Ready-made Materials

Պատմաճարտարապետական և հայագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է Սանկտ Պետերբուրգի Նևսկի պողոտայի 40 և 42 հասցեներում գտնվող Հայ առաքելական եկեղեցուն պատկանող երկու պատմական շենքերի կառուցման, զարգացման և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Մ. Ս. Կրուգլիկովայի հեղինակած հրատարակությունը ներկայացնում է XVIII դարի վերջին ձևավորված ճարտարապետական համալիրի պատմությունը, որի կենտրոնական կառույցը Սուրբ Եկատերինա հայկական եկեղեցին է։ Քննության են առնվում շենքերի կառուցման պատմական նախադրյալները, ճարտարապետական առանձնահատկությունները և դրանց կապը Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի հասարակական ու կրոնական կյանքի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ճարտարապետ Յուրի Ֆելտենի նախագծային գործունեությանը, շենքերի պատմական նշանակությանը և քաղաքային ճարտարապետական միջավայրում դրանց զբաղեցրած տեղին։ Դիտարկվում են եկեղեցապատկան բնակելի և եկամտաբեր շենքերի տնտեսական նշանակությունը, դրանց օգտագործման առանձնահատկությունները և եկեղեցական հաստատությունների ֆինանսական ապահովման գործում ունեցած դերը։ Անդրադարձ է կատարվում Սանկտ Պետերբուրգի հայ համայնքի պատմությանը, հայկական հոգևոր և մշակութային ժառանգության պահպանմանը, ինչպես նաև հայ-ռուսական պատմամշակութային առնչություններին։ Հրատարակությունը ներառում է պատկերազարդ նյութեր և ներկայացնում պատմական շինությունները որպես քաղաքի ճարտարապետական ու մշակութային ժառանգության բաղկացուցիչ մաս։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետության պատմության, հայագիտության, եկեղեցական պատմության, մշակութային ժառանգության պահպանության և Ռուսաստանի հայ համայնքների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտական և ֆինանսատնտեսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արաբական Միացյալ Էմիրություններում անշարժ գույքի շուկայի ձևավորման, զարգացման և գործունեության հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում երկրի անշարժ գույքի շուկայի կառուցվածքը, դրա զարգացման տնտեսական նախադրյալները, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները և անշարժ գույքի ոլորտի նշանակությունը ազգային տնտեսության զարգացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակելի, առևտրային և ներդրումային նշանակության անշարժ գույքի շուկաների զարգացման միտումներին, առաջարկի ու պահանջարկի փոխհարաբերություններին, գնագոյացման մեխանիզմներին և շուկայական ակտիվության վրա ազդող գործոններին։ Վերլուծվում են օտարերկրյա ներդրումների, բնակչության աճի, միգրացիոն գործընթացների, քաղաքաշինական ծրագրերի և զբոսաշրջության զարգացման ազդեցությունները անշարժ գույքի շուկայի վրա։ Քննարկվում են նաև անշարժ գույքի սեփականության իրավական կարգավորման, շուկայական գործարքների թափանցիկության, ֆինանսավորման հասանելիության, հիփոթեքային վարկավորման և ներդրումային ռիսկերի գնահատման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Դուբայի, Աբու Դաբիի և մյուս էմիրությունների անշարժ գույքի շուկաների առանձնահատկությունները, դրանց զարգացման հնարավոր տարբերությունները և պետական տնտեսական քաղաքականության կարգավորիչ ազդեցությունը։ Անդրադարձ է կատարվում շուկայի կայունության, գների տատանումների, կառուցապատման ծավալների, ենթակառուցվածքների զարգացման և երկարաժամկետ ներդրումային արդյունավետության ապահովման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անշարժ գույքի տնտեսագիտության, ֆինանսների, ներդրումային կառավարման, քաղաքային տնտեսության և Մերձավոր Արևելքի երկրների տնտեսական զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական և արաբագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ավանդական արաբական լեզվաբանության մեջ անվանական նախադասության տեսական մեկնաբանության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և քերականական նկարագրության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արաբերենի դասական քերականական համակարգի ձևավորման պատմական նախադրյալները, միջնադարյան արաբ քերականագետների շարահյուսական պատկերացումները և անվանական ու բայական նախադասությունների տարբերակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անվանական նախադասության հիմնական բաղադրիչներին՝ ենթակային և ստորոգյալին, դրանց քերականական հարաբերություններին, շարադասությանը և նախադասության իմաստային ամբողջականության ապահովման միջոցներին։ Վերլուծվում են անվանական նախադասության կառուցվածքային տարատեսակները, ստորոգման եղանակները, որոշյալության և անորոշության դրսևորումները, ինչպես նաև քերականական համաձայնության ու հոլովական ձևավորման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են ավանդական արաբական քերականության մեջ կիրառվող հասկացություններն ու տերմինները, տարբեր քերականագիտական դպրոցների մոտեցումները և շարահյուսական երևույթների մեկնաբանության տեսական հակասությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Բասրայի և Քուֆայի քերականագիտական ավանդույթների նշանակությունը, դասական արաբերենի լեզվական նյութի վերլուծության սկզբունքները և քերականական կանոնների համակարգման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում անվանական նախադասության ուսումնասիրության կարևորությանը արաբերենի շարահյուսական կառուցվածքի բացահայտման, ավանդական և ժամանակակից լեզվաբանական մոտեցումների համադրման ու արաբական լեզվագիտական մտքի պատմության գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արաբագիտության, ընդհանուր և պատմական լեզվաբանության, շարահյուսության, սեմական լեզվագիտության և միջնադարյան քերականագիտական ուսմունքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեսական և հաշվողական ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մագնիսաակտիվ ֆոնային պլազմայում գերալֆվենյան արագությամբ պլազմայի տարածման ֆիզիկական մեխանիզմների, մագնիսահիդրոդինամիկական գործընթացների և դրանց թվային մոդելավորման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մագնիսացված պլազմայի հիմնական հատկությունները, լիցքավորված մասնիկների շարժման առանձնահատկությունները, մագնիսական դաշտի ազդեցությունը պլազմային հոսքերի վրա և Ալֆվենի արագության նշանակությունը պլազմայի դինամիկայի նկարագրման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գերալֆվենյան հոսքերի և ֆոնային պլազմայի փոխազդեցությանը, հարվածային ալիքների ձևավորման պայմաններին, մագնիսական դաշտի կառուցվածքային փոփոխություններին և էներգիայի փոխանցման գործընթացներին։ Վերլուծվում են պլազմայի խտության, ջերմաստիճանի, հոսքի արագության, մագնիսական դաշտի լարվածության և այլ ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունները տարածման բնույթի ու կայունության վրա։ Քննարկվում են մագնիսահիդրոդինամիկայի հավասարումների, պլազմայի կինետիկական նկարագրության և համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների կիրառման հնարավորությունները գերալֆվենյան գործընթացների տեսական հետազոտության համար։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են թվային հաշվարկների կազմակերպման, սկզբնական և սահմանային պայմանների ընտրության, հաշվարկային ալգորիթմների կիրառման և մոդելավորման արդյունքների ֆիզիկական մեկնաբանության խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նման գործընթացների ուսումնասիրության նշանակությանը տիեզերական և աստղաֆիզիկական պլազմայի, արևային քամու, մագնիսոլորտային երևույթների և լաբորատոր պլազմային համակարգերի հետազոտության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պլազմայի ֆիզիկայի, մագնիսահիդրոդինամիկայի, հաշվողական ֆիզիկայի, տիեզերական ֆիզիկայի և ոչ գծային դինամիկական համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Օրգանական և հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղակալված 2-բենզիլ-4-քլոր(հիդրազինո)պիրիմիդինների սինթեզի, քիմիական փոխարկումների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պիրիմիդինային օղակ պարունակող օրգանական միացությունների ստացման տեսական հիմունքները, դրանց ռեակցիոնունակությունը և տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի ազդեցությունը քիմիական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 2-բենզիլպիրիմիդինային ածանցյալների սինթեզման հնարավոր ուղիներին, քլորի ատոմի և հիդրազինային խմբի մասնակցությամբ ընթացող փոխարկումներին, ինչպես նաև պիրիմիդինային օղակի տեղակալման օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են ելանյութերի կառուցվածքի, ռեակցիոն միջավայրի, ջերմաստիճանի և այլ պայմանների հնարավոր ազդեցությունները նպատակային միացությունների առաջացման ու փոխարկման գործընթացների վրա։ Քննարկվում են նուկլեոֆիլ տեղակալման, հիդրազինային ածանցյալների հետագա փոխազդեցությունների և նոր հետերոցիկլային կառուցվածքների ստացման քիմիական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են սինթեզված միացությունների կառուցվածքի հաստատման, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների բնութագրման և տարբեր ածանցյալների համեմատական վերլուծության մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում պիրիմիդինային միացությունների նշանակությանը օրգանական սինթեզի զարգացման, նոր ֆունկցիոնալացված հետերոցիկլային համակարգերի ստեղծման և կենսաբանական ակտիվության հետագա հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և դեղագործական քիմիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական և ինժեներական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հանքաքարի մանրացման տեխնոլոգիական գործընթացն ապահովող էլեկտրամեխանիկական համակարգերի ուսումնասիրությանը և դրանց աշխատանքի օպտիմալացման գիտատեխնիկական հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հանքաքարի մանրացման գործընթացի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, մանրացնող սարքավորումների կառուցվածքային և շահագործական բնութագրերը, ինչպես նաև էլեկտրական շարժաբերների դերը հանքահարստացման արտադրական համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանրացման սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմներին, էլեկտրաշարժիչների բեռնվածությանը, պտտման արագության կարգավորմանը և էներգիայի սպառման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են հանքաքարի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, մասնիկների չափերի, սարքավորումների արտադրողականության և տեխնոլոգիական բեռնվածության փոփոխությունների ազդեցությունները էլեկտրամեխանիկական համակարգի աշխատանքի վրա։ Քննարկվում են ավտոմատ կառավարման, մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման ալգորիթմների և տեխնոլոգիական պարամետրերի վերահսկման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են էլեկտրական էներգիայի կորուստների նվազեցման, սարքավորումների հուսալիության բարձրացման, անցումային գործընթացների կարգավորման և տեխնիկական շահագործման արդյունավետության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում մանրացման գործընթացի կայունության, արտադրանքի պահանջվող հատիկաչափական կազմի ապահովման և արտադրական ծախսերի նվազեցման համար էլեկտրամեխանիկական համակարգերի օպտիմալ կառավարման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանքարդյունաբերության, հանքահարստացման տեխնոլոգիաների, էլեկտրամեխանիկայի, ավտոմատ կառավարման և արդյունաբերական էներգաարդյունավետության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լրագրողական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս նյութը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղից հայ բնակչության զանգվածային տեղահանության վերջին փուլին և փախստականներ տեղափոխող վերջին ավտոբուսի՝ Հայաստան հասնելու իրադարձությանը։ Նյութի թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններից հետո ստեղծված հումանիտար իրավիճակը, բնակչության հարկադիր տեղահանությունը և դեպի Հայաստանի Հանրապետություն իրականացված զանգվածային տեղափոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղահանված բնակչության ճանապարհին առաջացած դժվարություններին, սահմանային անցակետերով տեղաշարժի կազմակերպմանը և մարդկանց անվտանգության ու առաջնային կարիքների ապահովման խնդիրներին։ Դիտարկվում են ընտանիքների տեղահանության, բնակավայրերի լքման, սոցիալական կապերի խաթարման և նոր կենսապայմաններին հարմարվելու հետ կապված մարտահրավերները։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի պետական կառույցների, մարդասիրական կազմակերպությունների և միջազգային հանրության առջև ծառացած խնդիրներին՝ կապված տեղահանված անձանց ընդունման, ժամանակավոր կացարանների տրամադրման և սոցիալական աջակցության կազմակերպման հետ։ Նյութը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև Լեռնային Ղարաբաղի հայաթափման ժողովրդագրական, հասարակական և քաղաքական հետևանքները, ինչպես նաև տեղահանված բնակչության իրավունքների պաշտպանության հիմնահարցերը։ Իրադարձությունը ներկայացվում է Հարավային Կովկասի հակամարտության պատմական և տարածաշրջանային անվտանգության համատեքստում՝ ընդգծելով դրա մարդասիրական նշանակությունը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, հարկադիր միգրացիայի, փախստականների հիմնախնդիրների, մարդու իրավունքների և Հարավային Կովկասի ժամանակակից պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Մատենագիտական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է խորհրդային հայրենասիրության և պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմի գաղափարներին առնչվող գրականության հանձնարարական ցանկ՝ նախատեսված ընթերցանության կազմակերպման, գաղափարական կրթության և թեմատիկ ուսումնասիրությունների համար։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է խորհրդային գաղափարախոսության մեջ հայրենասիրության ըմբռնումը, սոցիալիստական հասարակության արժեքային համակարգը, ժողովուրդների բարեկամության գաղափարը և միջազգային բանվորական համերաշխության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդային հասարակական-քաղաքական մտածողության մեջ ազգային և դասակարգային ինքնության փոխհարաբերություններին, տարբեր ժողովուրդների համագործակցության գաղափարական մեկնաբանություններին և ինտերնացիոնալիստական դաստիարակության նշանակությանը։ Գրականության ցանկում կարող են ընդգրկված լինել մարքսիզմ-լենինիզմի տեսական աշխատություններ, հասարակական-քաղաքական հրապարակումներ, պատմագիտական ուսումնասիրություններ, գեղարվեստական ստեղծագործություններ և գաղափարական դաստիարակությանը վերաբերող նյութեր։ Դիտարկվում են խորհրդային հայրենասիրության գաղափարի ձևավորման պատմական նախադրյալները, դրա քարոզչական կիրառությունները և պրոլետարական ինտերնացիոնալիզմի դերը խորհրդային պաշտոնական գաղափարախոսության համակարգում։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես թեմատիկ գրականության ընտրության, մատենագիտական կողմնորոշման և համապատասխան աղբյուրների որոնման օժանդակ միջոց։ Միաժամանակ այն պատմական հետաքրքրություն է ներկայացնում խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային գործունեության, ընթերցանության ուղղորդման և գաղափարական կրթության մեխանիզմների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Ցանկը կարող է օգտակար լինել մատենագիտության, խորհրդային պատմության, քաղաքական գաղափարախոսությունների պատմության և գրադարանագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

Գյուղատնտեսական ճարտարագիտության և տեխնիկական գիտությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղատնտեսության ինժեներատեխնիկական համալիր ծառայության կազմակերպման, կատարելագործման, ինչպես նաև էներգախնայող տեխնոլոգիաների ու մեքենաների մշակման գիտական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական արտադրության մեքենայացման և տեխնիկական ապահովման հիմնական սկզբունքները, մեքենատրակտորային հավաքակազմերի արդյունավետ շահագործման պայմանները և տեխնիկական սպասարկման համակարգերի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական մեքենաների կառուցվածքային և շահագործական բնութագրերին, դրանց էներգետիկական արդյունավետությանը, տեխնոլոգիական գործընթացների մեքենայացման մակարդակին և արտադրական ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են հողամշակման, ցանքի, մշակաբույսերի խնամքի, բերքահավաքի և գյուղատնտեսական այլ աշխատանքների ընթացքում էներգիայի սպառման վրա ազդող տեխնիկական ու տեխնոլոգիական գործոնները։ Քննարկվում են էներգախնայող մեքենաների նախագծման, աշխատանքային օրգանների կատարելագործման, տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալացման և մեքենաների արտադրողականության բարձրացման գիտամեթոդական մոտեցումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տեխնիկական սպասարկման, ախտորոշման, նորոգման և մեքենաների հուսալիության ապահովման խնդիրները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տեխնիկայի օգտագործման տնտեսական արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում ժամանակակից ինժեներական լուծումների կիրառմանը, վառելիքաէներգետիկ ռեսուրսների ծախսի նվազեցմանը, արտադրական գործընթացների կայունության ապահովմանը և գյուղատնտեսության տեխնիկական վերազինման հեռանկարներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, ագրարային մեքենաշինության, էներգախնայող տեխնոլոգիաների, տեխնիկական սպասարկման և գյուղատնտեսական արտադրության մեքենայացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեխնիկական և նյութագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մետաղական նախապատրաստվածքներից գլանման եղանակով տարբեր լայնական հատույթներ ունեցող արտադրատեսակների ստացման գործընթացների մոդելավորմանը և դրանց ընթացքում առաջացող լարվածադեֆորմացիոն վիճակների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մետաղների ճնշմամբ մշակման տեսական հիմունքները, պլաստիկ դեֆորմացիայի մեխանիզմները, գլանման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները և մետաղական նյութերի մեխանիկական վարքագիծը արտաքին ուժերի ազդեցության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գլանման ընթացքում մետաղի հոսքի օրինաչափություններին, դեֆորմացիաների բաշխմանը, ներքին լարումների առաջացմանը և տարբեր երկրաչափական հատույթներով արտադրատեսակների ձևավորման գործընթացներին։ Վերլուծվում են նախապատրաստվածքի չափերի, գլանների երկրաչափական պարամետրերի, շփման պայմանների, ջերմաստիճանի և մշակման ռեժիմների ազդեցությունները վերջնական արտադրանքի ձևի ու մեխանիկական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև լարվածադեֆորմացիոն վիճակների մաթեմատիկական նկարագրման, թվային մոդելավորման և վերջավոր տարրերի մեթոդի կիրառման հնարավորությունները՝ տեխնոլոգիական գործընթացների արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են դեֆորմացիոն անհամասեռությունների, նյութի հնարավոր վնասվածքների, ձևաչափային ճշգրտության և գլանման ուժային ու էներգետիկական ցուցանիշների որոշման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում մոդելավորման արդյունքների կիրառական նշանակությանը գլանման տեխնոլոգիաների կատարելագործման, արտադրական ռեժիմների օպտիմալացման, նյութական կորուստների նվազեցման և մետաղական արտադրատեսակների որակի բարձրացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, մետաղների ճնշմամբ մշակման, մեքենաշինական տեխնոլոգիաների, կիրառական մեխանիկայի և արտադրական գործընթացների համակարգչային մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Բժշկագիտական և ախտաֆիզիոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պարաթիրեոիդ հորմոնից կախված կալցիում-ֆոսֆորային նյութափոխանակության խանգարումների պայմաններում անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կալցիումի և ֆոսֆորի փոխանակության ֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, հարվահանաձև գեղձերի հորմոնային կարգավորման առանձնահատկությունները և հանքային նյութափոխանակության նշանակությունը սրտանոթային համակարգի բնականոն գործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պարաթիրեոիդ հորմոնի ազդեցությանը անոթների հարթ մկանային բջիջների, անոթային պատի տոնուսի, էնդոթելային ֆունկցիայի և արյան շրջանառության կարգավորման գործընթացների վրա։ Վերլուծվում են կալցիում-ֆոսֆորային հավասարակշռության խանգարումների հնարավոր կապերը անոթային դիմադրության փոփոխությունների, անոթների առաձգականության նվազման, կալցիֆիկացիայի և հեմոդինամիկական ցուցանիշների շեղումների հետ։ Քննարկվում են նաև հորմոնային կարգավորման փոփոխությունների, հանքային նյութափոխանակության խանգարումների և անոթային համակարգի կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների փոխկապակցվածությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են անոթային ֆունկցիայի գնահատման ֆիզիոլոգիական և կենսաքիմիական մեթոդները, կալցիումի ու ֆոսֆորի պարունակության որոշման նշանակությունը և փորձարարական կամ կլինիկական ցուցանիշների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հարվահանաձև գեղձերի գործունեության խանգարումների պայմաններում սրտանոթային բարդությունների զարգացման հնարավոր մեխանիզմներին և դրանց վաղ հայտնաբերման գիտական նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ախտաֆիզիոլոգիայի, էնդոկրինոլոգիայի, սրտաբանության, անոթային ֆիզիոլոգիայի և հանքային նյութափոխանակության խանգարումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լեզվաբանական և պատմաբանասիրական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է IX–XIII դարերում հրեական քերականական ուսմունքի ձևավորման և զարգացման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ արաբական ու հրեական լեզվագիտական ավանդույթների փոխազդեցության համատեքստում։ Քննության են առնվում միջնադարյան եբրայերենի քերականական նկարագրության սկզբունքները, հրեական լեզվաբանական մտքի ձևավորման պատմական նախադրյալները և արաբական քերականագիտության ազդեցությունը եբրայերենի գիտական ուսումնասիրության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունաբանության, ձևաբանության, բառագիտության և շարահյուսության վերաբերյալ պատկերացումների զարգացմանը, ինչպես նաև եբրայերենի բառարմատների կառուցվածքի ու բառաձևերի կազմության բացատրության մեթոդներին։ Դիտարկվում են միջնադարյան հրեա քերականագետների լեզվաբանական մոտեցումները, արաբերեն գիտական տերմինաբանության կիրառությունը և արաբական լեզվագիտական տեսությունների հարմարեցումը եբրայերենի կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են նաև եբրայերենի և արաբերենի համեմատական ուսումնասիրության, սեմական լեզուների ընդհանրությունների բացահայտման և քերականական հասկացությունների համակարգման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում անդրադարձ է կատարվում արաբալեզու հրեական մտավոր միջավայրի, թարգմանական գործունեության, կրոնական տեքստերի մեկնաբանության և լեզվագիտական գիտելիքի փոխանցման նշանակությանը։ Վերլուծվում են հրեական քերականական ավանդույթի զարգացման փուլերը, տեսական մոտեցումների փոփոխությունները և միջմշակութային գիտական շփումների ազդեցությունը լեզվաբանական մտածողության ձևավորման վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պատմական լեզվաբանության, սեմական լեզվագիտության, եբրայագիտության, արաբագիտության և միջնադարյան լեզվաբանական ուսմունքների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կենսաֆիզիկական և մոլեկուլային կենսաբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթվի (ԴՆԹ) հետ լիգանդների փոխազդեցության և դրանց ադսորբցիայի կինետիկայի մոդելավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ԴՆԹ-ի մոլեկուլային կառուցվածքը, լիգանդների կապման հիմնական մեխանիզմները և կենսամոլեկուլային փոխազդեցությունների ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ-ի վրա լիգանդների կապման կենտրոնների զբաղեցման, ադսորբցիայի և դեսորբցիայի արագությունների, կապման հավասարակշռության և փոխազդեցության կինետիկական պարամետրերի գնահատմանը։ Վերլուծվում են լիգանդների կոնցենտրացիայի, մոլեկուլային կառուցվածքի, կապման կենտրոնների հասանելիության և հարևան կապման տեղամասերի փոխազդեցության ազդեցությունները ադսորբցիոն գործընթացների ընթացքի վրա։ Քննարկվում են նաև մաթեմատիկական մոդելների, կինետիկական հավասարումների, վիճակագրական ֆիզիկայի մոտեցումների և համակարգչային հաշվարկների կիրառման հնարավորությունները ԴՆԹ-լիգանդ համակարգերի վարքագիծը նկարագրելու համար։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են փորձարարական տվյալների և տեսական հաշվարկների համադրման, մոդելների պարամետրերի որոշման, կապման գործընթացների ժամանակային փոփոխությունների և մոլեկուլային փոխազդեցությունների օրինաչափությունների բացահայտման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում նման հետազոտությունների նշանակությանը նուկլեինաթթուների կենսաֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրման, կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների ազդեցության գնահատման և դեղանյութերի ու ԴՆԹ-ի փոխազդեցությունների տեսական նկարագրման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մոլեկուլային կենսաֆիզիկայի, ֆիզիկական քիմիայի, մաթեմատիկական կենսաբանության, կենսաինֆորմատիկայի և կենսամոլեկուլային գործընթացների մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տեսական և կիսահաղորդչային ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցության պայմաններում կիսահաղորդչային քվանտային լարերում կապված պոլարոնային վիճակների ձևավորման և դրանց ֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ցածրաչափ կիսահաղորդչային համակարգերի քվանտամեխանիկական առանձնահատկությունները, լիցքակիրների շարժման տարածական սահմանափակումը և էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցության դերը պոլարոնային վիճակների առաջացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քվանտային լարերի էներգետիկ սպեկտրին, կապված վիճակների էներգիաներին, ալիքային ֆունկցիաների կառուցվածքին և արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ դրանց փոփոխություններին։ Վերլուծվում են լիցքակիրների տեղայնացման, պոլարոնային կապի էներգիայի, էլեկտրոնային վիճակների կայունության և կիսահաղորդչային միջավայրի ֆիզիկական պարամետրերի փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև քվանտային սահմանափակման, էլեկտրական դաշտի լարվածության, լարի երկրաչափական չափերի և էլեկտրոն-ֆոնոնային փոխազդեցության ուժգնության ազդեցությունները կապված պոլարոնային վիճակների բնութագրերի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են քվանտամեխանիկական մոդելավորման, մոտավոր հաշվարկային մեթոդների և էներգետիկ վիճակների տեսական գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ստացված տեսական պատկերացումների նշանակությանը ցածրաչափ կիսահաղորդչային կառուցվածքների ֆիզիկական հատկությունների բացահայտման, նանոէլեկտրոնային համակարգերի հետազոտության և քվանտային սարքերի զարգացման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել խտացված միջավայրի ֆիզիկայի, կիսահաղորդչային ֆիզիկայի, քվանտային մեխանիկայի, նանոֆիզիկայի և ցածրաչափ էլեկտրոնային համակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։