Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքը 1991–2000 թվականներին
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական կյանքի ձևավորմանն ու զարգացմանը 1991–2000 թվականներին՝ ընդգրկելով անկախ պետականության հաստատման առաջին տասնամյակը։ Այս ժամանակաշրջանը Հայաստանի նորագույն պատմության կարևորագույն փուլերից է, երբ Խորհրդային Միության փլուզումից և պետական անկախության հռչակումից հետո երկիրը կանգնեց ինքնուրույն պետական կառավարման համակարգի ստեղծման, քաղաքական ինստիտուտների ձևավորման, հասարակական հարաբերությունների վերափոխման և նոր ազգային ու պետական առաջնահերթությունների սահմանման անհրաժեշտության առջև։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է անկախ Հայաստանի հասարակական և քաղաքական կյանքի առանցքային գործընթացները, պետական կառավարման համակարգի կայացման առանձնահատկությունները, քաղաքական դաշտի ձևավորումը, կուսակցական համակարգի զարգացումը, իշխանության մարմինների գործունեությունը, քաղաքական ուժերի հարաբերակցությունն ու հասարակական շարժումների ազդեցությունը երկրի ներքին կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անկախության առաջին տարիների պատմաքաղաքական իրադրության դիտարկումը, երբ նորաստեղծ պետականությունը ստիպված էր միաժամանակ լուծել կառավարման, անվտանգության, տնտեսական վերակազմավորման և հասարակական կայունության ապահովման բարդ խնդիրներ։ Ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու քաղաքական համակարգի փոփոխություններին, պետական ինստիտուտների ամրապնդման գործընթացին, ընտրական համակարգի զարգացմանը, իշխանության և ընդդիմության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև հասարակության տարբեր շերտերի մասնակցությանը երկրի քաղաքական ու հանրային կյանքին։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում նաև հասարակական գիտակցության փոփոխությունները, ազգային ինքնության և պետականության գաղափարի ամրապնդումը, անկախության պայմաններում նոր արժեքային կողմնորոշումների ձևավորումը և հասարակական կյանքի տարբեր ոլորտներում տեղի ունեցած վերափոխումները։ 1991–2000 թվականներն առանձնանում են քաղաքական իրադարձությունների հաջորդականությամբ, ներքին և արտաքին մարտահրավերներով, հասարակական սպասումների ու իրական քաղաքական զարգացումների բարդ փոխազդեցությամբ, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Հայաստանի հետագա զարգացման ուղղությունների վրա։ Ներկայացված ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին քաղաքական իրադարձությունների ու պետական որոշումների պատմական նշանակությունը հասկանալու, այլև անկախ պետականության առաջին տասնամյակում ձևավորված քաղաքական մշակույթի, հասարակական հարաբերությունների և կառավարման ավանդույթների առանձնահատկությունները բացահայտելու տեսանկյունից։ Նյութը կարևոր պատմագիտական և ճանաչողական արժեք ունի Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, պետականաշինության գործընթացներով, քաղաքական համակարգի զարգացմամբ և հասարակական կյանքի վերափոխումներով հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, հասարակական գիտությունների մասնագետներին, ուսանողներին և ընթերցողների լայն շրջանակին՝ որպես Հայաստանի անկախության առաջին տասնամյակի հասարակական-քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությանն ուղղված նյութ։
Updated: 2026-11-19
Law
Судебная система Европейского Союза: проблемы разграничения юрисдикции
Գիրքը նվիրված է Եվրոպական միության դատական համակարգի կառուցվածքի, գործառույթների և իրավազորության սահմանազատման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ԵՄ ներսում դատական պաշտպանության և իրավական վերահսկողության մեխանիզմների առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Եվրոպական միության արդարադատության դատարանի և այլ դատական մարմինների ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, դրանց լիազորությունների շրջանակը, ինչպես նաև անդամ պետությունների ազգային դատարանների հետ փոխհարաբերությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է իրավազորության բաշխման բարդությունները, իրավական նորմերի մեկնաբանման և կիրառման հարցերում առաջացող հակասությունները, ինչպես նաև նախնական որոշումների (preliminary ruling) մեխանիզմի դերը իրավական միասնականության ապահովման գործում։ Գրքում քննարկվում են նաև ԵՄ իրավունքի գերակայության, իրավական միասնության և բազմաստիճան դատական համակարգի փոխազդեցության հիմնահարցերը՝ համադրելով դրանք Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի իրավասության հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական կոնֆլիկտների լուծման, դատական համագործակցության և իրավական ինտեգրման գործընթացների զարգացման միտումներին։ Աշխատությունը համադրում է տեսական և համեմատական իրավական վերլուծությունը՝ ներկայացնելով խորքային պատկերացում Եվրոպական միության դատական համակարգի իրավազորային խնդիրների վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է միջազգային իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, գիտահետազոտողների, ուսանողների և եվրոպական իրավունքի հարցերով հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-09-17
Physics
Գիտական զվարճալի զբոսանք, տետր Ա
Աշխատությունը գիտահանրամատչելի բնույթի հրատարակություն է, որի նպատակն է գիտական գիտելիքները ներկայացնել ընթերցողին մատչելի, հետաքրքիր և գրավիչ ձևով։ «Զվարճալի զբոսանքի» գաղափարը ենթադրում է գիտելիքի ձեռքբերում՝ հետաքրքրաշարժ տեղեկությունների, դիտարկումների, բացատրությունների և ճանաչողական նյութերի միջոցով։ Նման գրականությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու շրջապատող աշխարհի երևույթներին, բնության բազմազանությանը, գիտական հայտնագործություններին և մարդկային իմացության տարբեր ոլորտներին՝ առանց մասնագիտական բարդ շարադրանքի։ Այն միաժամանակ ունի կրթական և դաստիարակչական նշանակություն, քանի որ խրախուսում է հետաքրքրասիրությունը, հարցեր առաջադրելու, դիտարկելու, համեմատելու և տրամաբանորեն մտածելու կարողությունները։ Հրատարակության տետրային կառուցվածքը վկայում է նյութի մաս առ մաս ներկայացման սկզբունքի մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հաջորդաբար ծանոթանալու գիտական և ճանաչողական թեմաներին։ Այսպիսի գրքերը կարևոր դեր են ունեցել 19-րդ դարի հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության զարգացման և գիտության նկատմամբ հասարակական հետաքրքրության ընդլայնման գործում։
Updated: 2026-10-31
Linguistics
Կոմիկականի լեզվաոճական արտահայտչամիջոցները անգլերենում (ըստ Բեռնարդ Շոուի և Օ. Հենրիի ստեղծագործությունների լեզվանյութի)
Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում կոմիկականի լեզվաոճական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը՝ գրական ստեղծագործությունների լեզվանյութի հիման վրա։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն լեզվական, ոճական և գեղարվեստական միջոցները, որոնց օգնությամբ ստեղծվում է հումորային և կոմիկական ազդեցություն, ինչպես նաև պարզել դրանց գործառույթներն ու կիրառման առանձնահատկությունները տարբեր գրական համատեքստերում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննության առնվել բառապաշարային, շարահյուսական, հնչյունական, իմաստային և արտահայտչական տարբեր միջոցներ, այդ թվում՝ բառախաղը, հեգնանքը, հակադրությունը, չափազանցությունը, երկիմաստությունը, անսպասելի լեզվական համադրությունները և խոսքային բնութագրումների այլ ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների խոսքի, երկխոսությունների, հեղինակային խոսքի և իրավիճակային համատեքստի դերին՝ կոմիկական էֆեկտի ստեղծման գործում։ Աշխատության մեջ տարբեր հեղինակների ստեղծագործությունների լեզվական նյութի համադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ինչպես ընդհանուր օրինաչափություններ, այնպես էլ անհատական ոճական առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ կոմիկականը գրական տեքստում կարող է ծառայել ոչ միայն զվարճանքի, այլև սոցիալական երևույթների, մարդկային վարքի, հասարակական հարաբերությունների և կերպարների հոգեբանական առանձնահատկությունների բացահայտման միջոց։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել անգլերեն լեզվի և գրականության մասնագետներին, լեզվաբաններին, ոճաբաններին, գրականագետներին, թարգմանիչներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ անգլալեզու գեղարվեստական խոսքի ոճական առանձնահատկությունները և հումորի լեզվական մեխանիզմներն ուսումնասիրելու համար։
Updated: 2026-09-12
Chemistry
Նավթիլմեթիլ խումբ պարունակող չորրորդային ամոնիումային աղերի վերախմբավորման-ճեղքման ռեակցիայի ուսումնասիրումը
Աշխատությունը նվիրված է նավթիլմեթիլ խումբ պարունակող չորրորդային ամոնիումային աղերի վերախմբավորման և ճեղքման ռեակցիաների օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են տվյալ միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, քիմիական փոխակերպումների ընթացքը և ռեակցիայի ուղղության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սկզբնական նյութերի կառուցվածքի և ռեակցիոնունակության փոխկապակցվածությանը, միջանկյալ միացությունների հնարավոր առաջացմանը և վերջնական արգասիքների ձևավորման պայմաններին։ Վերլուծվում են վերախմբավորման ու ճեղքման գործընթացների հնարավոր մեխանիզմները, ինչպես նաև տարբեր կառուցվածքային և փորձարարական պայմանների ազդեցությունը ռեակցիայի արագության, ուղղության և ստացվող նյութերի հարաբերակցության վրա։ Քննարկվում են ջերմաստիճանի, լուծիչի բնույթի, ռեագենտների կառուցվածքի և այլ գործոնների դերը քիմիական փոխակերպումների ընթացքի մեջ։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված միացությունների նույնականացման, կառուցվածքի հաստատման և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրման մեթոդներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել չորրորդային ամոնիումային աղերի ռեակցիոն վարքի առանձնահատկությունները և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել դրանց մասնակցությամբ ընթացող ներմոլեկուլային ու միջմոլեկուլային փոխակերպումների մասին։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ օրգանական սինթեզի մեթոդների կատարելագործման, նոր միացությունների նպատակային ստացման և նմանատիպ համակարգերում ընթացող ռեակցիաների մեխանիզմների հետագա ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի մասնագետների, քիմիկոս-հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և քիմիական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-30
Political Science
Ազգային ժողովի արձանագրություններ, 16-րդ նիստ
Փաստաթուղթը ներկայացնում է Հայոց ազգային ժողովի տասնվեցերորդ նիստի արձանագրությունը և կարևոր սկզբնաղբյուր է արևմտահայ համայնքի հասարակական ու քաղաքական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Ազգային ժողովը կարևոր դեր ուներ համայնքային կառավարման, ազգային հաստատությունների գործունեության, կրթական ու հասարակական խնդիրների քննարկման և հավաքական որոշումների ընդունման գործում։ Նիստերի արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ժողովական աշխատանքի կազմակերպման, քննարկումների ընթացքի, մասնակիցների դիրքորոշումների և որոշումների ձևավորման եղանակների մասին։ Դրանք արտացոլում են համայնքի ներքին կառավարման սկզբունքները և այն հարցերի շրջանակը, որոնց շուրջ ձևավորվում էին ազգային կառույցների գործունեության առաջնահերթությունները։ Այսպիսի գրավոր վկայությունները կարևոր են նաև իրավական ու վարչական պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց են տալիս ներկայացուցչական մարմնի աշխատանքի փաստաթղթավորման և հանրային պատասխանատվության ավանդույթները։ Արձանագրությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել 19-րդ դարի արևմտահայ հասարակական մտքի, համայնքային ինքնակազմակերպման և ազգային հաստատությունների փոխհարաբերությունների բացահայտմանը։ Դրանք արժեքավոր նյութ են պատմաբանների, իրավագետների և հայ հասարակական կյանքի հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու ազգային կառավարման փորձը ոչ միայն ընդհանուր պատմական իրադարձությունների, այլև ժողովական աշխատանքի անմիջական գրավոր հետքերի միջոցով։
Updated: 2026-11-05