Ready-made Materials
Convenient and fast access for anyone interested in education.
Our platform provides essays, coursework, e-books, and physical books, as well as other study materials, created with high quality and covering a variety of topics.
The content is organized by subjects, fields, and languages, such as Economics, Law, Languages, Medicine, and other interesting areas.
History
Հյուսիսային Եմենի հասարակական ուժերի դասավորությունը և քաղաքական պայքարը (1934–1962 թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսային Եմենի հասարակական և քաղաքական կյանքի վերափոխումներին, ընդդիմադիր ուժերի ձևավորմանը և իմամական իշխանության դեմ ծավալված քաղաքական պայքարի պատմությանը՝ 1934 թվականից մինչև 1962 թվականի հեղափոխությունը։ Ուսումնասիրության առանցքում հասարակական տարբեր խավերի, քաղաքական խմբավորումների և ազգային-ազատագրական շարժման ներկայացուցիչների միջև ձևավորված հարաբերություններն են, նրանց շահերի բախումները, համագործակցության հնարավորությունները և իշխանության փոփոխության հասնելու տարբեր մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եմենի ավանդական հասարակական կառուցվածքին, իմամական կառավարման առանձնահատկություններին, երկրի սոցիալ-տնտեսական հետամնացության պատճառներին և այն ներքին ու արտաքին հանգամանքներին, որոնք նպաստեցին ընդդիմադիր տրամադրությունների տարածմանը։ Քննության է առնվում գյուղացիության, առևտրական խավի, ազդեցությունը կորցրած ավատատիրական շրջանակների, կրթված երիտասարդության և հասարակական այլ խմբերի դժգոհությունը գործող վարչակարգից, ինչպես նաև նրանց մասնակցությունը քաղաքական վերափոխումների պահանջով ձևավորված շարժումներին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում «Ազատ յեմենցիներ» շարժման ծագմանը, գաղափարական զարգացմանը, կազմակերպական կայացմանը և քաղաքական գործունեությանը։ Ներկայացվում է, թե ինչպես սկզբնական շրջանում առանձին քաղաքներում և Կահիրեի կրթական միջավայրում գործող երիտասարդական խմբերի շրջանակներում առաջացած ընդդիմադիր գաղափարները հետագայում վերածվեցին կազմակերպված քաղաքական շարժման, որն աստիճանաբար ձևավորեց հասարակության վերակառուցման, կառավարման բարեփոխման և քաղաքացիների իրավունքների ընդլայնմանն ուղղված ծրագրեր։ Անդրադարձ է կատարվում շարժման տարբեր կազմակերպական ձևերին, այդ թվում՝ «Ազատ յեմենցիների կուսակցությանը», «Մեծ յեմենական միությանը» և «Յեմենական միությանը», ինչպես նաև դրանց գործունեության առանձնահատկություններին, ղեկավարության ձևավորմանը և գաղափարական տարաձայնություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ընդդիմադիր ուժերի՝ հասարակական բարեփոխումների և քաղաքական իշխանության փոփոխության հարցում որդեգրած տարբեր մարտավարությունների համեմատական քննությունը։ Բացահայտվում են աստիճանական բարեփոխումների ճանապարհով երկիրը արդիականացնելու կողմնակիցների և ավելի արմատական քաղաքական վերափոխումների անհրաժեշտությունը պաշտպանողների միջև առկա հակասությունները։ Քննարկվում են նաև կրոնական պատկանելության, ցեղային հարաբերությունների, տեղային շահերի և հասարակական տարբեր խմբերի միջև եղած սոցիալական տարբերությունների ազդեցությունը ընդդիմադիր շարժման միասնականության վրա։ Առանձին ուշադրության են արժանանում 1948 և 1955 թվականների քաղաքական իրադարձությունները, դրանց ընթացքում ընդդիմադիր կազմակերպությունների դիրքորոշումները, իշխանության ներսում առկա հակասությունները և այդ իրադարձությունների հետևանքները երկրի հետագա քաղաքական զարգացման համար։ Ներկայացվում է նաև 1950-ական թվականների երկրորդ կեսին ընդդիմադիր դաշտում տեղի ունեցած փոփոխությունների ընթացքը, երբ ի հայտ եկան նոր քաղաքական և գաղափարական ուղղություններ, այդ թվում՝ արաբական ազգայնական շարժումը, Բաասի ներկայացուցիչները և ազատ սպաների կազմակերպությունը։ Քննության են առնվում հին ընդդիմադիր կառույցների ներքին ճգնաժամը, դրանց պառակտումները, նոր քաղաքական ուժերի ձևավորումը և տարբեր խմբավորումների միջև համագործակցության ընդհանուր ճակատ ստեղծելու փորձերը։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում են նաև Եմենի արտաքին քաղաքական միջավայրը, հարևան պետությունների հետ հարաբերությունները, հարավային տարածքներում բրիտանական ազդեցության հարցը և տարածաշրջանային զարգացումների ներգործությունը երկրի ներքին քաղաքական գործընթացների վրա։ Պատմական իրադարձությունները դիտարկվում են ոչ միայն իշխանության և ընդդիմության հակամարտության տեսանկյունից, այլև հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունների, նոր քաղաքական գիտակցության ձևավորման և ազգային միասնության գաղափարի տարածման համատեքստում։ Հատուկ նշանակություն ունի 1962 թվականի հեղափոխության նախապատրաստման և իրականացման գործում նախորդ տասնամյակների ընդդիմադիր շարժման ունեցած դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ հենց այդ երկարատև քաղաքական պայքարի արդյունքում ձևավորված ուժերն ու գաղափարները կարևոր դեր խաղացին իմամական վարչակարգի տապալման և հանրապետական կառավարման հաստատման գործընթացում։ Հեղինակն իր ուսումնասիրության մեջ համադրում է քաղաքական կազմակերպությունների ծրագրային փաստաթղթերը, նրանց ղեկավարների և մասնակիցների աշխատությունները, հուշագրությունները, մամուլի հրապարակումները, պետական ու դիվանագիտական փաստաթղթերը՝ փորձելով ամբողջական պատկեր ներկայացնել շարժման սոցիալական հիմքերի, գաղափարական ուղղությունների և պատմական զարգացման մասին։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկություններից է ընդդիմադիր շարժումը որպես բազմաշերտ և ժամանակի ընթացքում փոփոխվող հասարակական-քաղաքական երևույթ դիտարկելը՝ բացահայտելով դրա ներսում առկա շահերի տարբերությունները, միավորման դժվարությունները և քաղաքական նպատակների աստիճանական վերափոխումը։ Այն արժեքավոր ուսումնասիրություն է Եմենի նորագույն պատմությամբ, արաբական աշխարհի ազգային-ազատագրական շարժումներով, ավանդական միապետական կառավարման համակարգերի ճգնաժամով, քաղաքական կազմակերպությունների ձևավորմամբ և հասարակական արդիականացման գործընթացներով հետաքրքրվողների համար։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են հասարակական տարբեր խմբերի շահերը, գաղափարական հակասությունները և քաղաքական պայքարի կազմակերպված ձևերը փոխազդում պետական համակարգի վերափոխման ընթացքում, ինչպես նաև գնահատելու 1934–1962 թվականների իրադարձությունների նշանակությունը ժամանակակից Եմենի պետականության և քաղաքական ինքնության ձևավորման պատմական ընթացքի մեջ։
Updated: 2026-11-21