The Armenian version of Mark: a sonnet

Linguistics

Աշխատությունը բառարանագրական բնույթի հրատարակություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել բառերի իմաստները, բացատրել դրանց գործածությունը և նպաստել լեզվական գիտելիքների ընդլայնմանը։ «Փոքրիկ» բնորոշումը մատնանշում է համառոտ և գործնական բառապաշարային ժողովածուի գաղափարը, որը կարող էր ծառայել որպես լեզվական տեղեկատու՝ ուսման, ընթերցանության և առօրյա հաղորդակցության ընթացքում հանդիպող բառերի ըմբռնումը հեշտացնելու համար։ Նման բառարաններում բառերը սովորաբար ներկայացվում են առանձին բառահոդվածներով՝ դրանց բացատրություններով, հնարավոր իմաստային տարբերություններով և երբեմն նաև գործածության օրինակներով։ Հրատարակությունն արժեքավոր է լեզվի բառապաշարի, բառերի իմաստային կառուցվածքի և գրավոր խոսքի զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող էր օգտակար լինել ինչպես լեզու սովորողներին, այնպես էլ ընթերցողներին, որոնք ցանկանում էին հարստացնել իրենց բառապաշարը, ճշգրտել բառերի նշանակությունը և ավելի վստահ օգտվել գրավոր աղբյուրներից։ Բառարանագրական աշխատանքները կարևոր դեր են ունեցել լեզվական գիտելիքների համակարգման, գրավոր հաղորդակցության բարելավման և կրթության տարածման գործում։ Այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ տպագրության և բառարանագրական մտքի պատմության համար՝ արտացոլելով հայերեն լեզվական տեղեկատու գրականության ձևավորման ու զարգացման վաղ շրջանի ձգտումները։ Այն վկայում է բառային նյութը հավաքելու, դասակարգելու և ընթերցողին մատչելի դարձնելու անհրաժեշտության գիտակցման մասին։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է հայալեզու մատենագիտական տվյալների շտեմարաններին հեռավար հասանելիության կազմակերպման տեսական, տեխնոլոգիական և տեղեկատվական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գրադարանային ու մատենագիտական ռեսուրսները ցանցային միջավայրում հասանելի դարձնելու նպատակով։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրոնային մատենագիտական տեղեկատվության ստեղծման, պահպանման, համակարգման, որոնման և հեռավոր օգտվողներին տրամադրման միասնական մեխանիզմների ձևավորումն է։ Քննվում են ավանդական մատենագիտական գրառումների թվային միջավայր տեղափոխման առանձնահատկությունները, տվյալների կառուցվածքի կազմակերպումը և տարբեր տեղեկատվական համակարգերի միջև դրանց փոխանակման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայերեն տեքստային տվյալների մշակմանը, քանի որ հայկական գրատեսակների, կոդավորման համակարգերի և թվային ներկայացման տարբեր ձևերի համատեղելիությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ տվյալների ճիշտ ցուցադրման, պահպանման ու որոնման համար։ Ուսումնասիրվում են հեղինակների անունների, գրքերի և պարբերականների տվյալների, թեմատիկ բնութագրերի, հրատարակչական տեղեկությունների ու այլ մատենագիտական տարրերի միասնական ներկայացման սկզբունքները։ Կարևորվում է որոնման համակարգի կազմակերպումը, որը պետք է հնարավորություն տա տեղեկատվություն գտնել տարբեր հատկանիշներով՝ հեղինակով, թեմայով, հրատարակության տվյալներով, բանալի բառերով և այլ մատենագիտական ցուցիչներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հեռավար օգտվողների համար պարզ և հասկանալի տեղեկատվական միջավայրի ձևավորումը, որի միջոցով հնարավոր է օգտվել շտեմարաններից՝ առանց գրադարան կամ տեղեկատվական կենտրոն ֆիզիկապես այցելելու։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքի, տվյալների կենտրոնացված կամ բաշխված պահպանման, ցանցային հաղորդակցության և տեղեկատվական ծառայությունների կազմակերպման խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարբեր գրադարանների ու մատենագիտական հաստատությունների էլեկտրոնային ռեսուրսների փոխգործունակությանը, քանի որ միասնական կամ փոխկապակցված որոնման հնարավորությունը կարող է զգալիորեն ընդլայնել օգտվողներին հասանելի տեղեկատվության շրջանակը։ Դիտարկվում են նաև տվյալների ամբողջականության, պահպանման կայունության, կրկնօրինակման և հասանելիության կառավարման ընդհանուր հարցերը։ Հեռավար ծառայությունների զարգացումը ներկայացվում է որպես գրադարանային գործունեության թվայնացման կարևոր ուղղություն, որը փոխում է մատենագիտական տեղեկատվության տարածման ավանդական եղանակները և ընդլայնում գիտական, կրթական ու մշակութային ռեսուրսների օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը միավորում է գրադարանագիտության, մատենագիտության, տվյալների շտեմարանների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները՝ նպաստելով հայալեզու թվային մատենագիտական ժառանգության պահպանման, համակարգման և լայն հասանելիության ապահովման մեթոդների զարգացմանը։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հատուկ դասարաններում սովորող ուսանողների համար նախատեսված կանոնների և կարգապահական պահանջների ամբողջություն՝ կապված Լազարևյան արևելյան լեզուների ինստիտուտում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման հետ։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է 19-րդ դարի կրթական միջավայրում գործող ներքին կարգապահության, ուսանողների վարքագծի, պարտականությունների և ուսումնական կյանքի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կանոնները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն կրթական հաստատության առօրյայի, այլև այն ժամանակաշրջանի մանկավարժական մոտեցումների ու վարչական մշակույթի մասին։ Հրատարակության մեջ ուշադրություն է դարձվում սովորողների կարգապահությանը, դասերին մասնակցությանը, ուսումնական պարտականությունների կատարմանը, հաստատության ներքին կարգի պահպանմանը և ուսանողի պատշաճ վարքագծին։ Նման փաստաթղթերը կարևոր սկզբնաղբյուր են կրթության պատմության, արևելագիտության զարգացման և Մոսկվայի հայկական կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Դրանք նաև օգնում են հասկանալու, թե ինչպիսի ակնկալիքներ էին ձևավորվում ուսանողների գիտելիքների, աշխատասիրության, պատասխանատվության և հասարակական վարքագծի նկատմամբ։ Հատուկ դասարանների կանոնակարգը կարելի է դիտարկել որպես տվյալ կրթական հաստատության կազմակերպական կառուցվածքն ու կրթական արժեքները բնութագրող պատմական վկայություն, որը միաժամանակ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, այնպես էլ Լազարևյան ինստիտուտի և 19-րդ դարի արևելագիտական կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է հանցագործությունների կանխարգելման, բացահայտման և քննության ընթացքում օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող ստորաբաժանումների ու քրեական վարույթ իրականացնող մարմինների համագործակցության իրավական, կազմակերպական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում փոխգործակցությունը դիտարկվում է որպես իրավապահ գործունեության տարբեր ուղղությունների համաձայնեցման մեխանիզմ, որի արդյունավետությունը պայմանավորված է լիազորությունների հստակ սահմանազատմամբ, տեղեկատվության օրինական փոխանակմամբ, գործողությունների համակարգմամբ և յուրաքանչյուր մարմնի դատավարական ու գործառութային ինքնուրույնության պահպանմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օպերատիվ-հետախուզական ճանապարհով ստացված տեղեկությունների և քրեական վարույթի շրջանակում իրականացվող դատավարական գործողությունների փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով դրանց իրավական բնույթի, օգտագործման սահմանների և ապացուցողական գործընթացի հետ առնչվող հարցերը։ Քննվում են իրավասու մարմինների միջև տեղեկատվության փոխանցման, համատեղ պլանավորման և աշխատանքի կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ հանցագործության վերաբերյալ նախնական տեղեկությունների ստուգումը և հետագա քննությունը պահանջում են տարբեր մասնագիտական ստորաբաժանումների ներգրավում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իրավական կարգավորման հնարավոր հակասությունների և գործառույթների կրկնության բացահայտումը, որոնք կարող են նվազեցնել համագործակցության արդյունավետությունը կամ առաջացնել իրավասությունների սահմանների վերաբերյալ խնդիրներ։ Կարևորվում է նաև մարդու իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության սկզբունքը, քանի որ հանցագործությունների դեմ պայքարի արդյունավետությունը պետք է համադրվի օրինականության, համաչափության, դատական վերահսկողության և դատավարական երաշխիքների պահպանման հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օպերատիվ բնույթի տեղեկությունների գաղտնիության և քրեական վարույթի պահանջների միջև հավասարակշռության ապահովմանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես կարող է կազմակերպվել տեղեկատվական համագործակցությունը՝ առանց խախտելու օրենքով նախատեսված սահմանափակումները։ Քննվում են նաև կանխարգելիչ գործունեության առանձնահատկությունները, քանի որ իրավապահ մարմինների փոխգործակցությունը կարող է նշանակություն ունենալ ոչ միայն արդեն կատարված արարքների քննության, այլև հանցավոր ռիսկերի ժամանակին բացահայտման և իրավական կանխարգելիչ միջոցների արդյունավետ կազմակերպման համար։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել իրավական նորմերի, իրավակիրառ պրակտիկայի և կազմակերպական մեխանիզմների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համագործակցության արդյունավետությանը նպաստող կամ այն սահմանափակող գործոնները։ Կարևորվում են նաև մասնագիտական պատասխանատվության, իրավասությունների հստակեցման և միջգերատեսչական հաղորդակցության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն քրեական դատավարության և օպերատիվ-հետախուզական գործունեության իրավական կարգավորման ուսումնասիրության, իրավապահ մարմինների համագործակցության կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործման և հանցագործությունների կանխարգելման ու քննության ընթացքում օրինականության երաշխիքների ամրապնդման տեսանկյունից։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը պատկանում է հայերեն օրացուցային գրականության այն ավանդույթին, որի նպատակն էր ընթերցողին տրամադրել տարվա ժամանակային կառուցվածքի վերաբերյալ հստակ և գործնական տեղեկություններ։ Օրացույցը կարող էր ծառայել որպես առօրյա օգտագործման ուղեցույց՝ ամիսների, ամսաթվերի և շաբաթվա օրերի հերթականությանը հետևելու, անձնական ու հասարակական գործերը կազմակերպելու և տարվա ընթացքում կարևոր օրերը նշելու համար։ Այդ շրջանի հայերեն օրացույցները հաճախ ունեին ոչ միայն գործնական, այլև մշակութային ու հոգևոր նշանակություն․ դրանք նպաստում էին ժամանակի հաշվարկման սովորույթների պահպանմանը և կարող էին կապել առօրյա կյանքը եկեղեցական տոնացույցի ու քրիստոնեական ժամանակագրության հետ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկություններից է նաև հայերեն տպագիր օրացույցի տարածման պատմության մեջ ունեցած տեղը։ Այն վկայում է, որ տպագրական արտադրանքը ներառում էր ոչ միայն գեղարվեստական, կրոնական կամ ուսումնական գրքեր, այլև ընթերցողի ամենօրյա կարիքներին ուղղված տեղեկատու նյութեր։ Այս գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմությամբ, տպագրության զարգացմամբ, ժամանակագրական համակարգերով և 19-րդ դարի հայ հասարակության կենցաղային ու մշակութային կյանքով զբաղվողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է N, O, S ատոմներ պարունակող հինգանդամանի հետերոցիկլերի հիման վրա պոտենցիալ կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր օրգանական միացությունների սինթեզին և դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետերոցիկլիկ միացությունները ժամանակակից օրգանական և դեղագործական քիմիայի կարևոր դասերից են, քանի որ դրանց կառուցվածքային բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս ստանալու կենսաբանական համակարգերի հետ տարբեր փոխազդեցություններ ցուցաբերող նյութեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են N, O և S պարունակող հինգանդամանի հետերոցիկլերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական վարքը և նոր ածանցյալների ստացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզի արդյունավետ մեթոդների ընտրությանը, ռեակցիաների պայմանների օպտիմալացմանը, ելանյութերի կառուցվածքի և ստացվող միացությունների հատկությունների միջև փոխկապակցվածության բացահայտմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերով փոխարինված հետերոցիկլային ածանցյալների ստացման ուղիները, դրանց մաքրումը, կառուցվածքի հաստատումը և ֆիզիկաքիմիական բնութագրումը։ Ստացված միացությունների կառուցվածքի նույնականացման համար կարևոր նշանակություն ունեն ժամանակակից սպեկտրոսկոպիկ և անալիտիկ մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս հաստատելու սինթեզված նյութերի բաղադրությունն ու կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև սինթեզված միացությունների հնարավոր կենսաբանական ակտիվության գնահատումը և կառուցվածք-ակտիվություն փոխկապակցությունների բացահայտումը, ինչը կարող է հիմք հանդիսանալ նոր կենսաակտիվ նյութերի նպատակային որոնման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ դեղագործական քիմիայի և նոր դեղանյութերի նախատիպերի մշակման տեսանկյունից, քանի որ հետերոցիկլային կառուցվածքների փոփոխման միջոցով հնարավոր է նպատակաուղղված կերպով ուսումնասիրել միացությունների կենսաբանական հատկությունների փոփոխությունը։ Աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, հետերոցիկլային քիմիայի և կենսաակտիվ միացությունների ուսումնասիրման մոտեցումները և կարող է օգտակար լինել օրգանական ու դեղագործական քիմիայի ոլորտներում հետազոտություններ իրականացնող մասնագետների, ասպիրանտների և ուսանողների համար։