Разработка легкоплавких припоечных стекол на основе висмутборатных и теллурмолибдатных систем

Economics

Գիտատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ծառայությունների ոլորտի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը տնտեսության անցումային ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Քննարկվում են շուկայական հարաբերությունների ձևավորմանը զուգահեռ ծառայությունների կառուցվածքում, կազմակերպման ձևերում և տնտեսական նշանակության մեջ տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում են ոլորտի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական, իրավական և կազմակերպական գործոնները, մասնավոր հատվածի ընդլայնումը, մրցակցային միջավայրի ձևավորումը և բնակչության պահանջարկի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծառայությունների տարբեր տեսակների զարգացման անհամաչափություններին, դրանց որակի և հասանելիության խնդիրներին, զբաղվածության ապահովման գործում ոլորտի դերին և երկրի տնտեսական աճի հետ ունեցած փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են անցումային տնտեսությանը բնորոշ սահմանափակումները, ներդրումային և ֆինանսական դժվարությունները, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման անհրաժեշտությունը և շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծառայությունների ոլորտի արդյունավետության բարձրացման, նոր ծառայությունների ձևավորման, ձեռնարկատիրական գործունեության խթանման և պետական կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղություններին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոլորտի տեղն ու նշանակությունը Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների գործընթացում և բացահայտել դրա հետագա զարգացման համար կարևոր տնտեսական նախադրյալները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, կառավարման մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի անցումային շրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Technology

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի բարձր պատվարների անվտանգության ինժեներական ապահովման հետ կապված մի շարք կարևոր խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել բարձր հիդրոտեխնիկական կառույցների շահագործման անվտանգության վրա ազդող գործոնները, գնահատել դրանց տեխնիկական վիճակի վերահսկման և հուսալիության ապահովման մոտեցումները, ինչպես նաև առաջարկել ինժեներական լուծումներ, որոնք կարող են նվազեցնել վթարային իրավիճակների և կառուցվածքային վնասումների առաջացման ռիսկերը։ Հայաստանի պայմաններում բարձր պատվարների անվտանգ շահագործումը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ դրանք կապված են ջրային ռեսուրսների կառավարման, ոռոգման, էներգետիկայի և բնակավայրերի անվտանգության հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է պատվարների վրա գործող բեռնվածությունների և ազդեցությունների գնահատումը։ Դրանց թվում կարող են լինել ջրի հիդրոստատիկ ճնշումը, ջրի մակարդակի տատանումները, ջրաթափանցման գործընթացները, ջերմաստիճանային ազդեցությունները, սեյսմիկ բեռնվածությունները և այլ բնական կամ տեխնածին գործոններ։ Բարձր պատվարների դեպքում այդ ազդեցությունների համակցված բնույթը կարող է էապես փոխել կառուցվածքի լարվածադեֆորմացիոն վիճակը, ուստի անվտանգության գնահատումը պահանջում է բազմագործոնային մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի սեյսմիկ պայմաններին։ Երկրի տարածքի զգալի հատվածը բնութագրվում է սեյսմիկ ակտիվությամբ, ինչի պատճառով հիդրոտեխնիկական խոշոր կառույցների նախագծման և շահագործման ժամանակ երկրաշարժային ազդեցությունների հաշվառումը կարևոր նշանակություն ունի։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել պատվարների արձագանքը տարբեր ինտենսիվության սեյսմիկ ազդեցություններին, հնարավոր դեֆորմացիաները և այն սահմանային վիճակները, որոնց դեպքում կարող է առաջանալ կառույցի կամ դրա առանձին տարրերի վնասման վտանգ։ Կարևոր խնդիր է նաև ջրաթափանցման և ֆիլտրացիոն գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Պատվարի մարմնով, հիմքով կամ հարակից ապարներով ջրի ներթափանցումը կարող է առաջացնել ներքին ճնշումների փոփոխություն, նյութի լվացում, էրոզիա և այլ անցանկալի երևույթներ։ Այդ պատճառով ֆիլտրացիոն ռեժիմի վերահսկումը պատվարների անվտանգության ապահովման առանցքային ուղղություններից է։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ ֆիլտրացիոն հոսքերի մոնիթորինգի, դրենաժային համակարգերի աշխատանքի և ջրի ճնշումների չափման խնդիրներին։ Պատվարի տեխնիկական վիճակի գնահատման կարևոր գործիք է մշտադիտարկման համակարգը։ Տարբեր չափիչ սարքերի միջոցով հնարավոր է հետևել կառույցի նստվածքներին, տեղաշարժերին, թեքություններին, ճաքերի առաջացմանը, ջրի ճնշմանը, ֆիլտրացիային և այլ ցուցանիշներին։ Այդ տվյալների պարբերական հավաքագրումը և վերլուծությունը հնարավորություն են տալիս հայտնաբերել վտանգավոր միտումները դեռևս դրանց կրիտիկական դրսևորումից առաջ։ Հետազոտությունը կարող է քննարկել նաև դիտարկումների արդյունքների մշակման և դրանց հիման վրա կառույցի վիճակի ախտորոշման մեթոդները։ Անվտանգության ինժեներական ապահովման կարևոր ուղղություն է պատվարների հուսալիության և ռիսկի գնահատումը։ Կառույցի անվտանգությունը կախված է ոչ միայն դրա նախագծային ամրությունից, այլև նյութերի հատկությունների փոփոխությունից, շահագործման պայմաններից, բնական ազդեցություններից և տեխնիկական սպասարկման որակից։ Հավանականային մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել այդ գործոնների անորոշությունը և գնահատել տարբեր վնասման կամ վթարային սցենարների հավանականությունը։ Հայաստանի բարձր պատվարների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել նաև կառուցվածքների շահագործման երկարատևությունը։ Տարիների ընթացքում կարող են փոխվել նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, առաջանալ տեղային վնասումներ, մաշվածություն կամ նախագծային և փաստացի պայմանների միջև տարբերություններ։ Հետևաբար անվտանգության գնահատումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն նախնական նախագծային հաշվարկների, այլև կառույցի իրական վիճակի պարբերական հետազոտության վրա։ Աշխատանքը կարող է ներառել պատվարների տեխնիկական վիճակի գնահատման համար կիրառվող ինժեներական մեթոդների, հաշվարկային մոդելների և փորձարարական դիտարկումների համադրություն։ Թվային մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ջրային, երկրաբանական և կառուցվածքային գործոնների փոխազդեցությունը և կանխատեսել կառույցի վարքագիծը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Այդպիսի մոդելների համադրումը իրական մոնիթորինգային տվյալների հետ կարող է բարձրացնել անվտանգության կանխատեսումների հուսալիությունը։ Առանձին նշանակություն ունի արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման և կառավարման խնդիրը։ Բարձր պատվարների վնասումը կարող է ունենալ մեծածավալ հետևանքներ՝ պայմանավորված ստորին հոսանքներում գտնվող բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների և գյուղատնտեսական տարածքների հնարավոր հեղեղմամբ։ Այդ պատճառով անվտանգության համակարգը պետք է ներառի ոչ միայն կառույցի տեխնիկական վիճակի վերահսկում, այլև հնարավոր վթարային սցենարների կանխատեսում, վաղ նախազգուշացման մեխանիզմներ և արտակարգ իրավիճակների արձագանքման կազմակերպական միջոցառումներ։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կիրառվել Հայաստանի բարձր պատվարների տեխնիկական վիճակի գնահատման, մոնիթորինգի համակարգերի կատարելագործման, անվտանգության չափանիշների մշակման և կառույցների շահագործման ռիսկերի նվազեցման համար։ Դրանք կարող են նպաստել նաև վերականգնման, ուժեղացման կամ տեխնիկական սպասարկման առաջնահերթությունների որոշմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է հիդրոտեխնիկայի, շինարարական մեխանիկայի, սեյսմակայուն շինարարության, երկրատեխնիկայի, հուսալիության տեսության և տեխնիկական ախտորոշման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ապահովել բարձր պատվարների անվտանգ և երկարաժամկետ շահագործումը։ Թեման ունի կարևոր գիտագործնական նշանակություն, քանի որ պատվարների անվտանգության բարձր մակարդակի պահպանումը կարևոր է ինչպես ջրային և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, այնպես էլ բնակչության և ենթակառուցվածքների պաշտպանության համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է 1915–2004 թվականներին Միացյալ Նահանգներում Հայոց ցեղասպանության պաշտոնական ճանաչման և դատապարտման գործընթացի պատմական, քաղաքական և իրավական զարգացման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամերիկյան պետական և հասարակական շրջանակներում հարցի ձևավորման, տարբեր ժամանակաշրջաններում դրա նկատմամբ վերաբերմունքի փոփոխության և ճանաչման նախաձեռնությունների ընթացքի վերլուծությունն է։ Քննվում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին և դրանից հետո հայկական բնակչության զանգվածային տեղահանությունների ու կոտորածների վերաբերյալ ամերիկյան դիվանագիտական, մարդասիրական և հասարակական շրջանակներում ձևավորված տեղեկատվական դաշտը, ինչպես նաև այդ նյութերի հետագա նշանակությունը պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ԱՄՆ օրենսդիր մարմիններում քննարկված նախաձեռնություններին, բանաձևերին, հայտարարություններին և քաղաքական քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանների արտաքին քաղաքական և ներքաղաքական պայմանների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է նաև ամերիկահայ համայնքի և հայկական կազմակերպությունների գործունեությունը՝ պատմական հիշողության պահպանման, հանրային իրազեկման և պաշտոնական ճանաչման հարցը պետական կառույցների օրակարգում պահելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ դիտարկվում են ճանաչման գործընթացի շուրջ ձևավորված հակադիր դիրքորոշումները, դիվանագիտական նկատառումները և թուրք-ամերիկյան հարաբերությունների ազդեցության վերաբերյալ քաղաքական ու պատմագիտական մեկնաբանությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում «ճանաչում», «դատապարտում» և «ցեղասպանություն» հասկացությունների քաղաքական ու իրավական կիրառության տարբերակումը, քանի որ տարբեր փաստաթղթեր և պետական հայտարարություններ կարող էին ունենալ տարբեր կարգավիճակ, ձևակերպումներ և իրավաքաղաքական նշանակություն։ Ժամանակագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է հարցը մարդասիրական արձագանքի և պատմական վկայությունների դաշտից աստիճանաբար տեղափոխվել հիշողության քաղաքականության, մարդու իրավունքների և պետական ճանաչման վերաբերյալ քննարկումների ոլորտ։ Հետազոտության համար կարևոր աղբյուրային հիմք կարող են կազմել դիվանագիտական փաստաթղթերը, Կոնգրեսի նյութերը, պետական գործիչների հրապարակային հայտարարությունները, մամուլի հրապարակումները, հայկական կազմակերպությունների փաստաթղթերը և պատմագիտական ուսումնասիրությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է երկարատև և բազմաշերտ գործընթացի պատմությունը՝ բացահայտելով պատմական հիշողության, համայնքային գործունեության, օրենսդրական նախաձեռնությունների, դիվանագիտության և միջազգային հարաբերությունների փոխազդեցությունը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի ստատիկ կայունության գնահատման և հաշվարկման մեթոդների կատարելագործմանը, ինչպես նաև կայունության որոշման նոր չափանիշի մշակման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի աշխատանքային ռեժիմների առանձնահատկությունները, գեներատորների և էլեկտրական ցանցերի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև համակարգի հավասարակշռված աշխատանքի պահպանման պայմանները փոքր խանգարումների դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստատիկ կայունության մաթեմատիկական նկարագրմանը, համակարգի պարամետրերի փոփոխությունների ազդեցությանը և կայունության սահմանային պայմանների որոշման մեթոդներին։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրական բեռնվածքների, հզորությունների հոսքերի, լարման և համակարգի այլ ռեժիմային ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը՝ կայունության գնահատման ճշգրտության բարձրացման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում հաշվարկային ալգորիթմների մշակմանը, մաթեմատիկական մոդելավորման հնարավորություններին, գործող գնահատման մեթոդների համեմատական վերլուծությանը և նոր չափանիշի կիրառելիության հիմնավորմանը։ Կարևորվում են էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի հուսալիության բարձրացումը, վթարային իրավիճակների կանխարգելումը, աշխատանքային ռեժիմների օպտիմալացումը և էներգահամակարգերի անվտանգ շահագործման ապահովումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել էլեկտրաէներգետիկայի մասնագետների, էլեկտրատեխնիկների, էներգահամակարգերի նախագծողների, մաթեմատիկական մոդելավորման հետազոտողների, ինժեներների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Այս աշխատությունը նվիրված է Հարութ Կոստանդյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով նրա գրական կամ մշակութային գործունեության հիմնական ուղղությունները, թեմատիկ առանձնահատկությունները և գեղարվեստական մտածողության զարգացումը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հեղինակի ստեղծագործությունների գաղափարական բովանդակությունը, կերպարային համակարգը և ոճական առանձնահատկությունները՝ առանձնացնելով նրա արվեստում առկա հիմնական մոտիվները՝ մարդկային հարաբերություններ, սոցիալական իրականության արտացոլում, անհատի ներաշխարհի բացահայտում և ժամանակի հասարակական խնդիրների գեղարվեստական մեկնաբանում։ Աշխատությունում դիտարկվում է նաև հեղինակի լեզվական ոճը, արտահայտչական միջոցների կիրառումը և ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք ձևավորում են նրա գրական ձեռագիրը և տարբերակում նրան ժամանակակից գրական միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա ստեղծագործությունների ընկալմանը գրաքննադատության մեջ, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ընթերցողական շրջանակների վրա և տեղին ժամանակակից մշակութային գործընթացներում։ Վերլուծվում է նաև հեղինակի ստեղծագործական էվոլյուցիան՝ վաղ շրջանի փորձերից մինչև հասուն փուլ, ընդգծելով գաղափարական և գեղարվեստական զարգացումը։ Աշխատությունը ընդգծում է Հարութ Կոստանդյանի ստեղծագործության նշանակությունը ժամանակակից գրականության համատեքստում՝ որպես մշակութային ինքնարտահայտման և սոցիալական ընկալումների ձևավորման կարևոր գործոն։

Pedagogy

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցի միջին և ավագ դասարաններում գրականության տեսության ուսուցման մեթոդական կազմակերպման խնդիրներին՝ ընդգծելով տեսական գիտելիքների դերը գրական տեքստերի ընկալման, վերլուծության և քննադատական մտածողության զարգացման գործընթացում։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են գրականագիտական հիմնական հասկացությունները՝ ժանր, սյուժե, կերպար, գաղափար, կոմպոզիցիա և գեղարվեստական միջոցներ, աստիճանաբար ներմուծվում ուսումնական ծրագրում և հարմարեցվում աշակերտների տարիքային առանձնահատկություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդներին, որոնք խթանում են ակտիվ քննարկումը, համեմատական վերլուծությունը և ստեղծագործական մեկնաբանությունը՝ թույլ տալով աշակերտներին ոչ միայն վերարտադրել, այլև հասկանալ գրական երևույթների ներքին կառուցվածքը։ Քննարկվում են նաև ուսուցչի դերի առանձնահատկությունները՝ որպես ուղղորդող և միջնորդող գործիչ, որը նպաստում է տեսական նյութի հասանելի և հետաքրքիր մատուցմանը։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ գրականության տեսության արդյունավետ ուսուցումը նպաստում է աշակերտների լեզվամտածողության զարգացմանը, ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը և գրականության նկատմամբ խորացված հետաքրքրության առաջացմանը։