Технико-технологические основы создания режущих аппаратов уборочных машин и косилок

Culture

Այս թեման վերաբերում է Հայկական ՍՍՀ քաղաքային գրադարանների աշխատանքի վերլուծությանը 1974 թվականին, որտեղ ուսումնասիրվում է գրադարանային համակարգի կազմակերպական կառուցվածքը, գործունեության արդյունավետությունը և հասարակական-մշակութային դերակատարությունը խորհրդային ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում են գրադարանների հիմնական գործառույթները՝ բնակչության գրաճանաչության բարձրացում, գաղափարական-դաստիարակչական աշխատանքների իրականացում, ընթերցանության կազմակերպում և տեղեկատվական սպասարկման ապահովում, ինչպես նաև դրանց իրականացվող միջոցառումների համակարգվածությունը քաղաքային միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքային ֆոնդերի համալրման աղբյուրներին, ընթերցողների սպասարկման ձևերին, գրադարանային աշխատողների մասնագիտական պատրաստվածությանը և մեթոդական կենտրոնների դերակատարությանը համակարգի կառավարման մեջ։ Միաժամանակ վերլուծվում են նաև առկա խնդիրները՝ նյութատեխնիկական բազայի սահմանափակությունը, գրադարանային ֆոնդերի անհավասար բաշխումը, նոր հրատարակությունների ուշ հասանելիությունը և տեխնիկական միջոցների պակասը, որոնք ազդում էին ծառայությունների որակի վրա։ Հետազոտությունը ընդգծում է նաև գրադարանների կարևորությունը որպես հասարակական տեղեկատվական և մշակութային կենտրոններ, որոնք նպաստում էին բնակչության կրթական մակարդակի բարձրացմանը և գաղափարական աշխատանքի իրականացմանը խորհրդային հասարակությունում։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման արդյունքում առաջացող բնապահպանական հետևանքների քանակական գնահատման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ տնտեսության աճի և շրջակա միջավայրի պահպանության փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ տնտեսական գործունեությունը միաժամանակ ստեղծում է արտադրական և սոցիալական արդյունքներ, սակայն կարող է առաջացնել նաև բնական ռեսուրսների սպառում, շրջակա միջավայրի աղտոտում և էկոհամակարգերի վրա բացասական ազդեցություններ։ ՀՀ պետական փաստաթղթերում նույնպես նշվում է, որ տնտեսական գործունեության և բնապահպանական խնդիրների միջև առկա է անմիջական կապ, իսկ հիմնական մարտահրավերների թվում են ռեսուրսների գերշահագործումը, օդի և ջրերի աղտոտումը, հողերի դեգրադացիան, կենսաբազմազանության կորուստը և թափոնների ոչ պատշաճ կառավարումը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունը բնապահպանական ազդեցությունները ոչ միայն որակական, այլև քանակական ցուցանիշներով գնահատելու փորձն է։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել տնտեսական աճի, արտադրության ծավալների, էներգիայի և բնական ռեսուրսների օգտագործման, արտանետումների, աղտոտվածության և բնապահպանական վնասների միջև փոխկապակցվածությունները։ Քանակական գնահատումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական զարգացման տարբեր սցենարների պայմաններում հաշվարկել շրջակա միջավայրի վրա հնարավոր ազդեցությունները և բացահայտել այն գործոնները, որոնք առավել մեծ ազդեցություն ունեն էկոլոգիական վիճակի փոփոխության վրա։ Ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել վիճակագրական վերլուծություն, տնտեսամաթեմատիկական և էկոնոմետրիկ մոդելներ, կանխատեսման մեթոդներ և տարբեր ցուցանիշների համակարգեր։ Հայաստանի վերաբերյալ նմանատիպ հետազոտություններում կիրառվել են նաև էկոլոգիական ճնշումը քանակապես ներկայացնող ցուցանիշներ և տնտեսաչափական մոտեցումներ՝ տնտեսական աճի ու բնապահպանական ազդեցության միջև երկարաժամկետ և կարճաժամկետ կապերը գնահատելու համար։ Կարևոր ուղղություն է նաև բնապահպանական ցուցանիշների ճիշտ ընտրությունը, քանի որ դրանք հնարավորություն են տալիս տարբեր բնապահպանական գործընթացներն ու դրանց փոփոխության միտումները ներկայացնել չափելի ձևով և օգտագործել դրանք քաղաքականության մշակման ու մոնիթորինգի համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտների՝ արդյունաբերության, էներգետիկայի, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի և հանքարդյունաբերության բնապահպանական ազդեցություններին։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ հանքարդյունաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ Հայաստանում տնտեսական, սոցիալական և բնապահպանական շահերի միջև հակասությունները հատկապես ակնառու են բնական պաշարների արդյունահանման ոլորտում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել ոչ միայն աղտոտման կամ ռեսուրսների սպառման ուղղակի ազդեցությունները, այլև դրանց տնտեսական արժեքը՝ առողջապահական ծախսերի, արտադրողականության կորուստների, վերականգնման անհրաժեշտ ծախսերի և այլ հնարավոր հետևանքների միջոցով։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բնապահպանական խնդիրները ներառել տնտեսական որոշումների կայացման գործընթացում և գնահատել այն իրական «արժեքը», որը կարող է ունենալ տնտեսական աճի որոշակի մոդելը հասարակության և բնության համար։ Կարևորվում է նաև արտաքին ազդեցությունների խնդիրը, երբ արտադրական գործունեությունից ստացվող տնտեսական օգուտը և դրա բնապահպանական վնասը կրող կողմերը կարող են տարբեր լինել։ Այդ հանգամանքը հիմնավորում է պետական կարգավորման, բնապահպանական հարկերի ու վճարների, տնտեսական խթանների և բնապահպանական սահմանափակումների կիրառման անհրաժեշտությունը։ ՀՀ-ում բնապահպանական և բնօգտագործման վճարները դիտարկվել են նաև որպես բնապահպանական ծրագրերի ֆինանսավորման հնարավոր տնտեսական հիմք։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել կայուն զարգացման քաղաքականության մշակման համար՝ տնտեսական աճը բնապահպանական սահմանափակումների հետ համադրելու նպատակով։ Ժամանակակից մոտեցումներում այս խնդիրը կապվում է կանաչ և շրջանաձև տնտեսության անցման, ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, ցածր ածխածնային զարգացման և բնապահպանական ցուցանիշների մշտադիտարկման հետ։ ՀՀ մինչև 2030 թվականը կանաչ, կայուն և շրջանաձև տնտեսության զարգացման շրջանակային ծրագիրը նույնպես նախատեսում է բնապահպանական ցուցանիշների և մշտադիտարկման համակարգերի կիրառություն։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպանական տնտեսագիտության մասնագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի հետազոտողներին, բնապահպաններին, վիճակագիրներին և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրության հիմնական արժեքն այն է, որ այն տնտեսական զարգացման և բնապահպանական փոփոխությունների միջև կապը դիտարկում է չափելի և վերլուծելի համակարգի շրջանակում՝ հնարավորություն տալով ոչ միայն արձանագրել տնտեսական գործունեության էկոլոգիական հետևանքները, այլև գնահատել դրանց չափը, կանխատեսել հնարավոր զարգացումները և գիտականորեն հիմնավորել բնապահպանական ու տնտեսական քաղաքականության փոխկապակցված լուծումները։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտի նոր գրականության մասին։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական, մշակութային և կրթական բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։

Other Subjects

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ ճարտարապետ Ջիմ Թորոսյանի ստեղծագործական ժառանգության համակողմանի ներկայացմանն ու մասնագիտական գնահատմանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ճարտարապետի ստեղծագործական ուղին, նրա նախագծային մտածողության առանձնահատկությունները, գեղարվեստական և մասնագիտական սկզբունքները, ինչպես նաև տարբեր տարիներին իրականացված նախագծերն ու կառույցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գաղափարներին, որոնց միջոցով Թորոսյանը ձգտել է ժամանակակից ճարտարապետությունը կապել հայկական ազգային ճարտարապետական ավանդույթների, պատմական հիշողության և տեղական մշակութային միջավայրի հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նրա աշխատանքներում ձևի, տարածության, նյութի, ծավալի և միջավայրի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ճարտարապետական լուծումների գեղագիտական և խորհրդանշական նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հասարակական և քաղաքային նշանակության կառույցներին, հուշարձանային և միջավայրային լուծումներին, որոնց միջոցով արտահայտվել են ազգային ինքնության, պատմության և մշակութային ժառանգության նկատմամբ հեղինակի վերաբերմունքը։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ճարտարապետի առանձին ստեղծագործությունները դիտարկում է ավելի լայն պատմաճարտարապետական համատեքստում՝ ներկայացնելով դրանց տեղը 20-րդ դարի հայկական ճարտարապետության զարգացման գործընթացում։ Հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրա ներդրումը հայկական ճարտարապետական մտքի և քաղաքային միջավայրի ձևավորման գործում, ինչպես նաև հասկանալու նրա մոտեցումների ազդեցությունն ու նշանակությունը հետագա ճարտարապետական մշակույթի համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ճարտարապետներին, արվեստաբաններին, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, քաղաքաշինության մասնագետներին, ուսանողներին և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական և հումանիտար գիտությունների տարբեր բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, լեզվաբանությանը, գրականագիտությանը, պատմական գիտություններին, պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտներում իրականացվող ժամանակակից հետազոտությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, միջգիտակարգային համագործակցության զարգացմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է շարժողական ակտիվության երկարատև սահմանափակման պայմաններում գլխուղեղի բջիջներում ընթացող կենսաքիմիական և նյարդաքիմիական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ներբջջային կալցիումային ազդանշանների, ֆոսֆոլիպիդային նյութափոխանակության և ԳԱԿԹ-ային նյարդահաղորդչական համակարգի փոխադարձ կապերի վրա։ Հետազոտության առանցքում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով ֆիզիկական ակտիվության նվազումը կարող է ազդել նյարդային բջիջների իոնային հավասարակշռության, բջջաթաղանթների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ վիճակի և արգելակող նյարդահաղորդման գործընթացների վրա։ Ներբջջային Ca²⁺-ը դիտարկվում է որպես կարևոր երկրորդային ազդանշանային գործոն, որը մասնակցում է նեյրոնների գրգռելիության, նյարդահաղորդիչների արտազատման, ֆերմենտային համակարգերի ակտիվության և բջջային նյութափոխանակության կարգավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կալցիումային հոմեոստազի հնարավոր փոփոխությունների և ֆոսֆոլիպիդների փոխակերպումների միջև կապերին, քանի որ թաղանթային լիպիդները ոչ միայն բջջային թաղանթների կառուցվածքային բաղադրիչներ են, այլև մասնակցում են ներբջջային ազդանշանային գործընթացներին։ Քննվում են ֆոսֆոլիպիդային նյութափոխանակության փոփոխությունները որպես նեյրոնային թաղանթների ֆունկցիոնալ վիճակի և ազդանշանային համակարգերի աշխատանքի հնարավոր ցուցանիշներ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է ԳԱԿԹ համակարգի դերը՝ որպես կենտրոնական նյարդային համակարգի հիմնական արգելակող կարգավորման մեխանիզմներից մեկը, որը մասնակցում է նեյրոնային գրգռելիության և գրգռող ու արգելակող ազդակների հավասարակշռության պահպանմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պարզել, թե այս երեք համակարգերի փոփոխությունները որքանով են փոխկապակցված և կարող են արդյոք կազմել հիպոկինեզիայի նկատմամբ գլխուղեղի հարմարվողական կամ սթրեսային արձագանքի միասնական մեխանիզմի մաս։ Դիտարկվում են նաև փոփոխությունների ժամանակային բնույթը և դրանց հնարավոր դարձելիությունը՝ տարբերակելով հարմարվողական վերակազմավորումները բջջային գործառույթների խանգարման հետ կապված երևույթներից։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են սահմանափակ շարժողական ակտիվության պայմաններում կենտրոնական նյարդային համակարգի ֆունկցիոնալ վերափոխումների կենսաքիմիական հիմքերը հասկանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է նեյրոքիմիայի, նյարդաֆիզիոլոգիայի, բջջային կենսաբանության և կենսաքիմիայի մոտեցումները՝ ներկայացնելով ներբջջային ազդանշանային, թաղանթային և նյարդահաղորդչական համակարգերի փոխազդեցությունը որպես գլխուղեղի հարմարվողականության ուսումնասիրման կարևոր ուղղություն։