Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Management

    ՂԵԿԱՎԱՐԻ ԴԵՐԵՐՆ ՈՒ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ

    Ղեկավարի դերերն ու գործառույթները կառավարման համակարգում կարևոր նշանակություն ունեն կազմակերպության արդյունավետ գործունեության ապահովման համար, քանի որ հենց ղեկավարն է համակարգում մարդկանց, ռեսուրսները և գործընթացները՝ ուղղված ընդհանուր նպատակների իրականացմանը։ Ժամանակակից կառավարման տեսության մեջ ղեկավարի դերերը հաճախ բաժանվում են մի քանի հիմնական խմբերի՝ միջանձնային, տեղեկատվական և որոշումային դերեր։ Միջանձնային դերում ղեկավարը հանդես է գալիս որպես առաջնորդ, թիմի համակարգող և կապող օղակ կազմակերպության տարբեր մակարդակների միջև՝ ապահովելով աշխատակիցների մոտիվացիան և համագործակցությունը։ Տեղեկատվական դերում նա հավաքում, մշակում և փոխանցում է անհրաժեշտ տեղեկատվությունը ինչպես ներսում, այնպես էլ արտաքին միջավայրի հետ հարաբերություններում՝ լինելով կազմակերպության «տեղեկատվական կենտրոն»։ Որոշումային դերում ղեկավարը ընդունում է ռազմավարական և օպերատիվ որոշումներ, լուծում խնդիրներ, բաշխում ռեսուրսներ և արձագանքում փոփոխություններին ու ռիսկերին։ Ղեկավարի գործառույթները սովորաբար ներառում են պլանավորում, կազմակերպում, մոտիվացում, վերահսկում և համակարգում։ Պլանավորման միջոցով սահմանվում են կազմակերպության նպատակները և դրանց հասնելու ուղիները, կազմակերպման միջոցով բաշխվում են աշխատանքները և պատասխանատվությունները, մոտիվացիայի միջոցով խթանվում է աշխատողների արդյունավետությունը, իսկ վերահսկողությունը թույլ է տալիս գնահատել արդյունքները և կատարել անհրաժեշտ ճշգրտումներ։ Ժամանակակից պայմաններում ղեկավարի դերը դարձել է ավելի բարդ, քանի որ նա պետք է հաշվի առնի արագ փոփոխվող տնտեսական միջավայրը, տեխնոլոգիական զարգացումները և մարդկային գործոնի կարևորությունը։

    Updated: 2026-09-02
    ՂԵԿԱՎԱՐԻ ԴԵՐԵՐՆ ՈՒ ԳՈՐԾԱՌՈՒՅԹՆԵՐԸ ԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳՈՒՄ
    Online

    Other Subjects

    Հայկական ճարտարապետություն: Հանձնարարական գրականության ցանկ: (Օգնություն կուլտուրայի և արվեստի ժողովրդական համալսարանի ունկնդիրներին)

    Այս նյութը ներկայացնում է հայկական ճարտարապետությանը նվիրված հանձնարարական գրականության համակարգված ցանկ, որը նախատեսված է մշակույթի և արվեստի ժողովրդական համալսարանի ունկնդիրների համար՝ որպես ուսումնական և ճանաչողական ուղեցույց։ Այն ընդգրկում է այնպիսի աշխատություններ, որոնք լուսաբանում են հայկական ճարտարապետության պատմական զարգացման հիմնական փուլերը՝ սկսած վաղ քրիստոնեական շրջանից մինչև միջնադարյան վանական համալիրների ձևավորումը և հետագա դարերի քաղաքաշինական ու եկեղեցաշինական ավանդույթները։ Ցանկում ընդգրկված գրականությունը անդրադառնում է ճարտարապետական հուշարձանների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, գեղարվեստական լուծումներին, տարածաշրջանային դպրոցների ձևավորմանը և ազգային ճարտարապետական ոճի զարգացման օրինաչափություններին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հետազոտություններին, որոնք վերլուծում են հայկական ճարտարապետության կապը պատմական միջավայրի, կրոնական պատկերացումների և հասարակական կյանքի կազմակերպման հետ։ Նյութը ծառայում է որպես կրթական գործիք՝ նպաստելով հայկական ճարտարապետական ժառանգության ավելի խորքային ընկալմանը և դրա արժեքի գիտակցմանը։

    Updated: 2026-08-23
    Հայկական ճարտարապետություն: Հանձնարարական գրականության ցանկ: (Օգնություն կուլտուրայի և արվեստի ժողովրդական համալսարանի ունկնդիրներին)
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1983, Ноябрь, №11)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։

    Updated: 2026-08-21
    Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1983, Ноябрь, №11)
    Online

    Economics

    ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԿԱՏԱՐԵԼԱԳՈՐԾՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ում

    Հայաստան-ում հարկային համակարգի կատարելագործման ժամանակակից խնդիրները վերաբերում են պետական բյուջեի եկամուտների կայունացման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և տնտեսական աճի խթանման միջև հավասարակշռության ապահովմանը։ Հարկային համակարգը հանդիսանում է պետական ֆինանսական համակարգի առանցքային բաղադրիչներից մեկը, որը պետք է ապահովի հարկերի արդար բաշխում, ստվերային տնտեսության կրճատում և բիզնես միջավայրի բարելավում, սակայն գործնականում առկա են մի շարք կառուցվածքային և ինստիտուցիոնալ խնդիրներ։ Դրանցից կարևոր են հարկային բեռի բաշխման անհամաչափությունը տարբեր տնտեսական ոլորտների և հարկատուների միջև, ստվերային տնտեսության զգալի մակարդակը, հարկային պարտավորությունների թերի կատարումը, ինչպես նաև հարկային վարչարարության երբեմն բարդ և ոչ բավարար թափանցիկ ընթացակարգերը։ Ժամանակակից փուլում կարևոր խնդիր է նաև թվայնացման գործընթացների լիարժեք իրականացումը, քանի որ էլեկտրոնային հարկային համակարգերի զարգացումը կարող է բարձրացնել վերահսկողության արդյունավետությունը և նվազեցնել կոռուպցիոն ռիսկերը։ Միաժամանակ հարկային քաղաքականությունը պետք է համադրվի ներդրումային միջավայրի բարելավման հետ, քանի որ չափազանց բարձր կամ ոչ կայուն հարկային բեռը կարող է խոչընդոտել փոքր և միջին բիզնեսի զարգացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է պահանջում նաև հարկային օրենսդրության հաճախակի փոփոխությունների խնդիրն, որը կարող է ստեղծել անորոշություն տնտեսվարողների համար և նվազեցնել կանխատեսելիությունը։ Այս բոլոր գործոնները միասին ձևավորում են հարկային համակարգի կատարելագործման հիմնական ուղղությունները՝ ներառյալ վարչարարության պարզեցումը, հարկային արդարության բարձրացումը, թվայնացման ընդլայնումը և տնտեսական աճին նպաստող կայուն հարկային քաղաքականության ձևավորումը։

    Updated: 2026-09-20
    ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ԿԱՏԱՐԵԼԱԳՈՐԾՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ԽՆԴԻՐՆԵՐԸ ՀՀ-ում
    Online

    Linguistics

    Արդի հայերենի նորաբանությունների բառակազմական կաղապարները

    Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արդի հայերենում նոր բառերի ձևավորման բառակազմական օրինաչափությունների և կաղապարների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ժամանակակից լեզվում առաջացող նորաբանությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կազմության միջոցներն ու բառակազմական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածանցման, բառաբարդման և բառակազմական այլ եղանակների միջոցով նոր բառային միավորների ստեղծմանը, ինչպես նաև արդեն գոյություն ունեցող կաղապարների արդյունավետությանը նոր բառապաշարի ձևավորման գործընթացում։ Վերլուծվում են տարբեր կառուցվածք ունեցող նորաբանությունների բաղադրիչները, դրանց իմաստային և ձևաբանական հարաբերությունները, ինչպես նաև նոր բառերի համապատասխանությունը հայերենի բառակազմական համակարգի օրինաչափություններին։ Քննարկվում են հասարակական, գիտական, տեխնոլոգիական և մշակութային զարգացումների ազդեցությամբ բառապաշարում տեղի ունեցող փոփոխությունները և նոր հասկացությունների անվանման լեզվական միջոցները։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է արդի հայերենի բառապաշարի զարգացման միտումների, բառակազմական համակարգի գործուն մեխանիզմների և նորաբանությունների ձևավորման սկզբունքների բացահայտմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայերենագիտության, բառագիտության, բառակազմության, բառարանագրության և ժամանակակից լեզվական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Արդի հայերենի նորաբանությունների բառակազմական կաղապարները
    Online

    Other Subjects

    Ինքնուրույն կենսաապահովմամբ բնակավայրերի կազմավորումը Հայաստանի Հանրապետության պայմանների համար

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում ինքնուրույն կենսաապահովմամբ բնակավայրերի ձևավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ բնակավայրը պետք է հնարավորինս արդյունավետ կազմակերպի իր ներքին ռեսուրսները և ապահովի բնակչության հիմնական կենսական պահանջները՝ հաշվի առնելով տվյալ տարածքի բնական, կլիմայական, աշխարհագրական, տնտեսական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բնակավայրերի տարածական կազմակերպման այն սկզբունքները, որոնք կարող են նպաստել էներգիայի, ջրի, սննդի, կենցաղային և այլ անհրաժեշտ ռեսուրսների տեղական արտադրությանը, օգտագործմանը և վերականգնմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բազմազան բնական պայմաններին, քանի որ հանրապետության տարբեր շրջաններ էապես տարբերվում են ռելիեֆով, բարձրությամբ, կլիմայական պայմաններով, ջրային պաշարներով, հողային ռեսուրսներով և արևային ու քամու էներգիայի ներուժով։ Այդ տարբերությունները պահանջում են բնակավայրերի նախագծման անհատականացված մոտեցում, որի դեպքում կենսաապահովման համակարգերը պետք է համապատասխանեցվեն տվյալ տարածքի հնարավորություններին և սահմանափակումներին։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել բնակավայրերի էներգետիկ ինքնաբավության ապահովման, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառման, ջրամատակարարման և ջրի կրկնօգտագործման, կենցաղային ու արտադրական թափոնների կառավարման, տեղական սննդամթերքի արտադրության և շրջակա միջավայրի պահպանության խնդիրները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բնակելի և հասարակական տարածքների, արտադրական գոտիների, գյուղատնտեսական հողերի, կանաչ տարածքների և ինժեներական ենթակառուցվածքների փոխկապակցված կազմակերպումը, որպեսզի բնակավայրը գործի որպես հնարավորինս ամբողջական և հավասարակշռված համակարգ։ Աշխատանքում ինքնուրույն կենսաապահովմամբ բնակավայրը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես տեխնիկական ենթակառուցվածքների ամբողջություն, այլև որպես սոցիալական և տարածական կազմակերպման համակարգ, որտեղ բնակչության առօրյա գործունեությունը, տնտեսական զբաղվածությունը և բնական ռեսուրսների օգտագործումը փոխկապակցված են։ Հայաստանի պայմաններում նման մոտեցումը կարող է առանձնահատուկ նշանակություն ունենալ հեռավոր, սահմանամերձ, լեռնային և սակավաբնակ տարածքների զարգացման համար՝ նպաստելով դրանց կենսունակության պահպանմանը, տեղական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և բնակչության համար կայուն կենսապայմանների ստեղծմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բնակավայրերի դիմակայունությունը արտաքին ազդեցությունների նկատմամբ՝ ներառյալ էներգետիկ և ջրային ռեսուրսների սահմանափակությունը, տնտեսական փոփոխությունները, բնական վտանգները և ենթակառուցվածքային խափանումները։ Այս տեսանկյունից ինքնուրույն կենսաապահովումը կարող է դիտարկվել որպես կայուն և երկարաժամկետ տարածքային զարգացման գործիք, որը միավորում է ճարտարապետական, քաղաքաշինական, ինժեներական, բնապահպանական և սոցիալ-տնտեսական լուծումներ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, քաղաքաշինարարներին, ինժեներներին, բնապահպանական մասնագետներին, տարածքային պլանավորման և կայուն զարգացման ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև Հայաստանի գյուղական և փոքր բնակավայրերի զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ ինքնուրույն կենսաապահովման գաղափարը դիտարկում է Հայաստանի բնական և սոցիալ-տնտեսական պայմանների համատեքստում՝ որոնելով բնակավայրերի կազմակերպման այնպիսի մոդելներ, որոնք կարող են համատեղել ռեսուրսների խնայողությունը, շրջակա միջավայրի պահպանությունը, բնակչության հարմարավետությունը և երկարաժամկետ կայունությունը։

    Updated: 2026-09-13
    Ինքնուրույն կենսաապահովմամբ բնակավայրերի կազմավորումը  Հայաստանի Հանրապետության պայմանների համար