Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է ֆրոնտալ պոլիմերացման եղանակով պոլիմերային կոմպոզիտների, մասնավորապես հիդրոժելերի և գրադիենտային կառուցվածքով նոր նյութերի սինթեզի տեսական ու փորձարարական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պոլիմերացման ռեակցիայի ինքնատարածվող ճակատի ձևավորման և շարժման օրինաչափությունները, գործընթացի ջերմային բնութագրերը և վերջնական նյութի կառուցվածքի ձևավորման մեխանիզմները։ Վերլուծվում են սկզբնական բաղադրիչների կազմի, մոնոմերների հարաբերակցության, նախաձեռնիչների, լցանյութերի և ռեակցիայի իրականացման պայմանների ազդեցությունը պոլիմերացման արագության, ջերմաստիճանային ռեժիմի և ստացվող կոմպոզիտների հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածական ցանցային կառուցվածք ունեցող հիդրոժելերի ստացմանը, դրանց ջուր կլանելու և պահպանելու ունակությանը, մեխանիկական կայունությանը և կառուցվածքային առանձնահատկություններին։ Դիտարկվում են նաև նյութի տարբեր հատվածներում կազմի կամ հատկությունների նպատակային փոփոխությամբ գրադիենտային համակարգերի ձևավորման հնարավորությունները։ Քննարկվում է սինթեզի պայմանների և ստացված նյութերի ֆիզիկաքիմիական, ջերմային ու մեխանիկական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում են ֆրոնտալ պոլիմերացման տեխնոլոգիական առավելությունները՝ գործընթացի արագ իրականացման, էներգիայի արդյունավետ օգտագործման և նախապես սահմանված կառուցվածքային բնութագրերով նյութերի ստացման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սինթեզված կոմպոզիտների բնութագրման մեթոդներին և դրանց հնարավոր կիրառություններին նյութագիտության, կենսատեխնոլոգիայի, բժշկության, գյուղատնտեսության ու տեխնիկական տարբեր ոլորտներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ֆունկցիոնալ պոլիմերային նյութերի ստացման նոր մոտեցումների զարգացմանը և ֆրոնտալ պոլիմերացման գործընթացների նպատակային կառավարմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պոլիմերների քիմիայի, նյութագիտության, քիմիական տեխնոլոգիայի և կոմպոզիտային նյութերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է լանջային պայմաններում գութանի աշխատանքի խորության համաչափության և մեքենատրակտորային ագրեգատի շարժման ուղղույթի կայունության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հողամշակման ընթացքում ագրեգատի շարժման վրա ազդող տեխնիկական, կառուցվածքային և բնական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վարի որակի և աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են լանջի թեքության, հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, շարժման արագության, գութանի կառուցվածքային պարամետրերի և տրակտորի քարշային հնարավորությունների փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակման սահմանված խորության պահպանմանը, գութանի աշխատանքային օրգանների հավասարակշռված աշխատանքին և լանջի վրա ագրեգատի կողային շեղումների նվազեցմանը։ Դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ապահովել մեքենատրակտորային ագրեգատի կայուն ընթացքը և հողի առավել համաչափ մշակումը։ Քննարկվում են աշխատանքի տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության, մեքենաների կարգավորման և ագրեգատավորման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով լանջային հողատարածքների առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է շարժման ուղղույթի կայունության ապահովումը ոչ միայն մշակման որակի, այլև էներգետիկ ծախսերի նվազեցման, արտադրողականության բարձրացման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համապատասխան տեսական հաշվարկների և փորձարարական հետազոտությունների կիրառմանը՝ գութանի աշխատանքի օպտիմալ ռեժիմների որոշման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել լանջային երկրագործության պայմաններում հողամշակման մեքենաների շահագործման կատարելագործմանը, վարի որակի բարձրացմանը և գյուղատնտեսական ագրեգատների տեխնոլոգիական կայունության ապահովմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, մեքենայացման, հողամշակման տեխնոլոգիաների և գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ծիրանենու ցեղի բույսերի բուսաբանական, կենսաբանական և տարածման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ծիրանենու տեսակների և ձևերի կարգաբանական հատկանիշները, ծագման ու տարածման հարցերը, ինչպես նաև դրանց բնական և մշակովի պոպուլյացիաների առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են բույսերի ձևաբանական բնութագրերը՝ ծառի աճի ձևը, տերևների, ծաղիկների, պտուղների և կորիզների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն տեսակների և սորտային ձևերի տարբերակման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծիրանենու աճի և զարգացման կենսաբանական օրինաչափություններին, ծաղկման ու պտղաբերության փուլերին, ինչպես նաև կլիմայական և հողային պայմանների նկատմամբ հարմարվողականությանը։ Դիտարկվում են վայրի և մշակովի ձևերի փոխհարաբերությունները, գենետիկական բազմազանության պահպանման և արժեքավոր հատկանիշներով առանձնացող ձևերի ընտրության հնարավորությունները։ Քննարկվում է ծիրանենու նշանակությունը պտղաբուծության, սելեկցիայի և բուսական գենետիկական պաշարների պահպանության տեսանկյունից։ Կարևորվում են պտուղների որակական հատկանիշները, բերքատվությունը, ցրտի, երաշտի և շրջակա միջավայրի այլ գործոնների նկատմամբ դիմացկունությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր տեսակների ու ձևերի աշխարհագրական տարածմանը և դրանց օգտագործման հնարավորություններին նոր սորտերի ստեղծման ու պտղաբուծության զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կարևոր գիտական և կիրառական նշանակություն ծիրանենու կենսաբազմազանության ուսումնասիրման, արժեքավոր գենետիկական նյութի պահպանման և մշակության արդյունավետ կազմակերպման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, պտղաբույծների, սելեկցիոներների, դենդրոլոգների և գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ՍՍՀ Լենինականի սարահարթի բնակլիմայական պայմաններում միչուրինյան խնձորենու սորտերի ուսումնասիրությանը և դրանց արտադրական օգտագործման հնարավորությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարբեր սորտերի կենսաբանական, ագրոբիոլոգիական և տնտեսական առանձնահատկությունները, աճի ու զարգացման ընթացքը, պտղաբերությունը և տեղական պայմաններին հարմարվողականությունը։ Վերլուծվում է լեռնային միջավայրի, ջերմաստիճանային ռեժիմի, բարձրության և հողակլիմայական այլ գործոնների ազդեցությունը ծառերի զարգացման, բերքատվության, պտուղների հասունացման ժամկետների և որակական հատկանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ցրտադիմացկունությանը, բերքատվությանը և պտուղների համային ու տնտեսական արժեքին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն լեռնային և նախալեռնային գոտիների պտղաբուծության զարգացման համար։ Դիտարկվում են առանձին սորտերի վարքագծի տարբերությունները և դրանց համապատասխանությունը տվյալ տարածքի բնական պայմաններին։ Քննարկվում են նաև այգիների համար նպատակահարմար սորտերի ընտրության, դրանց շրջանացման և արտադրական տեսականու ձևավորման հարցերը։ Կարևորվում է սորտային առանձնահատկությունների բազմակողմանի գնահատումը՝ կայուն և արդյունավետ պտղաբուծական տնտեսություն կազմակերպելու տեսանկյունից։ Աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն սորտերը, որոնք առավել հաջողությամբ կարող են մշակվել Հայաստանի լեռնային շրջաններում և օգտագործվել պտղաբուծության հետագա զարգացման համար։ Հետազոտությունն ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ գործնական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պտղաբույծների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսների, այգեգործների և գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1292–1375 թվականներին Հայ եկեղեցու դերի և ազդեցության ուսումնասիրությանը Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական կյանքում։ Քննության են առնվում եկեղեցական և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունները, կաթողիկոսության դիրքը պետական կառավարման համակարգում և հոգևորականության մասնակցությունը երկրի ներքին ու արտաքին քաղաքական գործընթացներին։ Վերլուծվում են Կիլիկյան Հայաստանի քաղաքական իրավիճակի փոփոխությունները, գահակալական խնդիրները, ազնվականության և արքունիքի հետ եկեղեցու հարաբերությունները, ինչպես նաև պետական իշխանության ամրապնդման գործում հոգևոր կառույցների ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթողիկոսների և բարձրաստիճան հոգևորականների դիվանագիտական գործունեությանը, արտաքին ուժերի հետ հարաբերություններում նրանց մասնակցությանը և քաղաքական որոշումների ձևավորման վրա ունեցած ազդեցությանը։ Դիտարկվում են Հայ եկեղեցու հարաբերությունները Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու և քրիստոնեական այլ կենտրոնների հետ, եկեղեցական միության շուրջ ծավալված քննարկումները և դրանց քաղաքական հետևանքները Կիլիկյան Հայաստանի համար։ Քննարկվում են նաև հասարակության տարբեր շերտերի վերաբերմունքը կրոնական և քաղաքական գործընթացներին, ազգային եկեղեցական ավանդույթների պահպանման խնդիրները և արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների շուրջ առաջացած հակասությունները։ Կարևորվում է եկեղեցու գործունեության ուսումնասիրությունը տարածաշրջանի բարդ ռազմաքաղաքական պայմանների և Կիլիկյան հայկական պետականության պահպանման ձգտումների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արխիվային ու պատմագրական աղբյուրների, ժամանակագրությունների և եկեղեցական նյութերի նշանակությանը ժամանակաշրջանի իրադարձությունների ուսումնասիրության համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայ եկեղեցու՝ որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև հասարակական ու քաղաքական կարևոր հաստատության գործունեության մասին Կիլիկյան Հայաստանի պատմության վերջին շրջանում։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց միջնադարյան պատմության, եկեղեցու պատմության, դիվանագիտության և Կիլիկյան Հայաստանի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Ջոն Չիվերի փոքր արձակի գաղափարական, թեմատիկ և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ամերիկյան հասարակության առօրյա կյանքի, ընտանեկան հարաբերությունների, անհատի ներաշխարհի և սոցիալական միջավայրի փոխազդեցության արտացոլումները գրողի պատմվածքներում։ Վերլուծվում են մարդու միայնության, ինքնության որոնման, օտարման, բարոյական ընտրության, ընտանեկան հակասությունների, անձնական ազատության և հասարակական ակնկալիքների հետ կապված հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջին խավի կենսակերպի պատկերմանը, արտաքին բարեկեցության և հերոսների ներքին անհանգստությունների հակադրությանը, ինչպես նաև ժամանակակից քաղաքային ու արվարձանային միջավայրի ազդեցությանը մարդու հոգեբանության վրա։ Դիտարկվում են կերպարների կառուցման սկզբունքները, հոգեբանական վերլուծության միջոցները, պատումի կազմակերպումը և գեղարվեստական մանրամասների նշանակությունը։ Քննարկվում են իրատեսական պատկերման, հեգնանքի, խորհրդանշական պատկերների, ենթատեքստի և երբեմն պայմանական կամ անսովոր տարրերի համադրության առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է փոքր արձակի սեղմ կառուցվածքի պայմաններում կերպարների ներքին հակասությունների և հասարակական խնդիրների բազմաշերտ ներկայացումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գրողի ոճական առանձնահատկություններին, պատմվածքների լեզվին, ժամանակի և տարածության կազմակերպմանը, ինչպես նաև առանձին ստեղծագործություններում կրկնվող թեմաների ու մոտիվների փոխկապակցվածությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Ջոն Չիվերի փոքր արձակի տեղն ու նշանակությունը XX դարի ամերիկյան գրականության զարգացման համատեքստում և ներկայացնելու նրա ստեղծագործությունների գեղարվեստական աշխարհը որպես անհատի ու հասարակության հարաբերությունների բազմակողմանի արտացոլում։ Այն կարող է օգտակար լինել ամերիկյան գրականության, փոքր արձակի ժանրի և XX դարի գրական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող բանասերների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարությունում արդարադատության մատչելիության սկզբունքի, դրա իրավական բովանդակության և իրականացման օրենսդրական երաշխիքների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում անձի՝ դատարան դիմելու, իր իրավունքներն ու օրինական շահերը դատական կարգով պաշտպանելու հնարավորությունները, ինչպես նաև արդյունավետ դատական պաշտպանության ապահովման հիմնական իրավական նախադրյալները։ Վերլուծվում են քաղաքացիական դատավարության այն ընթացակարգային մեխանիզմները, որոնք պայմանավորում են դատարանի մատչելիությունը, գործերի ողջամիտ ժամկետներում քննությունը, կողմերի դատավարական հավասարությունը և դատական պաշտպանության արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայց ներկայացնելու պայմաններին, դատական ծախսերին, իրավաբանական օգնության հասանելիությանը, դատավարական ժամկետներին, դատական ակտերի բողոքարկման և դրանց կատարման հետ կապված երաշխիքներին։ Դիտարկվում են արդարադատության մատչելիությունը սահմանափակող իրավական, կազմակերպական և ընթացակարգային հնարավոր խոչընդոտները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման օրենսդրական միջոցները։ Քննարկվում է ազգային օրենսդրության և մարդու դատական պաշտպանության իրավունքի վերաբերյալ միջազգային իրավական սկզբունքների փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում է այնպիսի դատավարական կարգավորումների ձևավորումը, որոնք միաժամանակ ապահովում են դատարան դիմելու իրական հնարավորություն, իրավական որոշակիություն և քաղաքացիական գործերի արդյունավետ քննություն։ Անդրադարձ է կատարվում նաև օրենսդրական կարգավորումների կատարելագործման ուղղություններին և դատավարական երաշխիքների գործնական նշանակությանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու արդարադատության մատչելիության տեղն ու նշանակությունը քաղաքացիական դատավարության համակարգում և գնահատելու դրա ապահովման իրավական մեխանիզմները։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական դատավարության, մարդու իրավունքների և դատական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող իրավաբանների, հետազոտողների, դատական ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է գիտատեխնիկական քաղաքականության ձևավորման և իրականացման դերին գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև ոլորտի արդյունավետության բարձրացման հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գիտության, տեխնիկայի և նոր տեխնոլոգիաների ազդեցությունը գյուղատնտեսության արտադրողականության, մրցունակության և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման վրա։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրության տեխնիկական վերազինման, մեքենայացման, արտադրական գործընթացների կատարելագործման և գիտական նվաճումների գործնական ներդրման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական հաստատությունների, կրթական կազմակերպությունների, պետական կառավարման մարմինների և գյուղատնտեսական արտադրողների միջև համագործակցության նշանակությանը։ Դիտարկվում են նոր տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական նախադրյալները, ֆինանսավորման հնարավորությունները, մասնագիտական կադրերի պատրաստման անհրաժեշտությունը և գիտատեխնիկական առաջընթացը սահմանափակող գործոնները։ Քննարկվում են պետական աջակցության, ներդրումային քաղաքականության, գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացման և արտադրողների տեխնիկական հնարավորությունների ընդլայնման խնդիրները։ Կարևորվում է գիտատեխնիկական քաղաքականության համապատասխանեցումը գյուղատնտեսության իրական պահանջներին, բնական և արտադրական ռեսուրսների առանձնահատկություններին ու երկարաժամկետ զարգացման նպատակներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտադրության կազմակերպման կատարելագործմանը, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցմանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի բարելավմանը նպաստող գիտատեխնիկական լուծումներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու գիտատեխնիկական առաջընթացի և ագրարային արտադրության զարգացման փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու ոլորտում առկա հիմնական խնդիրներն ու դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության կառավարման, գիտատեխնիկական քաղաքականության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ջերմասեր Thermus scotoductus K1 շտամի ջերմակայուն ԴՆԹ պոլիմերազ I ֆերմենտի հետերոլոգիական էքսպրեսիայի, կենսաքիմիական բնութագրման և կենսատեխնոլոգիական կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում համապատասխան գենի առանձնացման, կլոնավորման և ընտրված արտահայտիչ համակարգում դրա արդյունավետ էքսպրեսիայի ապահովման մոտեցումները։ Վերլուծվում են ռեկոմբինանտ ֆերմենտի ստացման, մաքրման և նույնականացման մեթոդները, ինչպես նաև դրա ֆերմենտային ակտիվության և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների գնահատման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ պոլիմերազի ջերմակայունությանը, տարբեր ջերմաստիճանային պայմաններում ակտիվության պահպանմանը, աշխատանքային օպտիմալ պայմաններին և ֆերմենտի կայունության վրա ազդող գործոններին։ Դիտարկվում են նաև ֆերմենտի կատալիտիկ առանձնահատկությունները, ԴՆԹ-ի սինթեզին մասնակցելու կարողությունը և տարբեր ռեակցիոն պայմաններում դրա արդյունավետությունը։ Քննարկվում է ջերմակայուն պոլիմերազների նշանակությունը ժամանակակից մոլեկուլային կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի համար, մասնավորապես՝ ԴՆԹ-ի լաբորատոր բազմացման, գենետիկական հետազոտությունների, ախտորոշիչ մեթոդների և այլ մոլեկուլային տեխնոլոգիաների շրջանակներում։ Կարևորվում է ռեկոմբինանտ եղանակով ֆերմենտի ստացման հնարավորությունը՝ որպես դրա արտադրության վերահսկելի և արդյունավետ մոտեցում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսումնասիրվող ֆերմենտի հատկությունների համեմատությանը կենսատեխնոլոգիայում կիրառվող այլ ջերմակայուն ԴՆԹ պոլիմերազների հետ և դրա հնարավոր առավելությունների բացահայտմանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել նոր ֆերմենտային գործիքների մշակմանը, մոլեկուլային կենսաբանության մեթոդների կատարելագործմանը և ջերմասեր միկրոօրգանիզմների կենսատեխնոլոգիական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսատեխնոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, մանրէաբանության, գենային ճարտարագիտության և ֆերմենտաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է որոշ ցածրամոլեկուլային միացությունների և տելոմերային G-քվադրուպլեքսային ԴՆԹ-ի փոխազդեցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տելոմերային ԴՆԹ-ի կառուցվածքային կազմակերպումը, G-քվադրուպլեքսների ձևավորման պայմանները և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները։ Վերլուծվում են փոքր մոլեկուլների՝ ԴՆԹ-ի տվյալ կառուցվածքների հետ կապակցման հնարավոր մեխանիզմները, կապի կայունությունը և փոխազդեցության վրա ազդող մոլեկուլային գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն փոփոխություններին, որոնք տարբեր միացությունների ազդեցությամբ կարող են առաջանալ G-քվադրուպլեքսային կառուցվածքների կայունության, տարածական դասավորության և դինամիկ հատկությունների մեջ։ Դիտարկվում են փոխազդեցությունների ուսումնասիրման կենսաֆիզիկական, սպեկտրային և ֆիզիկաքիմիական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու կապակցման բնույթը և տարբեր միացությունների ազդեցության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է մոլեկուլների կառուցվածքի և դրանց՝ տելոմերային ԴՆԹ-ի նկատմամբ կապակցման հատկությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում է G-քվադրուպլեքսների կենսաբանական նշանակությունը քրոմոսոմների տելոմերային հատվածների կառուցվածքային կազմակերպման և բջջային գործընթացների կարգավորման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նման փոխազդեցությունների ուսումնասիրության նշանակությանը կենսաբանորեն ակտիվ նոր միացությունների հետազոտման և մոլեկուլային մակարդակում դրանց ազդեցության մեխանիզմների բացահայտման համար։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել ԴՆԹ-ի ոչ դասական կառուցվածքների հատկությունների վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը և դրանց հետ ընտրողականորեն փոխազդող մոլեկուլների ուսումնասիրման մեթոդների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, գենետիկայի և դեղագործական հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ոչ լեզվական բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում անգլերեն պատմագիտական տերմինաբանության ընտրության, համակարգման և մեթոդական տիպականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ մասնագիտական օտար լեզվի ուսուցման արդյունավետության բարձրացման նպատակով։ Քննության են առնվում պատմագիտական բառապաշարի լեզվաբանական և մասնագիտական առանձնահատկությունները, տերմինների ընտրության չափանիշները և ուսումնական նյութում դրանց ընդգրկման սկզբունքները։ Վերլուծվում են տերմինների իմաստային կառուցվածքը, գործածության հաճախականությունը, մասնագիտական նշանակությունը և պատմագիտական տարբեր թեմատիկ ոլորտներին պատկանելությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական բառապաշարի դասակարգման և մեթոդական խմբավորման հնարավորություններին՝ ըստ լեզվական բարդության, իմաստային կապերի, կիրառության ոլորտի և յուրացման աստիճանի։ Դիտարկվում են ուսանողների մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացմանը նպաստող վարժությունների, առաջադրանքների և ուսուցման մեթոդների ընտրության սկզբունքները։ Քննարկվում են տերմինների ընկալման, մտապահման և խոսքային գործունեության մեջ ճիշտ կիրառման ընթացքում առաջացող դժվարությունները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման մեթոդական միջոցները։ Կարևորվում է տերմինաբանական աշխատանքի կապը մասնագիտական տեքստերի ընթերցանության, թարգմանության, բանավոր հաղորդակցության և գիտական տեղեկատվության ընկալման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուսումնական բառապաշարի ծավալի որոշմանը, նյութի աստիճանական բարդացմանը և սովորողների մասնագիտական պահանջներին համապատասխանեցմանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մասնագիտական անգլերենի դասավանդման բովանդակության կատարելագործմանը, պատմագիտական տերմինաբանության յուրացման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը և ուսանողների՝ օտարալեզու մասնագիտական աղբյուրների հետ ինքնուրույն աշխատելու կարողությունների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, պատմաբանների, բուհերի դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է տեկտոնական գործոնների ազդեցության գնահատմանը հիդրոտեխնիկական կառույցների տեղակայման տարածքների սեյսմիկության վրա՝ Էլ-Գաբ իջվածքի օրինակով։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքը, ակտիվ խզվածքների տարածական բաշխվածությունը, երկրակեղևի շարժումները և դրանց կապը սեյսմիկ գործընթացների հետ։ Վերլուծվում են երկրաշարժերի առաջացման ու տարածման օրինաչափությունները, սեյսմիկ ակտիվության տարածաժամանակային առանձնահատկությունները և հիդրոտեխնիկական կառույցների անվտանգության վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ տեկտոնական գոտիների բացահայտմանը, խզվածքային համակարգերի բնութագրմանը և դրանց հարակից տարածքներում սեյսմիկ վտանգի գնահատմանը։ Դիտարկվում են երկրաբանական, երկրաֆիզիկական և սեյսմաբանական տվյալների համադրման հնարավորությունները՝ տարածքի սեյսմատեկտոնական պայմանների առավել ամբողջական գնահատման նպատակով։ Քննարկվում են ուժեղ երկրաշարժերի հնարավոր աղբյուրների տեղակայման, երկրաշարժերի կրկնելիության, ուժգնության և հողային տատանումների բնութագրերի որոշման մեթոդական մոտեցումները։ Կարևորվում է տեղային երկրաբանական պայմանների հաշվառումը, քանի որ ապարների կառուցվածքը, նստվածքային շերտերի հատկությունները և տեկտոնական խախտումները կարող են ազդել սեյսմիկ ազդեցությունների դրսևորման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ստացված գնահատականների կիրառմանը հիդրոտեխնիկական կառույցների տեղադիրքի ընտրության, նախագծման, շահագործման և սեյսմիկ անվտանգության ապահովման գործընթացներում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել սեյսմիկ վտանգի գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը և բարձր պատասխանատվության ինժեներական կառույցների համար ռիսկերի նվազեցման գիտականորեն հիմնավորված միջոցառումների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել սեյսմաբանների, երկրաբանների, երկրաֆիզիկոսների, հիդրոտեխնիկների և սեյսմակայուն շինարարության ոլորտի մասնագետների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկյան հիբրիդային բարդիների կենսաբանական և տնտեսական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև Արարատյան դաշտի պայմաններում դրանց տնկարկային մշակության հեռանկարների գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարբեր հիբրիդների աճի ու զարգացման օրինաչափությունները, տեղական հողակլիմայական պայմաններին հարմարվողականությունը և արտադրական տնկարկներում օգտագործման հնարավորությունները։ Վերլուծվում են ծառերի աճի արագությունը, բարձրության և բնի տրամագծի փոփոխությունները, կենսունակությունը, վերարտադրողական առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ արձագանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արարատյան դաշտին բնորոշ ջերմաստիճանային պայմանների, խոնավության, հողային հատկությունների, ոռոգման և այլ ագրոտեխնիկական գործոնների ազդեցությանը բարդիների զարգացման վրա։ Դիտարկվում են տնկանյութի ընտրության, տնկման խտության, տարածքի կազմակերպման, խնամքի և արդյունավետ մշակության համար անհրաժեշտ միջոցառումների կիրառման հարցերը։ Քննարկվում է տարբեր հիբրիդների համեմատական արդյունավետությունը՝ առավել կենսունակ, արագաճ և տվյալ միջավայրին համապատասխան ձևերի առանձնացման նպատակով։ Կարևորվում է տնկարկների արտադրողականության գնահատումը և փայտանյութի ստացման համար դրանց օգտագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արագաճ ծառատեսակների մշակության տնտեսական և բնապահպանական նշանակությանը, այդ թվում՝ հողերի արդյունավետ օգտագործման, կանաչ տարածքների ընդլայնման և ծառային կենսազանգվածի ավելացման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Արարատյան դաշտի պայմաններին համապատասխան հիբրիդային բարդիների ընտրությանը, դրանց մշակության գիտականորեն հիմնավորված եղանակների կատարելագործմանը և արտադրական տնկարկների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել անտառագետների, գյուղատնտեսների, ծառաբույծների, բնապահպանների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների համար։

Գիրքը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի տարածքների, բնակավայրերի, բնության, պատմամշակութային հուշարձանների և բնակչության կենցաղի նկարագրությանը՝ ճանապարհորդական դիտարկումների և աշխարհագրական տեղեկությունների համադրությամբ։ Ներկայացվում են լեռնաշխարհի բնական պայմանները, լեռնային համակարգերը, գետերն ու հովիտները, ճանապարհները, քաղաքներն ու գյուղական բնակավայրերը, ինչպես նաև տարբեր շրջանների բնորոշ առանձնահատկությունները։ Հեղինակի ուշադրության կենտրոնում են ճանապարհորդության ընթացքում հանդիպող պատմական վայրերը, ճարտարապետական կառույցները, եկեղեցիներն ու վանքերը, հնագիտական հուշարձանները և տարածաշրջանի անցյալի հետ կապված հիշարժան տեղանքները։ Անդրադարձ է կատարվում բնակչության առօրյա կյանքին, ավանդույթներին, զբաղմունքներին, բնակավայրերի կառուցվածքին, տնտեսության ձևերին և տեղական մշակութային առանձնահատկություններին։ Ճանապարհորդական նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն աշխարհագրական միջավայրի, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական ու տնտեսական կյանքի մասին։ Բնական տեսարանների և պատմական տեղեկությունների համադրումը ստեղծում է Հայկական լեռնաշխարհի տարբեր շրջանների ամբողջական պատկեր՝ ընդգծելով դրանց աշխարհագրական ու մշակութային բազմազանությունը։ Միաժամանակ նման բնույթի նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն կարող են ունենալ պատմական աշխարհագրության և ազգագրության ուսումնասիրության համար՝ պայմանով, որ հեղինակի անձնական դիտարկումներն ու ժամանակաշրջանին բնորոշ մեկնաբանությունները գնահատվեն քննադատաբար և համադրվեն այլ աղբյուրների հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի պատմությամբ, աշխարհագրությամբ, ազգագրությամբ, մշակութային ժառանգությամբ և ճանապարհորդական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։