Разработка композиционных составов с повышенными эксплуатационными свойствами для покрытий автомобильных дорог

Literature

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրականության և մշակութային կյանքի ներկայացուցիչներից Կոնստանդին Մելիք-Շահնազարյանի՝ Տմբլաչի Խաչան գրական անվամբ հայտնի գործչի կյանքին, ստեղծագործական ուղուն և գրական ժառանգությանը։ Այն ներկայացնում է հեղինակի կենսագրության հիմնական հանգրվանները, նրա ձևավորման միջավայրը, հասարակական ու մշակութային այն պայմանները, որոնց ազդեցությամբ զարգացել են նրա աշխարհայացքն ու գրական հետաքրքրությունները։ Կենսագրական նյութի և գրականագիտական դիտարկումների համադրությամբ բացահայտվում են նրա ստեղծագործական անհատականության առանձնահատկությունները, գրական գործունեության ուղղությունները և հայ գրականության մեջ ունեցած տեղը։ Առանձին կարևորություն է տրվում ստեղծագործությունների թեմատիկ շրջանակին, գաղափարական բովանդակությանը, կերպարների ու իրավիճակների ներկայացման եղանակներին, ինչպես նաև հեղինակի լեզվական և ոճական առանձնահատկություններին։ Գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես են նրա երկերում արտացոլվել ժամանակի հասարակական հարաբերությունները, մարդկանց կենցաղը, բարքերն ու մտածողությունը, ինչպես նաև անհատի և հասարակության փոխհարաբերության տարբեր կողմերը։ Տմբլաչի Խաչանի գրական անվան և ստեղծագործական դիմագծի դիտարկումը կարևոր է նաև նրա հեղինակային ինքնության, գրական ինքնարտահայտման և ժամանակի հայ գրական միջավայրում ձևավորված գեղարվեստական մոտեցումների ընկալման համար։ Աշխատությունը նպաստում է գրողի ստեղծագործությունների՝ իրենց պատմական ու մշակութային համատեքստում ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով գրական երկերի և դրանց ստեղծման ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքի կապը։ Կենսագրական տեղեկությունների և ստեղծագործական ժառանգության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հեղինակի կյանքի, մտավոր հետաքրքրությունների, գրական որոնումների և մշակութային գործունեության մասին։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ գրականության պատմության այն հատվածի ուսումնասիրության համար, որի շրջանակում գրական գործիչների անհատական փորձը, ստեղծագործական մոտեցումները և հասարակական միջավայրի արտացոլումը ձևավորել են ազգային գրական մտքի զարգացումը։ Այն օգտակար է հայ գրականությամբ, գրականագիտությամբ, կենսագրական ուսումնասիրություններով և հայ մշակույթի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար՝ նպաստելով Կոնստանդին Մելիք-Շահնազարյանի կյանքի ու գրական ժառանգության ճանաչմանը և նրա ստեղծագործական դերի արժևորմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մանկական տարիքի անձանց շրջանում թունավորումների տարածվածության, պատճառների, կլինիկական ընթացքի և բժշկական օգնության կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը հատկապես կարևոր է մանկական թունաբանության տեսանկյունից, քանի որ երեխաների օրգանիզմի անատոմիական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները կարող են պայմանավորել թունավոր նյութերի նկատմամբ ավելի բարձր զգայունություն և հիվանդության ընթացքի յուրահատկություններ։ Աշխատությունը հեղինակել է Մարինե Ռոբերտի Գրիգորյանը, որը 2008 թվականին պաշտպանել է բժշկական գիտությունների թեկնածուական ատենախոսություն հենց այս թեմայով։ Ներկայում նա ղեկավարում է «Մուրացան» համալսարանական հիվանդանոցային համալիրի ՀՀ թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկան։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մանկական թունավորումների պատճառագիտական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել դեղորայքային պատրաստուկներով, կենցաղային քիմիական նյութերով, թունաքիմիկատներով, սննդային և այլ թունավոր գործոններով պայմանավորված դեպքերը՝ հաշվի առնելով երեխայի տարիքը, թունավորման հանգամանքները, նյութի ներթափանցման ճանապարհը և ընդունված քանակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել պատահական թունավորումներին, որոնք մանկական տարիքում հաճախ կապված են շրջակա միջավայրի նկատմամբ երեխայի հետաքրքրասիրության, դեղերի կամ քիմիական նյութերի ոչ պատշաճ պահպանման և մեծահասակների վերահսկողության բացակայության հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև թունավորումների կլինիկական դրսևորումները՝ գիտակցության փոփոխությունները, շնչառական և սրտանոթային համակարգերի խանգարումները, նյարդաբանական ախտանշանները, մարսողական համակարգի դրսևորումները և այլ նշաններ։ Այս տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու թունավորման ծանրության աստիճանը և որոշելու բժշկական միջամտության անհրաժեշտ ծավալը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է թունաբանական ախտորոշման և բուժման կազմակերպումը։ Դրա շրջանակում կարող են դիտարկվել թունավորման վաղ հայտնաբերման, թունավոր նյութի նույնականացման, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների, հակաթույների կիրառման, դետոքսիկացիոն միջոցառումների և ինտենսիվ թերապիայի կազմակերպման հարցերը։ Ծանր դեպքերում առանձնահատուկ նշանակություն ունի վերակենդանացման ծառայության արագ հասանելիությունը, քանի որ որոշ թունավորումներ կարող են կարճ ժամանակահատվածում առաջացնել կենսական կարևոր օրգանների աշխատանքի խանգարումներ։ Աշխատության երկրորդ առանցքային ուղղությունը ՀՀ-ում թունաբանական ծառայության կազմակերպման հիմնադրույթների մշակումն է։ Այս առումով ուսումնասիրվում են բժշկական օգնության տարբեր մակարդակների փոխգործակցությունը, մասնագիտացված թունաբանական կենտրոնի դերը, շտապ բժշկական օգնության և հիվանդանոցային ծառայությունների համագործակցությունը, մասնագետների պատրաստվածությունը և հիվանդների տեղափոխման ու հոսպիտալացման սկզբունքները։ Թեմայի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նաև մասնագիտացված կենտրոնի գործունեությամբ. «Մուրացան» համալիրում գործում է ՀՀ թունաբանության և մանկական վերակենդանացման կլինիկան, որը մասնագիտացված օգնություն է տրամադրում համապատասխան հիվանդներին։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև թունավորումների կանխարգելման միջոցառումների ուսումնասիրություն։ Երեխաների շրջանում թունավորման դեպքերի նվազեցման համար կարևոր են դեղամիջոցների և կենցաղային քիմիական նյութերի անվտանգ պահպանումը, ծնողների և խնամակալների իրազեկվածության բարձրացումը, վտանգավոր նյութերի պատշաճ մակնշումը և հանրային առողջապահական կրթությունը։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը ոչ միայն բուժական, այլև կանխարգելիչ նշանակություն ունի։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մանկական թունավորումների վաղ ախտորոշման և բուժման ալգորիթմների կատարելագործմանը, մասնագիտացված թունաբանական ծառայության արդյունավետության բարձրացմանը և երեխաների շրջանում թունավորումներից առաջացող ծանր բարդությունների ու մահացության նվազեցմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մանկաբույժներին, թունաբաններին, անեսթեզիոլոգ-ռեանիմատոլոգներին, շտապ բժշկական օգնության մասնագետներին, կլինիկական լաբորատոր ախտորոշման մասնագետներին, առողջապահության կազմակերպիչներին, բժշկական բուհերի դասախոսներին, ասպիրանտներին և մանկական թունաբանությամբ ու ինտենսիվ թերապիայով զբաղվող հետազոտողներին։

History

Իրան-ի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական զարգացումները 1954–1979 թվականներին խորապես պայմանավորված էին նավթային ռեսուրսների վերահսկմամբ, արտահանման եկամուտների աճով և պետության արագացված արդիականացման քաղաքականությամբ, որը ձևավորվեց հատկապես 1953 թվականի պետական հեղաշրջումից հետո և նավթային հատվածի վերակառուցման գործընթացում։ Այդ ժամանակաշրջանում նավթը դարձավ երկրի հիմնական տնտեսական հենասյունը՝ ապահովելով պետական բյուջեի մեծ մասը և թույլ տալով իրականացնել լայնածավալ արդյունաբերականացման և ենթակառուցվածքային ծրագրեր, որոնք նախաձեռնվում էին շահական վարչակարգի կողմից՝ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավի-ի ղեկավարությամբ։ 1954 թվականի նավթային կոնսորցիումի համաձայնագրից հետո արևմտյան ընկերությունները պահպանեցին զգալի ազդեցություն արդյունահանման և արտահանման ոլորտներում, սակայն պետությունը աստիճանաբար մեծացրեց իր վերահսկողությունը, ինչը հատկապես ընդգծվեց 1970-ականներին նավթային եկամուտների կտրուկ աճի ժամանակ։ «Սպիտակ հեղափոխություն» կոչվող բարեփոխումների ծրագիրը նպատակ ուներ արդիականացնել գյուղատնտեսությունը, ընդլայնել կրթությունը և թուլացնել ավանդական ֆեոդալական հարաբերությունները, սակայն միաժամանակ խորացրեց սոցիալական անհավասարությունը և արագացրեց ուրբանիզացիան, ինչը ստեղծեց նոր սոցիալական լարվածություններ։ Նավթային հարստության կենտրոնացումը պետության և էլիտայի ձեռքում հանգեցրեց տնտեսական կախվածության կառուցվածքի ձևավորմանը, որտեղ ոչ նավթային ոլորտները զարգանում էին անհամաչափ, իսկ գյուղական բնակչության մի մասը տեղափոխվում էր քաղաքներ՝ առաջացնելով սոցիալական անհամապատասխանություններ։ Քաղաքական տեսանկյունից շահական իշխանությունը գնալով ավելի ավտորիտար բնույթ ստացավ՝ հենվելով անվտանգության ծառայությունների վրա և սահմանափակելով ընդդիմադիր շարժումները, ինչը, զուգորդվելով սոցիալական անհավասարության և մշակութային հակասությունների հետ, դարձավ 1979 թվականի իրանական հեղափոխության նախադրյալներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ, այս փուլը բնութագրվում է որպես նավթային եկամուտներով խթանված արագ արդիականացման և խորացող սոցիալական-քաղաքական ճգնաժամերի համադրություն, որը ձևավորեց ժամանակակից Իրանի պատմական շրջադարձը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիական դատավարության շրջանակում նոր երևան եկած հանգամանքներով դատական ակտերի վերանայման վարույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն իրավական մեխանիզմն է, որը հնարավորություն է տալիս որոշակի պայմանների առկայության դեպքում վերանայել արդեն օրինական ուժի մեջ մտած դատական ակտը, երբ հետագայում ի հայտ են գալիս այնպիսի էական հանգամանքներ, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ տվյալ գործով ընդունված դատական որոշման իրավաչափության և հիմնավորվածության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են այս վարույթի իրավական բնույթը, նպատակներն ու նշանակությունը, դրա տեղը քաղաքացիական դատավարության համակարգում, ինչպես նաև դատական ակտի կայունության և արդարադատության սխալների շտկման անհրաժեշտության միջև հավասարակշռության ապահովման հիմնախնդիրը։ Հեղինակը անդրադառնում է նոր երևան եկած հանգամանքների հասկացությանը, դրանց իրավական բնութագրերին, վերանայման համար անհրաժեշտ նախադրյալներին և այն չափանիշներին, որոնց հիման վրա պետք է որոշվի՝ արդյոք տվյալ հանգամանքը կարող է հիմք հանդիսանալ դատական ակտի վերանայման համար։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարույթի հարուցման կարգին, դատավարության մասնակիցների իրավունքներին ու պարտականություններին, դատարանի լիազորություններին, ապացույցների գնահատմանը և վերանայման արդյունքում հնարավոր դատավարական հետևանքներին։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև իրավակիրառ պրակտիկայի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով բացահայտվում են օրենսդրական կարգավորումների կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները, հակասությունները և հնարավոր բացերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական իրավունքի և դատավարության ոլորտում աշխատող իրավաբաններին, դատավորներին, փաստաբաններին, գիտաշխատողներին, իրավաբանական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև դատական պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործմամբ հետաքրքրվող մասնագետներին։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն բացառիկ դատավարական միջոցի մասին, որի միջոցով իրավական համակարգը փորձում է համատեղել դատական ակտերի վերջնականության սկզբունքը և այն դեպքերի ուղղման հնարավորությունը, երբ նոր ի հայտ եկած էական հանգամանքները կասկածի տակ են դնում նախկինում կայացված դատական ակտի արդարացիությունն ու հիմնավորվածությունը։

Journalism

Աշխատությունը նվիրված է 1996–2007 թվականներին Ստամբուլում հրատարակվող «Ակօս» պարբերականի հրապարակախոսության մեջ հայկական թեմատիկայի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն խնդիրներն ու գաղափարական ուղղություններն են, որոնց միջոցով պարբերականը լուսաբանել է Թուրքիայի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքը, ինքնության պահպանման հարցերը, հայոց լեզվի և մշակութային ժառանգության նշանակությունը, հայ-թուրքական հարաբերությունները, պատմական հիշողությունը և հասարակության մեջ հայերին վերաբերող քննարկումները։ Հրապարակախոսական նյութերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես լրագրողական տեքստեր, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրությունները, բանավեճերը և համայնքային խնդիրներն արտացոլող աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պարբերականի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի հրապարակախոսական գործունեությանը, նրա կողմից հայ և թուրք հասարակությունների միջև երկխոսության, փոխադարձ ճանաչողության և պատմական խնդիրների հանրային քննարկման թեմաների ներկայացմանը։ Հետազոտության ժամանակագրական սահմանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու պարբերականի գործունեության սկզբնական շրջանից մինչև 2007 թվականը հայկական թեմատիկայի զարգացման ընթացքը և հրապարակախոսական շեշտադրումների հնարավոր փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է հոդվածների թեմատիկ, ժանրային և լեզվաոճական վերլուծությունը, որի միջոցով կարելի է բացահայտել հեղինակների փաստարկման եղանակները, հասարակական խնդիրների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և տարբեր լսարանների հետ հաղորդակցության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, փոքրամասնությունների իրավունքների, մշակութային հիշողության, քաղաքացիական պատկանելության և խոսքի ազատության վերաբերյալ քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական միջավայրի համատեքստում։ Միաժամանակ կարևոր է պարբերականի դերը հայկական համայնքի ներքին խնդիրները հանրային դաշտ բերելու և հայերին վերաբերող հարցերը ավելի լայն հասարակական քննարկումների առարկա դարձնելու գործում։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրապարակախոսական նյութերի համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին իրադարձությունների լուսաբանումը, այլև այն գաղափարական ու հասարակական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են հայկական թեմաներին վերաբերող դիրքորոշումները և բանավեճերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մամուլի պատմության, հրապարակախոսության, հայագիտության և հասարակական հաղորդակցության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական խնդիրների արտացոլման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները նշված ժամանակաշրջանի պարբերական մամուլում։

Economics

Ազատ տնտեսական գոտիները հատուկ տարածքներ են, որտեղ պետությունը սահմանափակումներ չի սահմանում առևտրի, արտադրության, ներդրումների և արտահանման ոլորտներում՝ նպատակ ունենալով խթանել տնտեսական ակտիվությունը, ներգրավել օտարերկրյա ներդրումներ և զարգացնել նոր տեխնոլոգիաներ։ Այս գոտիներում գործում են արտոնություններ, ինչպիսիք են հարկային մեղմացումները, վիզաների պարզեցումը, գույքի և ներդրումների պաշտպանությունը, ինչը խթանում է նոր ձեռնարկությունների ստեղծումը և տեղական արտադրության զարգացմանը։ Ազատ տնտեսական գոտիները նպաստում են տարածաշրջանային տնտեսական պոտենցիալի առավել արդյունավետ օգտագործմանը՝ միավորելով հումքային ռեսուրսները, աշխատուժը, ենթակառուցվածքները և շուկայի պահանջարկը՝ առավելագույն տնտեսական արդյունքի հասնելու նպատակով։ Դրանց շնորհիվ հնարավոր է ստեղծել աշխատատեղեր, բարձրացնել արտահանման ծավալները, ներգրավել նոր տեխնոլոգիաներ և խթանել տարածաշրջանային զարգացման ծրագրերը։ Միաժամանակ ազատ տնտեսական գոտիները նպաստում են մրցակցության զարգացմանը, ներդրումների նկատմամբ վստահության բարձրացմանը և երկրի ընդհանուր տնտեսական աճին։ Այսպիսով, ազատ տնտեսական գոտիները հանդիսանում են արդյունավետ գործիք՝ տարածաշրջանային ռեսուրսների կազմակերպման, տնտեսական զարգացման և միջազգային առևտրային կապերի ամրապնդման համար։