Ready-made Materials
Convenient and fast access for anyone interested in education.
Our platform provides essays, coursework, e-books, and physical books, as well as other study materials, created with high quality and covering a variety of topics.
The content is organized by subjects, fields, and languages, such as Economics, Law, Languages, Medicine, and other interesting areas.
Geography
Աշխարհի ընդհանուր համառոտ աշխարհագրություն՝ ըստ պետությունների նոր դասակարգման
Աշխատությունը աշխարհագրական և ուսումնական բնույթի ընդարձակ ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի ընթերցողին ներկայացնելու Երկիր մոլորակի ընդհանուր աշխարհագրական պատկերը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով պետությունների, աշխարհագրական տարածքների և քաղաքական միավորների նոր դասակարգմանը։ Գրքի հիմնական բովանդակային առանցքը աշխարհի աշխարհագրական կառուցվածքի համակարգված ուսումնասիրությունն է՝ բնական միջավայրի, աշխարհամասերի, երկրների, բնակչության և պետությունների տարածքային ու քաղաքական առանձնահատկությունների համադրմամբ։ Աշխարհագրությունը ներկայացվում է որպես գիտություն, որն ուսումնասիրում է Երկրի մակերևույթը, դրա բնական պայմանները, բնակեցված տարածքները և մարդկային հասարակության տարածքային կազմակերպումը։ Աշխատության ճանաչողական շրջանակը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու աշխարհամասերին, ծովերին, օվկիանոսներին, լեռնային համակարգերին, գետերին, հարթավայրերին, կլիմայական պայմաններին և աշխարհագրական այլ առանձնահատկություններին, որոնք ձևավորում են տարբեր տարածաշրջանների բնական միջավայրը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև քաղաքական աշխարհագրությանը՝ պետությունների տարածքային սահմաններին, կառավարման կենտրոններին, քաղաքական բաժանմանը և երկրների փոխադարձ աշխարհագրական դիրքին։ Վերնագրում ընդգծված՝ պետությունների նոր դասակարգման սկզբունքը վկայում է աշխարհագրական տեղեկությունների արդիականացված և համակարգված ներկայացման ձգտման մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ճանաչելու աշխարհի քաղաքական քարտեզը և տարբեր երկրների տեղն ու նշանակությունը համաշխարհային տարածական համակարգում։ Բնական և քաղաքական աշխարհագրության համադրությունը նպաստում է Երկրի մասին ամբողջական պատկերացման ձևավորմանը՝ ցույց տալով բնական պայմանների և մարդկային հասարակության տարածքային կազմակերպման փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության կրթական նշանակությունը պայմանավորված է աշխարհագրական գիտելիքների համակարգման և տարածական մտածողության զարգացման նպատակով։ Երկրների, աշխարհամասերի և աշխարհագրական օբյեկտների վերաբերյալ տեղեկությունների յուրացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվելու համաշխարհային աշխարհագրական միջավայրում, հասկանալու տարբեր տարածաշրջանների առանձնահատկությունները և համեմատելու երկրների բնական ու քաղաքական պայմանները։ Աշխարհագրական գիտելիքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես տեղանունների և տարածքային տվյալների ամբողջություն, այլև որպես աշխարհի կառուցվածքը, ժողովուրդների բնակեցման պայմանները և պետությունների միջև տարածքային հարաբերությունները հասկանալու միջոց։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությանը բնորոշ է նկարագրական, տեղեկատու և դասակարգող շարադրանքը։ Նյութի կազմակերպման հիմքում ընկած է աշխարհագրական տեղեկությունների բաժանումն ըստ տարածքների և քաղաքական միավորների, ինչը նպաստում է դրանց համեմատական ուսումնասիրմանը և գործնական կիրառմանը։ Նման կառուցվածքը բնորոշ է XIX դարի ընդհանուր աշխարհագրության դասագրքերին, որոնց նպատակն էր ընթերցողին ներկայացնել աշխարհի բնական և քաղաքական քարտեզը՝ հասկանալի ու հաջորդական ձևով։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն աշխարհագրական գրականության և գիտակրթական մտքի զարգացման պատմության մեջ։ XIX դարում աշխարհագրության ուսուցումը կարևոր նշանակություն ուներ ընդհանուր կրթության համար, քանի որ այն ընդլայնում էր ընթերցողների պատկերացումները տարբեր ժողովուրդների, պետությունների, բնական միջավայրերի և համաշխարհային հարաբերությունների մասին։ Մխիթարյան միաբանության հրատարակչական գործունեությունը մեծապես նպաստել է աշխարհագրական և այլ բնագիտական գիտելիքների տարածմանը հայերենով՝ եվրոպական գիտակրթական ավանդույթների նվաճումները հասանելի դարձնելով հայ ընթերցողին։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր էին կատարում նաև հայերեն գիտական տերմինաբանության զարգացման և աշխարհագրական հասկացությունների համակարգման գործում։ Գիրքը արժեքավոր է հայ աշխարհագրական մատենագրության, XIX դարի աշխարհագրական գիտելիքի, պատմական քաղաքական քարտեզագրության և հայ կրթական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աշխարհագրագետների, պատմաբանների, մանկավարժների, քարտեզագրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայ հին տպագիր գրականության ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է աշխարհի բնական ու քաղաքական կառուցվածքի վերաբերյալ համակարգված գիտելիք ստանալու հնարավորությամբ, ինչպես նաև տարբեր երկրների և տարածաշրջանների աշխարհագրական առանձնահատկությունները համադրելու ու համաշխարհային տարածական պատկերացումները զարգացնելու նշանակությամբ։ Աշխատությունը միաժամանակ վկայում է XIX դարի հայ կրթական միջավայրում ընդհանուր աշխարհագրության նկատմամբ հետաքրքրության աճի և մայրենի լեզվով աշխարհաճանաչողական գիտելիքի տարածման կարևորության մասին։
Updated: 2026-11-11