Ready-made Materials

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի էներգետիկ շուկայում իրանական բնական գազի սպառման առանձնահատկությունների, զարգացման հնարավորությունների և դրա արդյունավետ առաջխաղացմանն ուղղված մարքեթինգային ռազմավարության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են Հայաստանի և Իրանի միջև էներգետիկ համագործակցության տնտեսական և ռազմավարական նշանակությունը, գազի մատակարարման ու սպառման ձևավորման վրա ազդող գործոնները, շուկայի կառուցվածքը, սպառողների պահանջարկը և մրցակցային միջավայրը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքներին, որոնք կարող են նպաստել իրանական գազի նկատմամբ պահանջարկի պահպանմանն ու ընդլայնմանը՝ հաշվի առնելով Հայաստանի էներգետիկ անվտանգության, տնտեսական շահերի և տարածաշրջանային համագործակցության առաջնահերթությունները։ Ներկայացվում են սպառողների վարքագծի, գնային քաղաքականության, հաղորդակցության, շուկայի սեգմենտավորման և մարքեթինգային դիրքավորման հետ կապված մոտեցումներ, որոնք կարող են կիրառվել գազի սպառման խթանման և շուկայական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Գրքում ուսումնասիրվում են նաև արտաքին տնտեսական, քաղաքական, տեխնոլոգիական և տարածաշրջանային այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել իրանական գազի հետագա սպառման հեռանկարների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել էներգետիկ ռեսուրսի նկատմամբ շուկայական պահանջարկի ձևավորման, սպառման խթանման և երկարաժամկետ մարքեթինգային քաղաքականության մշակման սկզբունքների վերաբերյալ՝ համադրելով մարքեթինգի տեսական գործիքակազմը Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի գործնական առանձնահատկությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, մարքեթինգի և էներգետիկայի ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների, ոլորտային մասնագետների, ինչպես նաև էներգետիկ քաղաքականությամբ և հայ-իրանական տնտեսական համագործակցությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի նոր մուսկատային սորտերից շշային եղանակով մուսկատային շամպայնի ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և դրա տեխնոլոգիական ու որակական հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նոր սորտերի ներուժը փրփրուն գինու արտադրության մեջ և մշակել այնպիսի տեխնոլոգիական մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան պահպանել ու առավել լիարժեք արտահայտել մուսկատային խաղողին բնորոշ բույրային և համային հատկանիշները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նոր մուսկատային սորտերի խաղողի տեխնոլոգիական հատկությունները, հումքի քիմիական կազմը, հասունության աստիճանը և գինեգործական վերամշակման համար դրանց պիտանիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խաղողի նախնական վերամշակմանը, քաղցուի ստացման և մշակման պայմաններին, խմորման գործընթացների կառավարմանը և հիմքային գինու ձևավորմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է շշային եղանակով երկրորդային խմորման և հետագա հասունացման գործընթացների ուսումնասիրությունը, որոնց պայմանները էական ազդեցություն ունեն փրփրուն գինու կառուցվածքի, գազավորվածության, բույրի և համային հավասարակշռության վրա։ Վերլուծվում են տեխնոլոգիական գործընթացի առանձին փուլերի փոխկապակցվածությունը, ջերմաստիճանային և ժամանակային ռեժիմները, խմորիչների ընտրությունը և հասունացման պայմանների ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում գնահատվում են ստացված խմիչքի ֆիզիկաքիմիական և օրգանոլեպտիկ ցուցանիշները՝ ներառելով գույնը, բույրը, համը, փրփրունությունը և այլ բնութագրեր։ Կարևորվում է այնպիսի տեխնոլոգիական սխեմայի մշակումը, որը թույլ կտա առավել արդյունավետ օգտագործել նոր սորտերի առանձնահատկությունները և ստանալ կայուն որակական ցուցանիշներով արտադրանք։ Աշխատությունը միավորում է խաղողագործության և գինեգործության գիտական ու տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով գնահատել նոր մուսկատային սորտերի կիրառական արժեքը և դրանց հիման վրա յուրահատուկ բնութագրերով փրփրուն գինիների արտադրության հեռանկարները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հայկական գինեգործության արտադրատեսակների բազմազանեցմանը, նոր տեխնոլոգիական լուծումների ներդրմանը և տեղական խաղողի սորտերի արդյունավետ օգտագործմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գինեգործներին, սննդի տեխնոլոգներին, խաղողագործության և գինեգործության ոլորտների մասնագետներին, արտադրության ինժեներներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Իջևանում անցկացված միջազգային սիմպոզիումների շրջանակում ստեղծված քարե քանդակների գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բացօթյա քանդակագործական ստեղծագործություններն են, դրանց ձևավորման գեղարվեստական սկզբունքները, թեմատիկ և ոճական բազմազանությունը, ինչպես նաև բնության և ճարտարապետական միջավայրի հետ փոխհարաբերությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սիմպոզիումների ձևավորման պատմությունը, դրանց նշանակությունը հայկական քանդակագործության զարգացման և միջազգային մշակութային երկխոսության համար, ինչպես նաև տարբեր երկրների արվեստագետների ստեղծագործական մոտեցումների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քարի՝ որպես քանդակագործական նյութի գեղարվեստական և արտահայտչական հնարավորություններին, դրա բնական ձևի, գույնի, կառուցվածքի և ֆակտուրայի օգտագործմանը ստեղծագործական գործընթացում։ Վերլուծվում են քանդակների հորինվածքային կառուցվածքը, ծավալային լուծումները, ռիթմը, տարածական հարաբերությունները, ձևի պայմանականացման աստիճանը և աբստրակտ կամ պատկերային արտահայտչամիջոցների կիրառումը։ Աշխատությունը բացահայտում է նաև ավանդական և ժամանակակից քանդակագործական մտածողության համադրությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են արվեստագետները ազգային մշակութային ակունքները, ժամանակակից գեղարվեստական լեզուն և անհատական ստեղծագործական որոնումները արտահայտում քարե ձևի միջոցով։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քանդակների տեղադրման միջավայրին, քանի որ դրանք դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին արվեստի գործեր, այլև որպես լանդշաֆտային և քաղաքային տարածքի գեղարվեստական կազմակերպման տարրեր։ Բնական միջավայրի, լուսավորության, տարածության և դիտողի շարժման հետ ստեղծագործությունների փոխհարաբերությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց ընկալման առանձնահատկությունները բացօթյա պայմաններում։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է Իջևանի սիմպոզիումների նշանակությունը որպես միջազգային ստեղծագործական համագործակցության հարթակ, որտեղ տարբեր գեղարվեստական ավանդույթներ և քանդակագործական դպրոցներ փոխազդում են միմյանց հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ինչպես Իջևանի քանդակագործական ժառանգության, այնպես էլ Հայաստանի ժամանակակից մոնումենտալ և բացօթյա արվեստի ուսումնասիրությանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբաններին, քանդակագործներին, ճարտարապետներին, մշակութաբաններին, արվեստի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և ժամանակակից հայկական քանդակագործությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Մատենագիտական աշխատությունը նվիրված է Ալեքսանդր Շիրվանզադեի կյանքի և գրական գործունեության վերաբերյալ մատենագիտական նյութերի համակարգված ներկայացմանը։ Այն ընդգրկում է գրողի ստեղծագործությունների, առանձին հրատարակությունների, պարբերական մամուլում լույս տեսած նյութերի, ինչպես նաև նրա կյանքի ու գրական ժառանգությանն առնչվող ուսումնասիրությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նյութերի մատենագիտական դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ նշանավոր արձակագրի ստեղծագործական ժառանգության տարածման, հրատարակման պատմության և հետագա ուսումնասիրման ընթացքի մասին։ Աշխատության կարևոր արժեքն այն է, որ այն միավորում և համակարգում է տարբեր ժամանակներում ու տարբեր հրատարակչական միջավայրերում ստեղծված աղբյուրները՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը և հետազոտական աշխատանքը։ Առանձին նշանակություն ունի Շիրվանզադեի գեղարվեստական երկերի մատենագիտական ընդգրկումը, որը կարող է հնարավորություն տալ հետևելու դրանց տարբեր հրատարակություններին, վերահրատարակություններին և գրական շրջանառությանը։ Միաժամանակ ներկայացվող քննադատական, գրականագիտական և կենսագրական նյութերը կարող են օգտակար լինել գրողի ստեղծագործության ուսումնասիրման, նրա գրական-հասարակական գործունեության գնահատման և հայ գրականության պատմության մեջ նրա տեղի բացահայտման համար։ Մատենագիտությունը արժեքավոր գործիք է ինչպես մասնագիտական հետազոտությունների, այնպես էլ կրթական նպատակների համար, քանի որ համակարգված աղբյուրագիտական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել գրողի վերաբերյալ առկա գրականության բազմազանության մեջ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ գրական ժառանգության մատենագիտական հաշվառման և պահպանման տեսանկյունից՝ փաստագրելով գրողի ստեղծագործությունների և նրա մասին հրապարակումների գրական շրջանառությունը։ Այն կարող է օգտագործվել Շիրվանզադեի երկերի նոր ուսումնասիրությունների, կենսագրական հետազոտությունների, գրականագիտական աշխատությունների և մատենագիտական որոնումների ժամանակ։ Նյութը հատկապես օգտակար է գրականագետների, հայագետների, մատենագետների, գրադարանավարների, արխիվագետների, դասախոսների, հետազոտողների, ուսանողների և 19–20-րդ դարերի հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է կոնյակի սպիրտի պահորակման գործընթացի արագացման նպատակով տարբեր ֆիզիկական գործոնների ազդեցության ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմքում կոնյակի սպիրտի հասունացման և որակական հատկությունների ձևավորման գործընթացն ավելի արդյունավետ կազմակերպելու խնդիրն է՝ պահպանելով ստացվող արտադրանքի բնորոշ համային, բուրումնային և ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշները։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են պահորակման ընթացքում ընթացող հիմնական ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումները, սպիրտի և փայտանյութի փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել հասունացման արագության և վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր ֆիզիկական ազդեցությունների կիրառման հնարավորությանը՝ որպես ավանդական երկարատև պահորակման գործընթացը ինտենսիվացնելու միջոց։ Հետազոտության ընթացքում գնահատվում է ֆիզիկական գործոնների ազդեցությունը սպիրտի բաղադրության, գույնի, բույրի, համային հատկանիշների և այլ որակական ցուցանիշների ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև գործընթացի տեխնոլոգիական պայմանների փոփոխության հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը սպիրտի հասունացման դինամիկայի վրա։ Կարևորվում է այնպիսի պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է արագացնել անհրաժեշտ քիմիական և ֆիզիկական գործընթացները՝ միաժամանակ խուսափելով անցանկալի փոխակերպումներից և արտադրանքի որակի վատթարացումից։ Աշխատության մեջ համադրվում են փորձարարական դիտարկումները և ֆիզիկաքիմիական վերլուծության արդյունքները, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել կիրառվող մոտեցումների տեխնոլոգիական արդյունավետությունը և որոշել դրանց գործնական կիրառման հնարավոր սահմանները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել կոնյակի սպիրտի պահորակման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը, արտադրական գործընթացների տևողության օպտիմալացմանը և բարձրորակ արտադրանքի ստացման արդյունավետության բարձրացմանը։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ հայկական կոնյակագործության տեխնոլոգիական ներուժի զարգացման և ավանդական արտադրական գործընթացների գիտական հիմնավորման տեսանկյունից։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գինեգործության և խմիչքների տեխնոլոգիայի մասնագետներին, սննդի տեխնոլոգներին, քիմիկոսներին, արտադրության ինժեներներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային ռազմավարության և հարկային համակարգի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի զարգացման ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում հարկային համակարգի արդյունավետության բարձրացման, հարկային քաղաքականության ռազմավարական նպատակների հստակեցման և պետական եկամուտների կառավարման ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման խնդիրներն են։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են հարկային ռազմավարության ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա կապը պետության տնտեսական և ֆինանսական քաղաքականության հետ, ինչպես նաև հարկային համակարգի գործունեության վրա ազդող տնտեսական, իրավական և կազմակերպական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային վարչարարության կազմակերպմանը, հարկային մարմինների կառուցվածքին, լիազորությունների բաշխմանը, կառավարման գործընթացների արդյունավետությանը և տարբեր մակարդակների միջև փոխգործակցության մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են հարկային պարտավորությունների հաշվարկման և կատարման նկատմամբ վերահսկողության, հարկային կարգապահության բարձրացման, հարկ վճարողների սպասարկման և հարկային ռիսկերի կառավարման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է ժամանակակից տեղեկատվական և թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը հարկային վարչարարության գործընթացներում, քանի որ թվայնացումը կարող է նպաստել տվյալների մշակման արագության, վերահսկողության արդյունավետության և հարկային ծառայությունների մատչելիության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև հարկային համակարգի կառավարման կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով գործառույթների օպտիմալ բաշխումը, կառավարման ճկունությունը, մասնագիտական կարողությունների զարգացումը և հաշվետվողականության ու թափանցիկության ամրապնդումը։ Աշխատությունը անդրադառնում է հարկային քաղաքականության և տնտեսավարող սուբյեկտների վարքագծի փոխկապակցվածությանը՝ կարևորելով այնպիսի հարկային միջավայրի ձևավորումը, որը միաժամանակ ապահովում է պետական բյուջեի եկամուտների կայունությունը և չի խաթարում տնտեսական ակտիվության ու ներդրումների խթանները։ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա կատարված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գործող համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատել առկա կազմակերպական մեխանիզմների արդյունավետությունը և ձևակերպել դրանց զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ հարկային ռազմավարության կատարելագործման, հարկային վարչարարության արդյունավետության բարձրացման և հարկային համակարգի կառավարման ավելի ժամանակակից ու արդյունավետ կազմակերպական մոդելների ներդրման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, հարկային և ֆինանսական ոլորտների մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հարկային խորհրդատուներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ու կառավարչական ուղղությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ալկոհոլային խմիչքների շուկայի զարգացման և արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ալկոհոլային խմիչքների արտադրության և իրացման ոլորտի տնտեսական առանձնահատկություններն են, շուկայի զարգացման միտումները, մրցակցային միջավայրը և արտադրող կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են ոլորտի ձևավորման և զարգացման վրա ազդող հիմնական տնտեսական գործոնները, ներքին պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, արտադրական ներուժի օգտագործման մակարդակը, գնային քաղաքականությունը և շուկայի կառուցվածքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի ալկոհոլային խմիչքների արտադրության ավանդույթներին, տեղական հումքային բազայի օգտագործմանը, արտադրանքի տեսականու ընդլայնմանը և որակի բարձրացմանը՝ որպես ոլորտի մրցունակության ամրապնդման կարևոր նախապայմանների։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման, նյութական և էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման և արտադրական հզորությունների առավել արդյունավետ շահագործման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև շուկայավարման և իրացման համակարգերի զարգացումը, ապրանքանիշերի դիրքավորման, սպառողների պահանջարկի ուսումնասիրման և արտահանման շուկաների ընդլայնման նշանակությունը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում պետական կարգավորման, հարկային և մաքսային քաղաքականության, ոլորտի համար սահմանվող նորմատիվ պահանջների և դրանց տնտեսական ազդեցության հարցերին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են միջազգային շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները, արտահանման ներուժի օգտագործումը և արտաքին շուկաների պահանջներին համապատասխան արտադրանքի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է արտադրության տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ շահութաբերության, ծախսերի, արտադրողականության, ներդրումների արդյունավետության և այլ տնտեսական ցուցանիշների միջոցով։ Առաջարկվող մոտեցումները միտված են արտադրական և կառավարչական գործընթացների կատարելագործմանը, մրցունակության բարձրացմանը, նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառմանը և ոլորտի կայուն տնտեսական զարգացմանը։ Աշխատության արդյունքները կարող են օգտագործվել ալկոհոլային խմիչքների արտադրությամբ և իրացմամբ զբաղվող կազմակերպությունների ռազմավարական պլանավորման, ներդրումային որոշումների հիմնավորման և արտադրության արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Նյութը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ագրոբիզնեսի և սննդի արդյունաբերության մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, ոլորտային կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Կովկասի հայկական բարեգործական ընկերության ենթակայության կամ դրա կազմում գործող հաստատությունների և կազմակերպական կառույցների գործունեության վերաբերյալ հաշվետվություն՝ արժեքավոր տեղեկություններ հաղորդելով տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական հասարակական ու բարեգործական կյանքի մասին։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բարեգործական գործունեության կազմակերպման ձևերը, դրա հիմնական ուղղությունները, ֆինանսական և վարչական մեխանիզմները, ինչպես նաև հասարակության տարբեր խմբերի նկատմամբ իրականացվող աջակցության բնույթը։ Հաշվետվության մեջ արտացոլվում են կազմակերպությունների կատարած աշխատանքները, նրանց առջև դրված խնդիրները, իրականացված ծրագրերն ու միջոցառումները և դրանց արդյունքները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն սոցիալական օգնության, կրթական աջակցության, խնամքի և համայնքային կարիքների բավարարմանն ուղղված նախաձեռնությունների մասին տեղեկությունները, որոնք պատկերացում են տալիս հայկական բարեգործական կառույցների հասարակական դերակատարության մասին։ Նյութը արժեքավոր է նաև կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության ուսումնասիրության համար, քանի որ հաշվետու փաստաթղթերը սովորաբար հնարավորություն են տալիս հետևելու միջոցների ձևավորման, բաշխման և օգտագործման սկզբունքներին։ Փաստաթուղթը միաժամանակ արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի հասարակական ինքնակազմակերպման մակարդակը, երբ բարեգործական ընկերությունները կարևոր դեր էին ստանձնում համայնքի սոցիալական խնդիրների լուծման, փոխօգնության մշակույթի զարգացման և հանրային նախաձեռնությունների համակարգման գործում։ Հրատարակության պատմական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն կարող է տեղեկություններ պահպանել տվյալ ժամանակաշրջանի սոցիալական պայմանների, կարիքավոր բնակչության խնդիրների և հայկական համայնքային կառույցների գործունեության ծավալների վերաբերյալ։ Որպես սկզբնաղբյուր՝ այն կարող է օգտագործվել հայկական բարեգործության, հասարակական կազմակերպությունների պատմության, համայնքային ինքնակազմակերպման և սոցիալական աջակցության համակարգերի ուսումնասիրության ժամանակ։ Նյութը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սոցիալական պատմության և հասարակական մտքի հետազոտողներին, արխիվագետներին, մշակութաբաններին, ինչպես նաև Կովկասի հայ համայնքների պատմությամբ և բարեգործական շարժմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է մոտոբլոկաքարշ միաիրան շրջվող գութանի կառուցվածքի մշակմանը և դրա հիմնական կառուցվածքային ու տեխնոլոգիական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել փոքր հզորության մոտոբլոկների հետ արդյունավետորեն աշխատող հողամշակման գործիք, որը կարող է ապահովել հողի որակյալ շրջում, մշակման պահանջվող խորություն և ագրոտեխնիկական գործընթացների արդյունավետ իրականացում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են փոքրածավալ և անհատական գյուղատնտեսություններում օգտագործվող մոտոբլոկների հնարավորությունները, դրանց հետ ագրեգատավորվող գութանների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գործող լուծումների կիրառման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միաիրան շրջվող գութանի աշխատանքային մարմնի երկրաչափական ձևին, հենման և ամրացման համակարգին, շրջման մեխանիզմին, ինչպես նաև մոտոբլոկի հետ փոխազդեցության պայմաններին։ Հետազոտության ընթացքում հիմնավորվում են գութանի հիմնական պարամետրերը՝ աշխատանքային լայնությունը, մշակման խորությունը, աշխատանքային մարմնի չափերն ու դիրքը, հարձակման և թեքման անկյունները, ինչպես նաև կառուցվածքային տարրերի ամրության և կայունության հետ կապված ցուցանիշները։ Վերլուծվում են հողի դիմադրության, քարշային ուժի, շարժման կայունության և ագրեգատի էներգետիկ պահանջների վրա ազդող գործոնները։ Կարևորվում է գութանի կառուցվածքի այնպիսի ընտրությունը, որը թույլ կտա նվազեցնել մոտոբլոկի ծանրաբեռնվածությունը և միաժամանակ ապահովել հողի համաչափ ու որակյալ մշակումը։

Աշխատությունը նվիրված է կաթնաթթվային բակտերիաների տեխնոլոգիական հատկությունների բարելավման նոր գենետիկական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կաթնաթթվային բակտերիաների կարևոր դերը սննդային և կենսատեխնոլոգիական արտադրություններում, որտեղ դրանց աճի, թթվագոյացման, ֆերմենտացման, կայունության և այլ հատկությունները էական նշանակություն ունեն վերջնական արտադրանքի որակի ու արտադրական գործընթացների արդյունավետության համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են այդ միկրոօրգանիզմների ժառանգական և մոլեկուլային առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական արժեքավոր հատկանիշների ձևավորման գենետիկական հիմքերը և դրանց նպատակային փոփոխության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գենետիկական մեխանիզմներին, որոնք կարող են օգտագործվել օգտակար հատկությունների ուժեղացման, անցանկալի հատկանիշների սահմանափակման և արտադրական պայմաններին բակտերիաների հարմարվողականության բարձրացման համար։ Քննարկվում են մանրէների գենետիկական բազմազանության ուսումնասիրման, ընտրության և նպատակային բարելավման ժամանակակից մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները տարբեր տեխնոլոգիական խնդիրների լուծման համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է գենետիկական փոփոխությունների և բակտերիաների ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական հատկությունների միջև կապի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հիմնավորված ընտրել բարձր տեխնոլոգիական արժեք ունեցող շտամներ։ Աշխատության մեջ կարևորվում է նաև բարելավված շտամների հատկությունների գնահատումը՝ հաշվի առնելով դրանց աճի բնույթը, ֆերմենտացման արդյունավետությունը, միջավայրի նկատմամբ կայունությունը և տեխնոլոգիական գործընթացներում կանխատեսելի վարքագիծը։ Նոր գենետիկական մոտեցումների կիրառումը դիտարկվում է որպես ավանդական սելեկցիոն մեթոդները լրացնող հնարավորություն, որը կարող է արագացնել նպատակային հատկություններով միկրոօրգանիզմների ստացումը և ընդլայնել դրանց կիրառական ներուժը։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել կաթնաթթվային բակտերիաների հիմքով նոր կենսատեխնոլոգիական գործընթացների զարգացմանը, ֆերմենտացված սննդամթերքի արտադրության կատարելագործմանը և բարձր արդյունավետությամբ մանրէային մշակույթների ստեղծմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, գենետիկների, կենսատեխնոլոգների, սննդի տեխնոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և կենսատեխնոլոգիական ու կենսաբանական ուղղությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է արտաքին քթի և քթային խոռոչի ներբնային կառուցվածքների համակցված դեֆորմացիաներով հիվանդների վիրաբուժական բուժման մեթոդի ընտրության կլինիկական և ախտորոշիչ չափանիշների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և հիմնավորել այնպիսի ախտորոշիչ մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն կտան յուրաքանչյուր հիվանդի դեպքում ճիշտ գնահատել անատոմիական փոփոխությունների բնույթն ու աստիճանը և դրանց հիման վրա ընտրել առավել նպատակահարմար վիրաբուժական միջամտությունը։ Աշխատության շրջանակում մանրամասն դիտարկվում են արտաքին քթի ձևի և ներքին կառուցվածքների փոխկապակցված դեֆորմացիաները, դրանց ազդեցությունը քթային շնչառության, քթի ֆունկցիայի և հիվանդի ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախավիրահատական կլինիկական հետազոտությանը, հիվանդի գանգատների և անամնեզի գնահատմանը, արտաքին զննմանը, քթի ներբնային կառուցվածքների վիճակի ուսումնասիրմանը և շնչառական ֆունկցիայի գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև ժամանակակից ախտորոշիչ մեթոդների կիրառումը, որոնց միջոցով հնարավոր է ավելի ճշգրիտ բացահայտել դեֆորմացիաների տեղակայումը, փոխհարաբերությունները և վիրաբուժական շտկման անհրաժեշտ ծավալը։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են տարբեր վիրաբուժական մոտեցումների ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով ոչ միայն արտաքին տեսքի վերականգնումը, այլև քթի ֆունկցիոնալ վիճակի բարելավումը։ Կարևորվում է անհատականացված վիրաբուժական պլանավորման անհրաժեշտությունը, քանի որ համակցված դեֆորմացիաների դեպքում միայն մեկ կառուցվածքի շտկումը կարող է բավարար չլինել ցանկալի ֆունկցիոնալ և ձևաբանական արդյունքի հասնելու համար։ Աշխատության մեջ համադրվում են կլինիկական տվյալները, ախտորոշիչ չափանիշները և վիրաբուժական արդյունքների գնահատումը՝ հնարավորություն տալով հիմնավորել տարբեր միջամտությունների ընտրության ցուցումները և սահմանափակումները։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել վիրահատության արդյունքների կանխատեսելիության բարձրացմանը, հետվիրահատական բարդությունների նվազեցմանը և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քիթ-կոկորդ-ականջաբաններին, ռինոպլաստիկ և դիմածնոտային վիրաբույժներին, ախտորոշիչ բժշկության մասնագետներին, կլինիկական հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և բժշկական բուհերի ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է XV դարի Վասպուրականի հայ մանրանկարչության կարևոր ներկայացուցիչներից Մինաս Ծաղկողի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մանրանկարչի գեղարվեստական մտածողությունն է, ստեղծագործական ձեռագիրը, պատկերագրական առանձնահատկությունները և նրա արվեստի տեղը միջնադարյան հայ գրքարվեստի զարգացման պատմության մեջ։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են Մինաս Ծաղկողի գործունեության ժամանակաշրջանի պատմամշակութային պայմանները, Վասպուրականի գրչության և մանրանկարչության ավանդույթները, ինչպես նաև այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է արվեստագետի ստեղծագործական ինքնատիպությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռագրերի ձևավորմանը, մանրանկարների հորինվածքային կառուցվածքին, կերպարների ներկայացման եղանակներին, գունային լուծումներին, զարդանախշերին և պատկերագրական մոտիվներին։ Վերլուծության միջոցով բացահայտվում են նրա արվեստում ավանդական և նորարարական տարրերի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև Վասպուրականի մանրանկարչական դպրոցի ընդհանուր գեղարվեստական սկզբունքների դրսևորումները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել միջնադարյան հայ ձեռագրի՝ որպես ամբողջական արվեստի գործի կառուցվածքը, որտեղ տեքստը, մանրանկարը, զարդանկարը և էջի գրաֆիկական կազմակերպումը ձևավորում են միասնական գեղարվեստական համակարգ։ Կարևորվում է նաև ստեղծագործությունների համադրությունը նույն ժամանակաշրջանի այլ հայ մանրանկարիչների աշխատանքների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ գնահատել արվեստագետի անհատական ոճն ու նրա ներդրումը Վասպուրականի մանրանկարչության զարգացման գործում։ Ուսումնասիրությունը արժեքավոր է նաև հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության և գիտական շրջանառության տեսանկյունից, քանի որ միջնադարյան ձեռագրերը կարևոր սկզբնաղբյուրներ են ոչ միայն արվեստի պատմության, այլև ժամանակաշրջանի հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, հայագետներին, միջնադարյան մշակույթի և ձեռագրագիտության մասնագետներին, մանրանկարչության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է ֆինանսական ռիսկերի համալիր գնահատման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպությունների գործունեության օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության և արդյունավետության վրա ազդող ռիսկերի բացահայտման, չափման, վերլուծության և կառավարման հիմնախնդիրներն են։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ֆինանսական ռիսկերի հիմնական տեսակները՝ կապված իրացվելիության, վարկային պարտավորությունների, տոկոսադրույքների, արժութային տատանումների, շուկայական պայմանների և կազմակերպությունների ֆինանսական կառուցվածքի փոփոխությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի գնահատման համալիր մոտեցմանը, որը հնարավորություն է տալիս առանձին ռիսկերը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ դրանց փոխկապակցվածության և կազմակերպության ընդհանուր ֆինանսական վիճակի համատեքստում։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են ֆինանսական հաշվետվությունների և այլ տնտեսական ցուցանիշների հիման վրա ռիսկերի գնահատման հնարավոր մեթոդները, դրանց տեղեկատվական հիմքը և կիրառական արդյունավետությունը։ Քննարկվում են ինչպես ավանդական ֆինանսական գործակիցների, այնպես էլ քանակական գնահատման, կանխատեսման և մոդելավորման ժամանակակից մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև ռիսկերի կառավարման համակարգի ձևավորումը՝ սկսած ռիսկերի վաղ հայտնաբերումից և դրանց հնարավոր ազդեցության գնահատումից մինչև համապատասխան կանխարգելիչ և կարգավորող միջոցառումների իրականացումը։ Հայաստանի առևտրային կազմակերպությունների օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական տնտեսական միջավայրի, շուկայի անկայունության, ֆինանսավորման պայմանների և այլ գործոնների ազդեցությունը կազմակերպությունների ֆինանսական ռիսկայնության վրա։ Աշխատության մեջ կարևորվում են նաև ռիսկերի նվազեցման ռազմավարությունների մշակումը, ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացումը և կազմակերպությունների դիմակայունության ամրապնդումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ ՀՀ առևտրային կազմակերպություններում ֆինանսական ռիսկերի գնահատման և կառավարման ավելի ամբողջական համակարգերի ներդրման համար՝ նպաստելով ֆինանսական կայունության և կառավարչական որոշումների արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսական կառավարիչներին, ռիսկերի կառավարման մասնագետներին, աուդիտորներին, կազմակերպությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողներին։

Աշխատությունը նվիրված է էլիպտիկ հավասարումների վերջավոր տարրերի մոտարկումների համար հանրահաշվական բազմացանցային վերապայմանավորիչների կառուցման և կիրառման տեսական ու հաշվողական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմքում ընկած է մեծ չափի գծային հանրահաշվական համակարգերի արդյունավետ լուծման խնդիրը, որոնք առաջանում են մասնակի ածանցյալներով էլիպտիկ հավասարումների վերջավոր տարրերի մեթոդով դիսկրետացման արդյունքում։ Նման համակարգերում անհայտների մեծ քանակը և մատրիցների կառուցվածքային առանձնահատկությունները կարող են զգալիորեն բարդացնել թվային լուծումը, ուստի աշխատանքը կարևորում է բազմացանցային մոտեցումների կիրառումը՝ հաշվարկային ծախսերը նվազեցնելու և լուծման գործընթացը արագացնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են հանրահաշվական բազմացանցային մեթոդների կառուցման հիմնական սկզբունքները, ցանցերի հիերարխիկ կառուցվածքի ձևավորման եղանակները, կոպտացման և մանրացման օպերատորների ընտրության հարցերը, ինչպես նաև տարբեր մակարդակներում սխալների նվազեցման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վերապայմանավորիչների կառուցմանը, որոնք կարող են օգտագործվել կռիլովյան տիպի կրկնողական մեթոդների արագացման համար և նպաստել մեծ գծային համակարգերի ավելի արդյունավետ լուծմանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են վերջավոր տարրերի մատրիցների կառուցվածքի, ցանցի որակի և հավասարման գործակիցների ազդեցությունը բազմացանցային ալգորիթմների աշխատանքի վրա։ Տեսական դրույթները լրացվում են հաշվողական փորձերով, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել առաջարկվող մեթոդների զուգամիտության արագությունը, հաշվարկային բարդությունը, հիշողության պահանջները և տարբեր խնդիրների նկատմամբ կայունությունը։ Կարևոր է նաև հանրահաշվական մոտեցման առավելությունը, որի դեպքում բազմացանցային կառուցվածքը կարող է ձևավորվել դիսկրետ համակարգի մատրիցային տեղեկատվության հիման վրա՝ առանց երկրաչափական ցանցի ամբողջական կառուցվածքի ուղղակի օգտագործման։