Ready-made Materials
Convenient and fast access for anyone interested in education.
Our platform provides essays, coursework, e-books, and physical books, as well as other study materials, created with high quality and covering a variety of topics.
The content is organized by subjects, fields, and languages, such as Economics, Law, Languages, Medicine, and other interesting areas.
History
Կովկասը և Միջին Ասիան Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ․ XVIII դարի երկրորդ կեսից մինչև XIX դարի 80-ական թվականները
Գիրքը ներկայացնում է XVIII դարի երկրորդ կեսից մինչև XIX դարի 80-ական թվականներն ընկած ժամանակահատվածում Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության կարևորագույն ուղղություններից մեկը՝ Կովկասի և Միջին Ասիայի նկատմամբ Ռուսական կայսրության քաղաքական, դիվանագիտական, ռազմական և ռազմավարական գործունեությունը։ Հետազոտության առանցքում են ռուս-կովկասյան և ռուս-միջինասիական հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման պատմական գործընթացները, տարածաշրջաններում Ռուսաստանի ազդեցության աստիճանական ընդլայնումը, տեղական ժողովուրդների և իշխանությունների հետ հաստատված կապերը, ինչպես նաև այդ տարածքների նկատմամբ կայսրության հետաքրքրությունների ձևավորման քաղաքական ու աշխարհաքաղաքական նախադրյալները։ Հեղինակներն ուսումնասիրում են Ռուսաստանի արևելյան քաղաքականության պատմական արմատները՝ անդրադառնալով դեռևս XVI դարում ձևավորված կապերին, որոնք հետագա դարերում աստիճանաբար ամրապնդվեցին և նշանակալի դեր ունեցան տարածաշրջանային հարաբերությունների զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XVIII դարի երկրորդ կեսին և XIX դարում Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխություններին, ռուսական իշխանության հաստատման գործընթացին, վրացական թագավորությունների հետ հարաբերություններին, Հյուսիսային Կովկասի ժողովուրդների հետ փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև Իրանի և Օսմանյան կայսրության հետ տարածաշրջանային ազդեցության համար ծավալված պայքարին։ Քննարկվում են Ռուսաստանի քաղաքականության տարբեր ուղղությունները, դիվանագիտական բանակցությունները, պայմանագրային հարաբերությունները, ռազմական գործողությունները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորել են Կովկասի ռազմավարական նշանակության աճը կայսրության արտաքին քաղաքական ծրագրերում։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը Միջին Ասիայի նկատմամբ Ռուսաստանի քաղաքականությունն է, որի շրջանակում ներկայացվում են տարածաշրջանի խանությունների, տեղական իշխանությունների և քաղաքական կենտրոնների հետ հարաբերությունները, ռուսական ազդեցության ընդլայնման նպատակները, առևտրատնտեսական կապերի զարգացումը և տարածաշրջանում քաղաքական ներկայություն հաստատելու գործընթացները։ Ուշադրության կենտրոնում են Բուխարայի, Խիվայի և Կոկանդի խանությունների հետ հարաբերությունները, ինչպես նաև Աֆղանստանի, Իրանի և Միջին Ասիայի հարակից տարածքների աշխարհաքաղաքական նշանակությունը։ Հեղինակներն անդրադառնում են նաև Ռուսաստանի և Մեծ Բրիտանիայի մրցակցությանը Ասիայում՝ բացահայտելով տարածաշրջանի նկատմամբ երկու տերությունների ռազմավարական հետաքրքրությունները, դիվանագիտական հակասությունները և ազդեցության ոլորտների ընդլայնման ձգտումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ռուսական քաղաքականության շարունակականության և Կովկասյան ու Միջինասիական ուղղությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին տարբեր տարածաշրջաններում իրականացվող քաղաքական նախաձեռնությունները ներառվում կայսրության ընդհանուր արտաքին քաղաքական համակարգում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին աշխարհագրական դիրքը, միջազգային քաղաքական իրավիճակը, հարևան պետությունների շահերը, տեղական իշխանությունների դիրքորոշումները, տնտեսական կապերն ու ռազմական գործոնները փոխազդում Ռուսաստանի արևելյան քաղաքականության ձևավորման ընթացքում։ Պատմական նյութի վերլուծության միջոցով ներկայացվում են նաև տարածաշրջանների քաղաքական կառուցվածքի առանձնահատկությունները, տեղական հասարակությունների և իշխանական համակարգերի դերը, ինչպես նաև արտաքին ուժերի ներգրավվածությունը Կովկասի և Միջին Ասիայի պատմական զարգացումներում։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկություններից է երկու աշխարհագրական ուղղությունների համատեղ դիտարկումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց միջև գոյություն ունեցող քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմավարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հեղինակները պատմական իրադարձությունները դիտարկում են փոխկապակցված գործընթացների համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով ինչպես Ռուսաստանի արտաքին քաղաքական նպատակներին, այնպես էլ տարածաշրջանային հարաբերությունների զարգացման վրա ազդող ներքին և արտաքին հանգամանքներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի XVIII–XIX դարերի միջազգային հարաբերությունների, Ռուսական կայսրության ընդարձակման քաղաքականության, Կովկասի և Միջին Ասիայի ժողովուրդների պատմության, ինչպես նաև տարածաշրջանային աշխարհաքաղաքականության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր պատմագիտական հետազոտություն է պատմաբանների, արևելագետների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, ինչպես նաև Կովկասի, Կենտրոնական Ասիայի և Ռուսական կայսրության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը նպաստում է տարածաշրջանի բարդ պատմական գործընթացների ամբողջական ընկալմանը, հնարավորություն է տալիս համադրելու տարբեր ժողովուրդների և պետությունների շահերը և ավելի խորությամբ հասկանալու այն քաղաքական ու պատմական իրադարձությունները, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Կովկասի և Միջին Ասիայի հետագա զարգացման վրա։
Updated: 2026-11-17