Ready-made Materials

Հրատարակությունը գեղարվեստական երկի երկրորդ հատորն է, որը ներկայացնում է ավելի ընդարձակ ստեղծագործության շարունակությունը։ Վերնագրի հիմքում ընկած «Թիւրլիւթօն» անվանումը պահպանվում է արդի հայերեն տառադարձությամբ՝ որպես ստեղծագործության նույնականացման հիմնական տարր։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ երկը նախատեսված է եղել մի քանի մասով ընթերցվելու համար, ինչը բնորոշ էր 19-րդ դարի հայերեն հրատարակչական միջավայրում տարածված վեպերին և թարգմանական արձակին։ Այդպիսի հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս ընթերցողներին ծանոթանալու ծավալուն պատմությունների, տարբեր կերպարների և իրադարձությունների հաջորդական զարգացմանը։ Հայերեն թարգմանական գեղարվեստական գրականությունը կարևոր դեր է ունեցել ընթերցանության մշակույթի ընդլայնման, աշխարհիկ գրականության տարածման և հայ ընթերցողների գրական հետաքրքրությունների բազմազանեցման գործում։ Այս հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև արևմտահայերեն գրքի պատմության տեսանկյունից՝ որպես Կոստանդնուպոլսի տպագրական միջավայրում հրատարակված գեղարվեստական գրքի օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, 19-րդ դարի թարգմանական գրականությամբ, արևմտահայերեն տպագրությամբ և ժամանակի ընթերցողական մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Գիրքը նվիրված է Թիֆլիսի մտավոր կյանքի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով քաղաքի հասարակական, մշակութային և կրթական միջավայրը։ Թիֆլիսը 19-րդ դարում Հարավային Կովկասի կարևոր քաղաքային կենտրոններից էր և նշանակալի դեր ուներ հայ ժողովրդի մտավոր ու մշակութային զարգացման գործում։ Քաղաքում ձևավորվել էր աշխույժ հայ համայնք, որի գործունեությունը կապված էր կրթության, գրականության, մամուլի, թատրոնի, հրատարակչության և հասարակական կազմակերպությունների զարգացման հետ։ Թիֆլիսի մտավոր կյանքը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայ նոր գրականության ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման և հասարակական գաղափարների տարածման գործընթացներում։ Քաղաքում գործող դպրոցները, տպարանները, գրավաճառատները, մշակութային միավորումները և պարբերականները նպաստել են գիտելիքի շրջանառությանը և մտավորականների միջև կապերի հաստատմանը։ Այս միջավայրում զարգացել են կրթական ու լուսավորական նախաձեռնություններ, քննարկվել են հասարակական խնդիրներ և տարածվել են ժամանակի քաղաքական, մշակութային ու բարոյական գաղափարները։ Հրատարակությունը կարևոր է Թիֆլիսի հայ համայնքի պատմության և հայ հասարակական մտքի զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ քաղաքի մտավոր կյանքը սերտորեն կապված էր հայ մշակույթի արդիականացման և ազգային կյանքի կազմակերպման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և 19-րդ դարի հայ մտավորականության գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ն. Մ. Կարամզինի «Թշվառ Եղիսաբեթ» ստեղծագործությունը ռուսական սենտիմենտալ գրականության նշանավոր երկերից է, որը կենտրոնանում է մարդկային զգացմունքների, սիրո, անձնական երջանկության և հասարակական պայմանների ազդեցության վրա անհատի ճակատագրի վրա։ Ստեղծագործության գլխավոր կերպարի՝ Եղիսաբեթի ապրումները ներկայացվում են զգացմունքային արձակի ավանդույթներին բնորոշ մոտեցմամբ, որտեղ կարևոր տեղ են զբաղեցնում ներքին ապրումները, անկեղծությունը, հուզական կապերը և բարոյական ընտրությունները։ Երկը սենտիմենտալիզմի գրական ուղղության բնորոշ օրինակ է․ այդ ուղղությունը մարդու զգացմունքներն ու հոգեկան աշխարհը դիտարկում է որպես գրական պատկերման հիմնական առարկաներից մեկը։ Կարամզինի ստեղծագործությունը կարևոր դեր է ունեցել ռուս գրականության զարգացման մեջ՝ նպաստելով արձակի լեզվի ու ոճի փոփոխություններին և ընթերցողի ուշադրությունը կենտրոնացնելով անհատի ներաշխարհի վրա։ Գործում արտահայտված ողբերգական տրամադրությունն ու մարդկային հարաբերությունների փխրունության թեմաները հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու սիրո, վստահության, սոցիալական անհավասարության և անձնական ընտրությունների հետևանքներին։ Հայերեն հրատարակությունը վկայում է ռուս գրականության դասական երկերի տարածման և հայ ընթերցողին հասանելի դարձնելու գործընթացի մասին։ Այն արժեքավոր է հայերեն թարգմանական գրականության, ռուս-հայկական գրական կապերի և 19-րդ դարի ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

«Թռչնորս» վերնագիրը բնության և թռչունների որսի հետ կապված թեմատիկ ուղղվածություն է մատնանշում։ Թռչնորսությունը պատմականորեն կապված է եղել մարդու առօրյա կյանքի, սննդի հայթայթման, բնության հետ փոխհարաբերությունների և տարբեր ավանդական զբաղմունքների հետ։ Այս թեմայով գեղարվեստական ստեղծագործություններում թռչունների որսը կարող է ծառայել որպես գործողությունների միջավայր կամ առիթ՝ ներկայացնելու մարդկային բնավորություններ, կենցաղային սովորություններ, գյուղական կյանքի դրվագներ և մարդու վերաբերմունքը կենդանական աշխարհին։ Վերնագիրը թույլ է տալիս ստեղծագործությունը դիտարկել բնության, որսորդական զբաղմունքի և մարդու ու շրջակա միջավայրի փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Թռչունների դիտարկումը, որոնումն ու որսը տարբեր հասարակություններում ձևավորել են որոշակի գիտելիքներ, հմտություններ և սովորույթներ, որոնք արտացոլվել են նաև բանավոր ու գրավոր մշակույթում։ Այդպիսի թեմաները կարող են ընթերցողին ծանոթացնել բնության հետ կապված կենսակերպին և տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղային պատկերացումներին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն տպագիր գրականության ուսումնասիրության համար՝ որպես այդ ժամանակաշրջանի ընթերցողական միջավայրում շրջանառվող գրքերի օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, հին հայերեն գեղարվեստական արձակով, բնության թեմաների գրական արտացոլմամբ և ավանդական զբաղմունքների մշակութային պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Գիրքը Հայ Առաքելական Սուրբ եկեղեցու ծիսական գրականության կարևոր տեսակներից է և նախատեսված է եկեղեցական ժամերգությունների կատարման համար։ Ժամագիրքը պարունակում է եկեղեցական օրվա տարբեր ժամերին համապատասխան աղոթքների, օրհներգությունների, սաղմոսների և այլ ծիսական ընթերցումների կարգավորված ամբողջություն, որոնք կազմում են Հայ եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի կարևոր մասը։ Ժամերգությունները քրիստոնեական աղոթական ավանդույթի արտահայտություններից են և նպատակ ունեն հավատացյալների ուշադրությունը կենտրոնացնելու հոգևոր կյանքի, աստվածային փառաբանության, ապաշխարության, գոհության և աղոթքի վրա։ Ժամագրքի կառուցվածքն ու բովանդակությունը կապված են եկեղեցական օրացույցի, տոների, հիշատակի օրերի և պաշտամունքային արարողությունների ավանդական կարգի հետ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հոգևորականների և եկեղեցական սպասավորների համար՝ որպես ժամերգությունների կատարման ընթացքում կիրառվող գործնական ձեռնարկ, ինչպես նաև հայ քրիստոնեական համայնքի աղոթական ու ծիսական ավանդույթների պահպանման միջոց։ Նման հրատարակությունները նպաստել են եկեղեցական արարողությունների միասնական կարգի պահպանմանը և ծիսական տեքստերի փոխանցմանը սերունդներին։ Գիրքը արժեքավոր է հայ եկեղեցական մատենագրության, հայերեն կրոնական գրքի պատմության, ծիսագիտության և հայ քրիստոնեական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայագետներին, եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային ավանդույթներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը գեղարվեստական գրականության երկհատորյակ կամ բազմահատոր աշխատության երկրորդ մասն է, որի վերնագիրը կենտրոնանում է միլիոն ֆրանկի գումարի ծախսման և դրա հետ կապված հանգամանքների վրա։ Մեծ գումարի տնօրինման թեման գեղարվեստական գրականության մեջ հաճախ առնչվում է հարստության, նյութական հնարավորությունների, մարդկային ցանկությունների, անձնական որոշումների և հասարակական հարաբերությունների հարցերին։ Նման թեմատիկ ուղղվածությամբ ստեղծագործությունները կարող են անդրադառնալ դրամի ազդեցությանը մարդու վարքագծի, մարդկանց միջև վստահության, շահերի բախման և սոցիալական դիրքի վրա։ Վերնագրում հարցական ձևով արտահայտված միտքը ընթերցողին հրավիրում է հետևելու գումարի օգտագործման ընթացքին և հասկանալու դրա շուրջ ծավալվող իրադարձությունները։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը կազմում է ավելի ընդարձակ գրական ամբողջության մաս, որի սյուժեն կամ թեմատիկ զարգացումը շարունակվում է մի քանի մասով։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայերեն թարգմանական գրականության և ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այդ ժամանակաշրջանում հայերենով տպագրվող աշխարհիկ գեղարվեստական երկերը նպաստում էին ընթերցանության շրջանակների ընդլայնմանը և եվրոպական ու այլ գրական ավանդույթների տարածմանը հայալեզու միջավայրում։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, թարգմանական արձակով, գրական կապերով և սոցիալական թեմաների գեղարվեստական արտացոլմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Վ. Փափազյանի «Լալո» ստեղծագործությունը պատկանում է հայ գեղարվեստական գրականության այն երկերի շարքին, որոնք կարևոր են 19-րդ դարի վերջի հայ արձակի ուսումնասիրության համար։ Վերնագիրը կենտրոնանում է անձնանվան կամ կերպարի վրա՝ ստեղծագործության ուշադրությունը հրավիրելով անհատական ճակատագրի և մարդկային հարաբերությունների վրա։ Վ. Փափազյանի գրական ժառանգությունը կապված է հայ հասարակական կյանքի, մարդկանց առօրյայի, սոցիալական միջավայրի և ազգային իրականության գեղարվեստական պատկերման հետ։ Նրա ստեղծագործական աշխարհում կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդկային բնավորությունների բացահայտումը, հասարակական պայմանների ազդեցությունը անհատի կյանքի վրա և տարբեր սոցիալական միջավայրերում ձևավորվող հարաբերությունները։ Այս համատեքստում «Լալո»-ն հետաքրքրություն է ներկայացնում որպես հայ արձակի զարգացման և կերպարակերտման առանձնահատկություններն ուսումնասիրելու նյութ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու հայ գրականության մեջ կարճ արձակ ձևերի տարածմանը և դրանց դերին՝ հասարակական կյանքի ու անհատական փորձառության գեղարվեստական ներկայացման գործում։ Այն արժեքավոր է հայ գրականության պատմության, արևելահայ արձակի զարգացման, 19-րդ դարի հայ գրքի և Վ. Փափազյանի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, բանասերներին, հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ դասական արձակի ընթերցողներին։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Կենտրոնական գրավաճառանոցի հայերեն գրքերի ամբողջական ցուցակ կազմելու փորձ՝ ընթերցողներին, գրքասերներին, գրավաճառներին և կրթական ու գիտական գործունեությամբ զբաղվող անձանց տեղեկություններ տրամադրելու նպատակով։ Նման ցուցակները կարևոր դեր են ունեցել գրքի շրջանառության կազմակերպման, հրատարակությունների մասին տեղեկությունների տարածման և ընթերցողների ու գրավաճառական հաստատությունների միջև կապի ապահովման գործում։ Դրանք հնարավորություն են տվել պատկերացում կազմելու վաճառքի համար հասանելի հայերեն գրականության տեսականու, գրքերի բազմազանության և տվյալ ժամանակաշրջանում ընթերցանության համար առաջարկվող հրատարակությունների շրջանակի մասին։ Գրքերի ցուցակագրումը նպաստել է նաև գրավաճառության համակարգված կազմակերպմանը՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը, ընտրությունը և պատվիրումը։ Այս տեսակի տպագիր նյութերը արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ են հայ գրքի պատմության, գրքի առևտրի, տպագրական մշակույթի և ընթերցողական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Դրանք կարող են տեղեկություններ հաղորդել գրքի տարածման աշխարհագրության, հայերեն տպագիր արտադրանքի շրջանառության և գրավաճառական կենտրոնների գործունեության մասին։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական մատենագիտության համար, քանի որ գրքերի վաճառքի ցուցակները լրացնում են առանձին գրքերի մատենագիտական նկարագրությունները և օգնում վերակազմելու հայերեն հրատարակությունների տարածման ու հասանելիության պատմությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել մատենագետներին, գրադարանագետներին, պատմաբաններին և հայ տպագիր ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Գիրքը գեղարվեստական արձակի ստեղծագործություն է, որի վերնագիրը կենտրոնանում է Լիոն քաղաքի և սուրհանդակի կերպարի շուրջ։ Սուրհանդակի մասնագիտությունը պատմականորեն կապված է նամակների, հաղորդագրությունների, փաստաթղթերի և այլ կարևոր տեղեկությունների փոխանցման հետ, իսկ այդպիսի առաքելությունները հաճախ հիմք են ծառայել արկածային ու դրամատիկ պատմությունների համար։ Վերնագիրը ենթադրում է գործողությունների կապը Լիոն քաղաքի հետ՝ այն ներկայացնելով որպես իրադարձությունների աշխարհագրական կամ սյուժետային կարևոր միջավայր։ Սուրհանդակի կերպարը կարող է առնչվել ճանապարհորդության, գաղտնի հաղորդագրությունների, անսպասելի հանդիպումների և տարբեր մարդկանց ճակատագրերը միմյանց կապող իրադարձությունների հետ։ Ստեղծագործությունը տեղավորվում է այն գեղարվեստական գրականության շրջանակում, որտեղ առօրյա մասնագիտությունը կարող է դառնալ պատմության զարգացման առանցք, իսկ հաղորդագրության փոխանցման գործընթացը՝ գործողությունների հաջորդականության և լարվածության աղբյուր։ Հրատարակությունը ներկայացնում է 19-րդ դարի հայերեն աշխարհիկ ընթերցանության և գեղարվեստական գրականության տարածման պատմական միջավայրը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրքի պատմության, արևմտահայերեն տպագրության և ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կարող է օգտակար լինել այն հետազոտողներին, որոնք ուսումնասիրում են եվրոպական քաղաքների և մասնագիտությունների պատկերումը հայերեն գեղարվեստական գրականության մեջ։

Գիրքը պատկանում է գեղարվեստական արձակի այն հրատարակությունների շարքին, որոնց վերնագրում միավորվում են անձնավորության անունը, իրադարձությունների հաջորդականությունն ակնարկող արտահայտությունը և մասնագիտություն կամ որոշակի հմտություն մատնանշող բնորոշումը։ Վերնագրում հիշատակված լորդ Բիքինկեմը ներկայացվում է որպես պատմության առանցքային կերպար, իսկ յոթ համբույրների հիշատակումը կարող է մատնանշել սյուժեի տարբեր դրվագներ, հարաբերություններ կամ իրադարձությունների զարգացմանը նպաստող հանգամանքներ։ Երկրորդ հատվածում գործածված «զէնտօսթ» բառը, որը կարող է կապված լինել հմուտ վարպետի կամ մասնագիտություն ունեցող անձի գաղափարի հետ, վերնագրին հաղորդում է լրացուցիչ սյուժետային երանգ։ Այսպիսի վերնագրային կառուցվածքը բնորոշ է արկածային և ժամանցային արձակին, որտեղ կերպարների գործողությունները, անձնական հարաբերությունները, գաղտնիքները և անսպասելի շրջադարձերը կարող են կազմել պատմության հիմնական շարժիչ ուժը։ Հրատարակությունը կարևոր է նաև 19-րդ դարի հայերեն գրքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է հայերեն ընթերցանության միջավայրում տարածված աշխարհիկ գեղարվեստական գրականության բազմազանությունը։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել հայ գրքի պատմությամբ, թարգմանական գրականությամբ և արևմտահայերեն տպագիր մշակույթի զարգացմամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Գիրքը նվիրված է խալիֆայության գաղափարին և պատմական նշանակությանը՝ իսլամական աշխարհի քաղաքական ու կրոնական զարգացման համատեքստում։ Խալիֆայությունը պատմական կառավարման համակարգ էր, որի շրջանակում խալիֆը հանդես էր գալիս որպես մահմեդական համայնքի առաջնորդ՝ միավորելով քաղաքական իշխանության և կրոնական հեղինակության որոշ գործառույթներ։ Խալիֆայության պատմությունը կապված է իսլամի տարածման, տարբեր պետությունների կազմավորման, վարչական կառավարման ձևերի զարգացման և մահմեդական հասարակությունների ներքին ու արտաքին հարաբերությունների հետ։ Այս համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու կրոնի և պետական իշխանության փոխհարաբերություններին, առաջնորդության սկզբունքներին, իրավական ու վարչական ավանդույթներին և իսլամական քաղաքակրթության պատմական փոփոխություններին։ Խալիֆայության տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորվել են քաղաքական կառավարման տարբեր մոդելներ, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Մերձավոր Արևելքի, Հյուսիսային Աֆրիկայի և հարակից տարածաշրջանների պատմության վրա։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայերեն պատմական և արևելագիտական գրականության ուսումնասիրության համար՝ որպես իսլամական աշխարհի քաղաքական կառույցների մասին հայերենով տարածված գիտելիքի օրինակ։ Առանց ամբողջական բովանդակության տվյալների հնարավոր չէ որոշել, թե խալիֆայության պատմության որ փուլերին կամ հարցերին է հատկապես անդրադառնում գիրքը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, կրոնագետներին և իսլամական աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գիրքը նվիրված է խաղողի որթի հիվանդությունների ուսումնասիրությանը և խաղողի այգիների առողջության պահպանման խնդիրներին։ Խաղողագործությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել գյուղատնտեսության և այգեգործության մեջ, իսկ որթատունկի հիվանդությունները կարող են վնասել բույսի աճը, նվազեցնել բերքատվությունը և ազդել ստացվող խաղողի որակի վրա։ Բույսերի հիվանդությունների ճանաչումը, դրանց առաջացման պայմանների ուսումնասիրությունը և կանխարգելիչ միջոցների կիրառումը կարևոր են այգիների արդյունավետ մշակության համար։ Նմանատիպ աշխատությունները կարող են ներկայացնել հիվանդությունների արտաքին նշանները, դրանց տարածման պայմանները, որթատունկի խնամքի առանձնահատկությունները և վնասների նվազեցման ընդհանուր եղանակները։ Խաղողի հիվանդությունների մասին գիտելիքների տարածումը կարևոր նշանակություն է ունեցել հատկապես այն տարածաշրջաններում, որտեղ խաղողագործությունը գյուղատնտեսական արտադրության և տնտեսական կյանքի կարևոր ճյուղերից էր։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև գյուղատնտեսական գիտելիքների պատմության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես էին 19-րդ դարում հայերենով ներկայացվում բույսերի պաշտպանության և այգեգործության հարցերը։ Այն կարող է օգտակար լինել խաղողագործության պատմությամբ, բուսաբանությամբ, բույսերի հիվանդություններով և գյուղատնտեսական գրականության զարգացմամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին։

Գիրքը նվիրված է հայկաբանության՝ հայոց լեզվի և հայագիտական գիտելիքի ուսումնասիրության ոլորտում առկա խնդիրների քննությանը՝ հին և նոր ժամանակների համեմատական դիտարկմամբ։ Վերնագրում օգտագործված «խանգարմունք» բառը մատնանշում է հայկաբանության մեջ նկատված խաթարումների, շեղումների կամ դժվարությունների քննարկում, ինչը կարող է առնչվել լեզվական կանոնների մեկնաբանությանը, հայերենի ճիշտ գործածությանը, գրական լեզվի մշակմանը և հայագիտական ուսումնասիրությունների զարգացմանը։ Հայկաբանությունը կարևոր դեր է ունեցել հայոց լեզվի կառուցվածքի, պատմական զարգացման, գրական ժառանգության և լեզվական ավանդույթների հետազոտման գործում։ Այս ոլորտում առաջացած տարաձայնությունների ու խնդիրների քննությունը նպաստում է լեզվական նորմերի ձևավորման, լեզվի պահպանման և գիտական մոտեցումների պատմության ավելի խորքային ընկալմանը։ Աշխատության՝ հինն ու նորը համադրող մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հայագիտական մտածողության շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև լեզվական և գիտական ավանդույթների վերանայման անհրաժեշտությունը։ Առանց ամբողջական բովանդակության տվյալների հնարավոր չէ հստակեցնել հեղինակի քննադատության կոնկրետ առարկան կամ ներկայացված փաստարկները, սակայն վերնագիրը վկայում է հայկաբանության խնդիրներին նվիրված վերլուծական բնույթի աշխատության մասին։ Գիրքը կարևոր է հայ լեզվաբանական և բանասիրական մտքի պատմության, հայերենի ուսումնասիրության ավանդույթների և հայագիտական գրականության զարգացման հետազոտության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, բանասերներին, հայագետներին և հայոց լեզվի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գիրքը նվիրված է Արևելյան Եվրոպայի ժամանակակից վիճակի և դրա հետ կապված խնդիրների քննարկմանը՝ 19-րդ դարի քաղաքական ու պատմական իրադարձությունների համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում տարածաշրջանը գտնվում էր պետությունների շահերի բախման, տարածքային փոփոխությունների, ազգային շարժումների և դիվանագիտական հակասությունների ազդեցության ներքո։ Օսմանյան կայսրության դիրքերի փոփոխությունը, բալկանյան ժողովուրդների ազգային ինքնորոշման ձգտումները և եվրոպական տերությունների քաղաքական մրցակցությունը կարևոր դեր էին խաղում Արևելյան Եվրոպայի քաղաքական իրավիճակի ձևավորման գործում։ Նման թեմաներով աշխատությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանային հակասությունների պատճառները, պետությունների փոխհարաբերությունները, քաղաքական հավասարակշռության պահպանման փորձերը և միջազգային իրադարձությունների ազդեցությունը ժողովուրդների պատմական ճակատագրերի վրա։ Հրատարակության վերնագիրը վկայում է արդիական քաղաքական խնդրի քննության մասին, սակայն առանց բովանդակության լրացուցիչ տվյալների հնարավոր չէ հստակեցնել հեղինակի դիրքորոշումը կամ քննարկվող առանձին իրադարձությունները։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 19-րդ դարի հայերեն հասարակական-քաղաքական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ որպես միջազգային քաղաքական հարցերի շուրջ հայերենով ձևավորված մտավոր քննարկումների օրինակ։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, քաղաքական մտքի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին և Արևելյան Եվրոպայի պատմությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին։