագրական փոփոխությունների և այլ տնտեսական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները միգրացիոն գործընթացների ինտենսիվության ու ուղղությունների վրա։ Քննարկվում են մաթեմատիկական և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները միգրացիայի միտումների բացահայտման, տարբեր գործոնների ազդեցության գնահատման և կանխատեսումների իրականացման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու միգրացիոն գործընթացների տնտեսական բաղադրիչը և կատարելագործելու դրանց քանակական վերլուծության մեթոդական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ժողովրդագրության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ականաճանճերի՝ Diptera կարգի Agromyzidae ընտանիքի ներկայացուցիչների ֆաունայի և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը Արցախի Հանրապետության տարածքում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածաշրջանում տարածված ականաճանճերի տեսակային կազմը, դրանց տարածվածության օրինաչափությունները, կենսաբանական առանձնահատկությունները, տեր-բույսերի շրջանակը և շրջակա միջավայրի տարբեր պայմաններին հարմարվելու առանձնահատկությունները։ Ականաճանճերի թրթուրները սովորաբար զարգանում են բույսերի հյուսվածքների ներսում՝ տերևներում, ցողուններում կամ այլ օրգաններում առաջացնելով բնորոշ «ականներ», և այդ կենսակերպը դրանք դարձնում է ինչպես բույսերի և միջատների փոխհարաբերությունների, այնպես էլ գյուղատնտեսական վնասատուների ուսումնասիրության կարևոր օբյեկտ։ Հայաստանի վերաբերյալ ավելի լայն ժամանակակից տվյալները ցույց են տալիս, որ Agromyzidae ընտանիքը դեռևս համեմատաբար քիչ ուսումնասիրված խմբերից է․ 2025 թվականի համապարփակ ցանկում Հայաստանի համար արձանագրված էր ընտանիքի 12 տեսակ, ինչը նաև մատնանշում է հետագա ֆաունիստական ուսումնասիրությունների անհրաժեշտությունը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում տեսակների նույնականացմանը և դրանց տարածման ուսումնասիրությանը։ Այդ նպատակով կարող են օգտագործվել դաշտային հավաքների, բույսերի վրա հայտնաբերված ականների, թրթուրների և հասուն միջատների ուսումնասիրության տվյալները։ Տարբեր բնակավայրերից հավաքված նյութի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեսակների տարածական բաշխվածությունը և դրանց հանդիպման հաճախականությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն հարցին, թե որ բուսատեսակներն են օգտագործվում որպես տեր-բույսեր և ինչպիսի մասնագիտացված կապեր են ձևավորվում միջատի ու բույսի միջև։ Այս ուղղությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ Agromyzidae-ի տարբեր ներկայացուցիչներ կարող են ունենալ բավականին նեղ կամ, ընդհակառակը, լայն տեր-բույսային շրջանակ։ Հետազոտության էկոլոգիական մասը կարող է ընդգրկել միջատների կենսացիկլի տարբեր փուլերի ուսումնասիրությունը, սերունդների քանակը, զարգացման ժամկետները, սեզոնային ակտիվությունը և տարբեր բնական պայմաններում պոպուլյացիաների թվաքանակի փոփոխությունները։ Կարող են վերլուծվել նաև ջերմաստիճանի, խոնավության, բարձրության, բուսականության տեսակի և մարդու տնտեսական գործունեության ազդեցությունները ականաճանճերի տարածման ու թվաքանակի վրա։ Նման տվյալները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարածաշրջանի էկոհամակարգերում ընտանիքի ներկայացուցիչների դերի մասին։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նաև բույսերի վնասման բնույթի ուսումնասիրությունը։ Ականների ձևը, չափը, տեղադրությունը և տարածման առանձնահատկությունները կարող են օգտագործվել ոչ միայն միջատների որոշ տեսակների նույնականացման, այլև դրանց վնասակարության աստիճանի գնահատման համար։ Արցախի վերաբերյալ առանձին ուսումնասիրություններում արդեն արձանագրվել են Agromyzidae-ի ներկայացուցիչների, այդ թվում՝ Ophiomyia cunctata-ի կենսաբանական, էկոլոգիական և մորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, տեր-բույսերը, վարակվածության էքստենսիվությունն ու ինտենսիվությունը և առաջացրած ականների տեսակները։ Այդպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր են նաև գյուղատնտեսական տեսանկյունից, քանի որ որոշ ականաճանճեր կարող են վնասել մշակաբույսերին և նվազեցնել բույսերի ֆոտոսինթետիկ ակտիվությունը, աճն ու բերքատվությունը։ Հայաստանի այլ մարզերում կատարված ավելի նոր ուսումնասիրություններն, օրինակ, արձանագրել են Liriomyza sativae, L. bryoniae և Phytomyza horticola տեսակների առկայությունը մշակաբույսերի և դեկորատիվ բույսերի վրա՝ ցույց տալով այս խմբի ներկայացուցիչների տնտեսական նշանակությունը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է ունենալ կարևոր կենսաբազմազանության և պահպանության նշանակություն, քանի որ ֆաունայի տեսակային կազմի ամբողջական ուսումնասիրությունը հիմք է տարածաշրջանի միջատաբանական պաշարների գնահատման համար։ Տարբեր տեսակների տարածման և էկոլոգիական նախընտրությունների իմացությունը կարող է օգտակար լինել ինչպես բնական էկոհամակարգերի մոնիթորինգի, այնպես էլ գյուղատնտեսական վնասատուների կանխատեսման ու վերահսկման ծրագրերի մշակման համար։ Աշխատության գիտական արժեքը հատկապես պայմանավորված է նրանով, որ Diptera կարգի շատ խմբերի վերաբերյալ տարածաշրջանային տվյալները երկար ժամանակ եղել են մասնատված և սահմանափակ, իսկ նոր ֆաունիստական ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս աստիճանաբար լրացնել այդ բացերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել միջատաբաններին, կենդանաբաններին, էկոլոգներին, բուսապաշտպանության մասնագետներին, գյուղատնտեսներին և կենսաբազմազանության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակողմանիորեն դիտարկել Արցախի տարածքի ականաճանճերի բազմազանությունը՝ միավորելով տեսակների հայտնաբերման և դասակարգման, տարածման, կենսաբանության, տեր-բույսերի փոխհարաբերությունների և էկոլոգիական պայմանների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև գնահատելով այդ միջատների հնարավոր դերը բնական և գյուղատնտեսական էկոհամակարգերում։