Ready-made Materials

Convenient and fast access for anyone interested in education.

Our platform provides essays, coursework, e-books, and physical books, as well as other study materials, created with high quality and covering a variety of topics.

The content is organized by subjects, fields, and languages, such as Economics, Law, Languages, Medicine, and other interesting areas.

Sort materials by... keyboard_arrow_down
Online

History

1988 թվականի Ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակը

Հրատարակությունը նվիրված է 1988 թվականին սկիզբ առած Ղարաբաղյան շարժման երեսնամյակին՝ ներկայացնելով հայ ժողովրդի նորագույն պատմության կարևորագույն հասարակական և քաղաքական իրադարձություններից մեկի պատմական նշանակությունը, գաղափարական հիմքերը և ազգային գիտակցության զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ 1988 թվականի շարժումը դարձավ հայ հասարակության լայն շերտերի համախմբման, ազգային ինքնագիտակցության վերելքի և պատմական արդարության պահանջի արտահայտման նշանակալի դրսևորում։ Այն ձևավորվեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման ձգտումների և պատմական, ազգային ու քաղաքական խնդիրների շուրջ ծավալված հասարակական ընդվզման պայմաններում՝ աստիճանաբար վերածվելով համաժողովրդական շարժման, որն ընդգրկեց Հայաստանի և արտերկրի բազմաթիվ հայ համայնքներ։ Շարժման հիմնական պահանջներից էր Լեռնային Ղարաբաղի հայության ինքնորոշման իրավունքի իրացումը և նրա քաղաքական ու ազգային ապագայի հարցի արդար լուծումը։ Այն առանձնահատուկ նշանակություն ունեցավ նաև խորհրդային համակարգի վերջին տարիների հասարակական-քաղաքական գործընթացների համատեքստում՝ արտահայտելով ազգային հարցերի, քաղաքացիական ազատությունների, ժողովրդական մասնակցության և քաղաքական փոփոխությունների նկատմամբ աճող պահանջները։ Շարժման ընթացքում հասարակական կյանքում ձևավորվեցին կազմակերպման, համախմբման և հանրային դիրքորոշման արտահայտման նոր ձևեր, իսկ բազմամարդ հանրահավաքներն ու խաղաղ ցույցերը դարձան ժողովրդի կամքի դրսևորման կարևոր միջոցներ։ 1988 թվականի իրադարձությունները մեծ ազդեցություն ունեցան Հայաստանի հետագա քաղաքական զարգացման վրա՝ նպաստելով անկախ պետականության գաղափարի ամրապնդմանը, ազգային քաղաքական կազմակերպությունների ձևավորմանը և խորհրդային իշխանության նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքի փոփոխությանը։ Շարժումը կարևոր դեր խաղաց նաև 1988 թվականի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժին հաջորդած իրադարձությունների և համազգային համերաշխության դրսևորման պայմաններում՝ բացահայտելով հասարակության կազմակերպական ներուժն ու ազգային միասնության նշանակությունը։ Երեսնամյակին նվիրված այս հրատարակության կարևորությունը պայմանավորված է պատմական հիշողության պահպանման և շարժման նշանակության վերաիմաստավորման անհրաժեշտությամբ։ Երեսուն տարվա հեռավորությունից շարժման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու դրա առաջացման նախադրյալներին, ընթացքին, մասնակիցների հասարակական դերակատարությանը, գաղափարական ուղղվածությանը և Հայաստանի ու Արցախի հետագա պատմության վրա ունեցած ազդեցությանը։ Այն նաև կարևոր առիթ է գնահատելու 1988 թվականի իրադարձությունների տեղը հայ ժողովրդի նորագույն պատմության մեջ՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես առանձին քաղաքական իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես ազգային ինքնագիտակցության, քաղաքացիական ակտիվության և պատմական պատասխանատվության համաժողովրդական արտահայտություն։ Շարժման պատմական նշանակությունը կապված է նաև Խորհրդային Միության փլուզման նախաշեմին ծավալված ժողովրդավարական և ազգային շարժումների ընդհանուր համատեքստի հետ, որոնց շարքում Ղարաբաղյան շարժումն առանձնանում էր իր զանգվածային բնույթով, ազգային բովանդակությամբ և քաղաքական զարգացումների վրա ունեցած ազդեցությամբ։ Գրական և բովանդակային առումով հոբելյանական հրատարակությունը պատկանում է պատմահասարակական և վերլուծական բնույթի գրականությանը, որի նպատակն է պահպանել պատմական իրադարձությունների հիշողությունը, կարևորել դրանց մասնակիցների դերակատարությունը և նպաստել տարբեր սերունդների պատմական գիտակցության ձևավորմանը։ Այն արժեքավոր է որպես հայ ժողովրդի նորագույն պատմության կարևոր շրջադարձային փուլի հիշատակման և ուսումնասիրությանն ուղղված հրատարակություն, հատկապես այն առումով, որ 1988 թվականի շարժումը մեծապես պայմանավորեց հետագա ազգային-քաղաքական գործընթացների զարգացումը և Հայաստանի անկախ պետականության հաստատման պատմական ճանապարհը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքագետներին, հասարակական շարժումների ուսումնասիրողներին, նորագույն հայոց պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին և ընթերցողների լայն շրջանակին՝ նպաստելով Ղարաբաղյան շարժման պատմական, քաղաքական և հասարակական նշանակության ընկալմանը, ազգային հիշողության պահպանմանը և 20-րդ դարի վերջի հայ հասարակության վերափոխումների ուսումնասիրությանը։

Updated: 2026-11-17
1988 թվականի Ղարաբաղյան շարժման 30-ամյակը