Ready-made Materials

Գիրքը քրիստոնեական Սուրբ Գրքի կարևորագույն հատվածներից է և ներառում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, ուսմունքի, մահվան և հարության մասին պատմող աստվածաշնչյան գրությունները, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության, վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորման և քրիստոնեական հավատի տարածման վերաբերյալ վկայությունները։ Այն բաղկացած է չորս Ավետարաններից՝ ըստ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի, Առաքելական գործերից, առաքելական թղթերից և Հովհաննեսի Հայտնությունից։ Ավետարաններում ներկայացվում են Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքը, նրա քարոզները, առակները, հրաշքները, մարդկանց հետ հանդիպումները և բարոյական ու հոգևոր պատգամները։ Առաքելական գործերը պատմում են առաջին քրիստոնեական համայնքների կազմավորման, առաքյալների քարոզչական գործունեության և նոր հավատի տարածման մասին, իսկ թղթերում բացատրվում ու մեկնաբանվում են քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար դրույթները, հավատքի, սիրո, հույսի, ապաշխարության, ներողամտության և համայնքային կյանքի սկզբունքները։ Հովհաննեսի Հայտնությունը ներկայացնում է խորհրդանշական և տեսիլքային պատկերներով հարուստ աստվածաբանական խոսք՝ անդրադառնալով բարու և չարի հակադրությանը, հոգևոր փորձություններին, Աստծո արդարությանը և աշխարհի վերջնական վերափոխման գաղափարին։ Ամբողջ գրքի գաղափարական առանցքը Աստծո և մարդու հարաբերությունն է, փրկության խոստումը, հոգևոր վերածնունդը, սիրո ու մարդասիրության գերակայությունը և բարոյական պատասխանատվությունը։ Այն քրիստոնեական հավատքի, եկեղեցական կյանքի, ծիսական ավանդույթի և հոգևոր դաստիարակության հիմնարար աղբյուրներից է, որն իր ազդեցությունն է ունեցել նաև համաշխարհային գրականության, արվեստի, փիլիսոփայության և բարոյական մտածողության զարգացման վրա։ Հայ ընթերցողի համար այն առանձնահատուկ նշանակություն ունի քրիստոնեական գրավոր մշակույթի, աստվածաշնչյան լեզվի և հոգևոր ավանդույթի պահպանման ու փոխանցման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը արժեքավոր է աստվածաշնչագիտության, քրիստոնեության պատմության, հայ կրոնական գրականության, թարգմանական ավանդույթի և հայալեզու գրքի պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կարևոր ընթերցանության նյութ է քրիստոնեական հավատքով, աստվածաշնչյան ուսմունքով և հոգևոր մշակույթով հետաքրքրվողների համար։

Հրատարակությունը պատկանում է կրթական և մանկավարժական բնույթի գրականությանը և առնչվում է հայերեն ուսուցման, երեխաների մտավոր զարգացման ու ընթերցանության մշակույթի ձևավորման գործընթացին։ «Լուսաբեր» անվանումը բնորոշ է լուսավորական և կրթական նպատակներ հետապնդող հրատարակություններին, որոնց հիմնական խնդիրներից էր գիտելիքի տարածումը, գրագիտության խթանումը և մատաղ սերնդի կրթական դաստիարակությունը։ Այն դիտարկելի է որպես ուսումնական ընթերցանությանն ուղղված նյութերի ամբողջություն, որի կարևոր նպատակներից են լեզվական կարողությունների զարգացումը, բառապաշարի հարստացումը, մտածողության խթանումը և ընթերցողի ճանաչողական հետաքրքրությունների ընդլայնումը։ Նման հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել հայ կրթական մշակույթում՝ նպաստելով մատչելի հայերեն ուսումնական նյութերի տարածմանը և դպրոցական ու արտադպրոցական ընթերցանության զարգացմանը։ Հրատարակության պատմական նշանակությունն առանձնապես կարևորվում է նաև այն ժամանակաշրջանի կրթական ու հասարակական իրադրության համատեքստում, երբ հայերեն գրականության, ուսումնական նյութերի և լուսավորական նախաձեռնությունների տարածումը կարևոր դեր ուներ ազգային կրթական կյանքի կազմակերպման ու շարունակականության պահպանման գործում։ Այն արժեքավոր է հայ մանկավարժական մտքի, ուսումնական գրականության պատմության, հայերեն ընթերցարանների և կրթական հրատարակչության զարգացման ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կարող է հետաքրքրել մանկավարժներին, գրականագետներին, պատմաբաններին և հայ կրթամշակութային ժառանգությամբ զբաղվող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը նվիրված է հայ նոր գրականության հիմնադիրներից մեկի՝ Խաչատուր Աբովյանի կյանքին, ստեղծագործական գործունեությանը և հայ ժողովրդի մշակութային ու հասարակական կյանքում ունեցած նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է գրողի կենսագրական ուղին, կրթական և մտավոր ձևավորման գործընթացը, գրական հայացքները, լուսավորական գաղափարներն ու այն պատմական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել է նրա ստեղծագործական աշխարհը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Աբովյանի դերը գրական աշխարհաբար լեզվի զարգացման գործում․ նա կարևորել է գրականությունը ժողովրդի լայն խավերին հասանելի դարձնելու անհրաժեշտությունը և իր ստեղծագործությամբ նպաստել է նոր գրական լեզվի ու ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Նրա գործունեությունը սերտորեն կապված էր կրթության, լուսավորության, հասարակական առաջընթացի և ազգային մշակույթի զարգացման գաղափարների հետ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու գրողի գրական ժառանգության առանձնահատկություններին, նրա ստեղծագործություններում արտահայտված մարդասիրական, հայրենասիրական և ժողովրդական գաղափարներին, ինչպես նաև հայ իրականության մեջ նոր մտածողության ձևավորման գործընթացին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Աբովյանի պատմական դերը՝ որպես մտավորական, մանկավարժ և գրող, որը ձգտել է հաղթահարել կրթական ու մշակութային հետամնացությունը և գրականությունը ծառայեցնել հասարակական լուսավորությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ գրականության պատմության, 19-րդ դարի ազգային-մշակութային շարժումների, աշխարհաբար գրական լեզվի ձևավորման և հայ լուսավորական մտքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, պատմաբաններին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ մշակույթի ու գրական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Հրատարակությունը նվիրված է ծաղկախտին՝ մարդկության պատմության մեջ տարածված ծանր վարակիչ հիվանդություններից մեկին, ինչպես նաև դրա կանխարգելման կարևոր միջոցներից մեկին՝ պատվաստմանը։ Այն անդրադառնում է հիվանդության բնույթին, տարածման առանձնահատկություններին, հանրային առողջության համար դրա առաջացրած վտանգներին և կանխարգելիչ միջոցառումների անհրաժեշտությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատվաստման նշանակությանը՝ որպես վարակիչ հիվանդությունների տարածումը սահմանափակելու և բնակչության շրջանում պաշտպանվածության մակարդակը բարձրացնելու միջոցի։ Նյութը կարևորում է բժշկական գիտելիքների տարածման, անձնական և հասարակական հիգիենայի պահպանման, կանխարգելիչ առողջապահական միջոցառումների կազմակերպման և բնակչության իրազեկման դերը։ Այն արտացոլում է այն ժամանակաշրջանի բժշկական մտածողությունն ու հանրային առողջապահական առաջնահերթությունները, երբ ծաղկախտի դեմ պայքարը կարևոր խնդիր էր տարբեր երկրների առողջապահական համակարգերի համար։ Հրատարակությունը պատմական նշանակություն ունի նաև բժշկության և պատվաստումների զարգացման ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման վերաբերյալ հայերենով տարածվող գիտելիքների և բժշկական լուսավորության մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել բժշկության պատմությամբ, համաճարակաբանության զարգացմամբ, պատվաստումների պատմությամբ և հայերեն գիտահանրամատչելի գրականության ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է տարբեր պատկերների, տեսարանների և մարդկային հարաբերությունների միջոցով ընթերցողին ծանոթ իրականության ու հասարակական կյանքի բազմազան կողմերը։ Վերնագրում ընդգծված «ծանոթ պատկերներ» հասկացությունը հուշում է առօրյա միջավայրից վերցված իրավիճակների, մարդկանց բնավորությունների, վարքագծի և հասարակական հարաբերությունների գեղարվեստական կամ խոհական ներկայացման մասին։ Նման բնույթի գրական նյութերը հնարավորություն են տալիս ճանաչելու ժամանակաշրջանի կենցաղային միջավայրը, մարդկանց մտածելակերպը, բարոյական պատկերացումները և հասարակության մեջ տարածված սովորույթները։ Պատկերների միջոցով կարող են բացահայտվել մարդկային կյանքի տարբեր իրավիճակներ, հասարակական փոխհարաբերությունների առանձնահատկություններ, անհատական ապրումների ու շրջապատող իրականության կապը։ Գեղարվեստական դիտարկման և նկարագրական խոսքի միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ոչ միայն հետևելու ներկայացվող տեսարաններին, այլև խորհելու դրանցում արտահայտված մարդկային ու հասարակական խնդիրների շուրջ։ Հրատարակությունն արժեքավոր է նաև հայ գրականության պատմության և հայալեզու տպագիր մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ որպես անցյալ դարասկզբի ընթերցողական միջավայրում շրջանառված գրական նյութերից մեկը։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գեղարվեստական արձակով, հասարակական կյանքի գրական արտացոլմամբ, կենցաղագրական պատկերներով և ժամանակաշրջանի հայ գրական հրատարակություններով զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

Ժողովածուն նախատեսված է ընթերցողին զվարճացնելու, առօրյա կյանքի տարբեր երևույթներին հումորային դիտանկյունից անդրադառնալու և ծիծաղի միջոցով մարդկային բնավորության ու հասարակական հարաբերությունների առանձնահատկությունները ներկայացնելու համար։ Հրատարակության վերնագիրը մատնանշում է զվարճալի, կատակային և ծիծաղ առաջացնող նյութերի գերակշռությունը, որոնց միջոցով բացահայտվում են մարդկանց վարքի, սովորությունների, փոխհարաբերությունների և հասարակական կյանքի զավեշտալի կողմերը։ Նման գրական նյութերին բնորոշ են սրամիտ արտահայտությունները, անսպասելի իրավիճակները, խոսքային խաղերը, չափազանցությունն ու երգիծական դիտարկումները, որոնք ոչ միայն ընթերցանությունը դարձնում են թեթև ու հաճելի, այլև հնարավորություն են տալիս հումորի միջոցով նկատելու մարդկային թերություններն ու հասարակական հակասությունները։ Հումորային և երգիծական գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցրել հայ ընթերցողական մշակույթում՝ ծառայելով որպես ժամանցի միջոց և միաժամանակ արտահայտելով ժամանակի հասարակական տրամադրությունները, կենցաղային պատկերացումները և մարդկանց փոխհարաբերությունների մասին դիտարկումները։ Այսպիսի ժողովածուները նպաստել են զվարճալի գրականության տարածմանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը և հայերեն հումորային խոսքի պահպանմանը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ երգիծական գրականության, ժողովրդական հումորի, կատակային խոսքի և 20-րդ դարասկզբի հայալեզու հրատարակչական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական բանվորական կուսակցության քաղաքական և գաղափարախոսական ծրագիրը՝ արտահայտելով 20-րդ դարասկզբի ռուսական հեղափոխական շարժման և սոցիալ-դեմոկրատական մտքի հիմնական դրույթները։ Այն անդրադառնում է կուսակցության նպատակներին, հասարակական ու քաղաքական վերափոխումների պատկերացումներին, բանվոր դասակարգի իրավունքների պաշտպանությանը և հասարակության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի փոփոխության գաղափարներին։ Ծրագրային դրույթների առանցքում սոցիալական անհավասարության, աշխատավորների շահերի, քաղաքական ազատությունների և պետական կառավարման համակարգի վերափոխման հարցերն են։ Փաստաթուղթը կարևոր է Ռուսաստանի սոցիալ-դեմոկրատական շարժման պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ ներկայացնում է կուսակցության գաղափարական դիրքորոշումները, քաղաքական պահանջներն ու հասարակական զարգացման վերաբերյալ պատկերացումները։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ սկզբունքների շուրջ էր ձևավորվում հեղափոխական կուսակցական կազմակերպությունը և ինչպես էին սոցիալիստական գաղափարները տարածվում ու քննարկվում ժամանակի քաղաքական միջավայրում։ Հրատարակությունը նշանակալի է նաև հայերեն քաղաքական գրականության պատմության տեսանկյունից․ հայերենով նման ծրագրային փաստաթղթերի տարածումը նպաստել է քաղաքական հասկացությունների շրջանառությանը, հասարակական-քաղաքական բանավեճերի զարգացմանը և միջազգային գաղափարական շարժումների վերաբերյալ տեղեկությունների հասանելիությանը հայ ընթերցողին։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքական մտքի պատմությամբ, բանվորական շարժումներով, սոցիալ-դեմոկրատիայի ձևավորմամբ և 20-րդ դարասկզբի հայալեզու քաղաքական հրատարակություններով հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Հրատարակությունը նվիրված է Հայոց կաթողիկոսի ընտրության գործընթացին և ներկայացնում է 1908 թվականի հոկտեմբերի 30-ին, 31-ին և նոյեմբերի 1-ին տեղի ունեցած ընտրական իրադարձությունները։ Այն անդրադառնում է Հայ առաքելական եկեղեցու բարձրագույն հոգևոր իշխանության ձևավորման կարևոր փուլին՝ ընդգծելով կաթողիկոսական ընտրության նշանակությունը եկեղեցական կառավարման, ազգային կյանքի և հայ համայնքների համախմբման տեսանկյունից։ Նյութի առանցքում ընտրության ընթացքն է՝ որպես եկեղեցական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություն, որի շուրջ արտահայտվել են հոգևորականության, ազգային գործիչների և հասարակության տարբեր շրջանակների դիրքորոշումները։ Նման հրապարակումները կարևոր սկզբնաղբյուրային արժեք ունեն տվյալ ժամանակաշրջանի եկեղեցական պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ հնարավորություն են տալիս անդրադառնալու կաթողիկոսական իշխանության ընտրության ավանդույթներին, եկեղեցու ներքին կազմակերպմանը, որոշումների կայացման գործընթացներին և ազգային-եկեղեցական կյանքի փոխհարաբերություններին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 20-րդ դարասկզբի հայ հասարակական մտքի և քաղաքական-ազգային միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ Հայոց եկեղեցու ղեկավարության ընտրությունը սերտորեն առնչվում էր ոչ միայն հոգևոր, այլև համազգային հարցերին։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ եկեղեցու պատմությամբ, կաթողիկոսական ընտրությունների ավանդույթներով, ազգային հաստատությունների գործունեությամբ և ժամանակաշրջանի հասարակական կյանքով հետաքրքրվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։

Գրական ժողովածուի բնույթ ունեցող այս հրատարակությունը միավորում է տարբեր բնույթի գրական նյութեր, որոնք ներկայացված են «գրական փշրանքներ» ընդհանուր գաղափարի ներքո։ Վերնագրում գործածված «Կաղանդչեք» բառը հուշում է ամանորյա և տոնական թեմատիկայի հնարավոր առկայությունը՝ կապելով հրատարակությունը հայկական տոնական մշակույթի, ավանդույթների և գրական արտահայտչաձևերի հետ։ «Գրական փշրանքներ» բնորոշումը մատնանշում է փոքրածավալ, տարաբնույթ ստեղծագործությունների կամ գրական բնույթի առանձին նյութերի ժողովածու, որը կարող է ներառել գեղարվեստական, խոհական, ճանաչողական և մշակութային անդրադարձներ։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել հայ գրական կյանքի բազմազանության պահպանման և տարածման գործում՝ հնարավորություն տալով մեկտեղելու տարբեր թեմաներով նյութեր, ներկայացնելու գրական հետաքրքրություններն ու խրախուսելու ընթերցանությունը։ Ժողովածուն արժեքավոր է նաև սփյուռքահայ գրական և հրատարակչական միջավայրի ուսումնասիրության տեսանկյունից․ այն արտացոլում է հայերեն տպագիր խոսքի տարածման, գրական նախաձեռնությունների և ընթերցողական մշակույթի զարգացման գործընթացները համայնքային կյանքում։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, սփյուռքահայ մշակութային կյանքով, գրքի պատմությամբ և հայալեզու պարբերական ու ժողովածուային հրատարակությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։

Աշխատությունը նվիրված է հին Հայաստանի մայրաքաղաք Արտաշատի հնագիտական ուսումնասիրության ընթացքում բացահայտված արխիվային նյութերին և դրանց պատմական նշանակությանը։ Այն ներկայացնում է Արտաշատը որպես հին հայկական պետականության, քաղաքական ու տնտեսական կյանքի, մշակութային կապերի և քաղաքային քաղաքակրթության կարևոր կենտրոն՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով գրավոր վավերագրերի ու արխիվային նյութերի նշանակությանը հին քաղաքի պատմության վերակազմության գործում։ Ուսումնասիրության առանցքում հնագիտական պեղումների և հետազոտությունների արդյունքում հայտնաբերված նյութերն են, որոնք հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու Արտաշատի բնակիչների կյանքի, հասարակական հարաբերությունների, վարչական ու տնտեսական գործունեության և գրավոր հաղորդակցության մշակույթի մասին։ Արխիվային նյութերը կարևոր սկզբնաղբյուր են, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ոչ միայն քաղաքի պատմական անցյալը, այլև հին Հայաստանի պետական կառավարման, տնտեսական կազմակերպման և մշակութային միջավայրի տարբեր կողմերը։

Աշխատությունը նվիրված է Հին Արևելքի հնագիտական ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից մեկի՝ շրջանակավոր դաստակով դաշույնների և սրերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այս հնագիտական առարկաների պատմական ծագումը, տարածվածությունը, ժամանակագրական առանձնահատկությունները, ձևաբանական բնութագրերը և մշակութային նշանակությունն են։ Հին զենքերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես անցյալի հասարակությունների ռազմական կյանքի հետ կապված առարկաներ, այլև որպես նյութական մշակույթի արժեքավոր նմուշներ, որոնք տեղեկություններ են հաղորդում մետաղամշակման զարգացման, արհեստագործական ավանդույթների, գեղարվեստական ճաշակի, հասարակական կառուցվածքի և տարբեր ժողովուրդների միջև մշակութային փոխազդեցությունների մասին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում շրջանակավոր դաստակով դաշույնների և սրերի տեսակների դասակարգմանը, դրանց արտաքին ձևի, կառուցվածքային առանձնահատկությունների, հարդարանքի և հնագիտական համատեքստի ուսումնասիրությանը։ Տարբեր նմուշների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց միջև եղած ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հետևելու ձևերի փոփոխությանը և պարզելու առանձին տեսակների տարածման աշխարհագրական շրջանակները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հնագիտական գտածոների ժամանակագրական ու տարածքային համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել հին հասարակությունների նյութական մշակույթի զարգացման փուլերը և տարածաշրջանային կապերը։ Դաշույնների ու սրերի ուսումնասիրությունը կարևոր տեղեկություններ է տալիս նաև մետաղագործական տեխնոլոգիաների պատմության մասին՝ ցույց տալով մետաղի մշակման, առարկաների պատրաստման և դրանց գեղարվեստական ձևավորման ավանդույթների զարգացումը։ Դրանց ձևի ու հարդարանքի առանձնահատկությունները կարող են վկայել տարբեր մշակութային կենտրոնների միջև տեխնիկական և գեղարվեստական փորձի փոխանակման, տեղական արտադրական ավանդույթների և արտաքին ազդեցությունների մասին։ Հետազոտության շրջանակում հնագիտական առարկաները դիտարկվում են իրենց պատմական միջավայրում՝ հաշվի առնելով դրանց հայտնաբերման վայրերը, այլ գտածոների հետ կապերը և հին հասարակությունների կյանքում ունեցած հնարավոր գործառույթները։ Նյութի համակարգված ուսումնասիրությունը նպաստում է Հին Արևելքի մշակութային շրջանների փոխհարաբերությունների, առարկայական մշակույթի տարածման և պատմական գործընթացների ավելի խորքային ընկալմանը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հնագիտական տիպաբանության և համեմատական ուսումնասիրությունների տեսանկյունից, քանի որ առանձին առարկաների ձևաբանական հատկանիշների քննությունը հնարավորություն է տալիս դրանք դիտարկել որպես պատմական ժամանակաշրջանների ու մշակութային միջավայրերի ճանաչման աղբյուրներ։ Այս առումով գիրքը ոչ միայն ներկայացնում է հին դաշույնների և սրերի հնագիտական նկարագիրը, այլև ընդգծում է դրանց նշանակությունը Հին Արևելքի հասարակությունների տեխնիկական, տնտեսական, գեղարվեստական և հասարակական պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր մասնագիտական նյութ է հնագետների, պատմաբանների, զենքի պատմությամբ և հին մետաղագործությամբ զբաղվող հետազոտողների, ինչպես նաև Հին Արևելքի քաղաքակրթություններով ու նյութական մշակույթով հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է դարբնի կերպարի, մասնագիտական գործունեության և դարբնության հետ կապված պատկերացումների ու սովորույթների ուսումնասիրությանը հայ ժողովրդի ավանդական ծիսական համակարգում։ Դարբինը ժողովրդական մշակույթում դիտարկվում է ոչ միայն որպես մետաղ մշակող արհեստավոր, այլև որպես առանձնահատուկ գիտելիքների ու հմտությունների կրող, որի աշխատանքը կապված է կրակի, երկաթի, մուրճի և կռանի խորհրդանշական ընկալումների հետ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում դարբնի սոցիալական և մշակութային դիրքն է, նրա մասնագիտության շուրջ ձևավորված հավատալիքները, ծիսական պատկերացումները և ժողովրդական աշխարհայացքում ունեցած նշանակությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է մետաղի մշակման բարդ ու յուրահատուկ գործընթացը նպաստել դարբնության շուրջ առանձնահատուկ խորհրդանշական համակարգի ձևավորմանը, ինչպես են երկաթը, կրակը և դարբնոցը ընկալվել ժողովրդական պատկերացումներում, և ինչպիսի պաշտպանական, մաքրագործող կամ բարեբեր հատկություններ են վերագրվել դրանց։ Կարևոր տեղ է հատկացվում դարբնության և կյանքի տարբեր փուլերին ու հասարակական իրադարձություններին ուղեկցող ծեսերի փոխհարաբերությանը։ Դիտարկվում են այն ավանդական պատկերացումները, որոնցում դարբինը և նրա գործիքները կապվում են չար ուժերից պաշտպանվելու, վտանգները կանխելու, բարօրություն ապահովելու և ընտանիքի ու համայնքի բարեկեցությունը պահպանելու գաղափարների հետ։ Հատուկ ուշադրության են արժանի երկաթի գործածության հետ կապված ծիսական գործողությունները, ժողովրդական արգելքները, հավատալիքներն ու սովորույթները, որոնցում նյութական առարկան ձեռք է բերում ոչ միայն գործնական, այլև խորհրդանշական նշանակություն։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև դարբնի մասնագիտական ինքնության ձևավորումը, արհեստի փոխանցման ավանդույթները, վարպետության նկատմամբ հասարակական վերաբերմունքը և դարբնոցի՝ որպես աշխատանքի ու սոցիալական հաղորդակցության միջավայրի դերը։ Պատմաազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրելու դարբնության նյութական և հոգևոր կողմերը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են արտադրական գործունեությունը, ժողովրդական հավատալիքները և ծիսական վարքագիծը փոխկապակցվել ավանդական հասարակության մեջ։ Աշխատության մեջ ներկայացվող թեման կարևոր է նաև հին հավատալիքների ու հետագա կրոնական պատկերացումների փոխազդեցության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ ժողովրդական ծիսակարգում հաճախ պահպանվել են տարբեր ժամանակաշրջաններից եկող մշակութային շերտեր։ Դարբնի կերպարի շուրջ ձևավորված պատկերացումները հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մարդու վերաբերմունքը աշխատանքի, բնության ուժերի, նյութի փոխակերպման և արհեստավորի մասնագիտական կարողությունների նկատմամբ։ Աշխատությունը նպաստում է հայոց ավանդական ծիսական մշակույթի, ժողովրդական հավատալիքների և արհեստագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ ցույց տալով, որ արհեստները հասարակության մեջ ունեցել են ոչ միայն տնտեսական ու կենցաղային, այլև հոգևոր և խորհրդանշական նշանակություն։ Այն արժեքավոր է հայ ազգագրությամբ, ծիսագիտությամբ, ժողովրդական հավատալիքներով, ավանդական արհեստներով և նյութական ու հոգևոր մշակույթի փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող հետազոտողների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական Վասպուրականի Արճակ բնակավայրի հայության ժողովրդական բանահյուսությունը՝ պահպանելով համայնքի հոգևոր կյանքի, աշխարհընկալման, լեզվական առանձնահատկությունների և մշակութային հիշողության արժեքավոր դրսևորումները։ Այն ընդգրկում է տեղական բանավոր ավանդության տարբեր ձևեր, որոնց միջոցով բացահայտվում են բնակչության կենսափորձը, կենցաղային հարաբերությունները, հասարակական պատկերացումները, ժողովրդական իմաստությունն ու գեղարվեստական մտածողությունը։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ժողովրդական զվարճախոսությունները, կատակապատումները և սրամիտ պատմությունները, որոնցում հումորի, չափազանցության, խոսքային խաղի ու երգիծանքի միջոցով արտահայտվում են մարդկանց բնավորության գծերը, առօրյա իրավիճակները, մարդկային թերություններն ու հասարակական վարքագծի առանձնահատկությունները։ Այս ստեղծագործությունները կարևոր են ոչ միայն որպես զվարճանքի միջոց, այլև որպես ժողովրդական մտածողության և համայնքային կյանքի յուրօրինակ վկայություններ։ Բանահյուսական նյութերի մյուս դրսևորումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու ժողովրդական պատմողական ավանդույթը, տեղական հիշողություններն ու պատկերացումները, ինչպես նաև բանավոր ստեղծագործության միջոցով պահպանված մշակութային փորձը։ Նյութերում արտացոլվում են ընտանիքի, աշխատանքի, կենցաղի, մարդկային փոխհարաբերությունների և հասարակական կյանքի տարբեր կողմերը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տեղական խոսքի պահպանումը․ ժողովրդական պատմությունների ու արտահայտությունների լեզուն ներկայացնում է Արճակի հայության բարբառային առանձնահատկությունները, բնորոշ բառապաշարը, դարձվածքները, խոսքային երանգներն ու արտահայտչական հնարները։ Դրանք արժեքավոր նյութ են հայերենի բարբառների, ժողովրդական բառապաշարի և բանավոր հաղորդակցության ձևերի ուսումնասիրության համար։ Բանահյուսական ժառանգության գրառումն ու գիտական ներկայացումը հնարավորություն են տալիս ճանաչելու, թե ինչպես են ավանդական պատկերացումները, հումորը, բարոյական գնահատականներն ու պատմական հիշողությունը փոխանցվել սերնդեսերունդ՝ պահպանվելով համայնքի առօրյա խոսքում և ստեղծագործական ավանդույթներում։ Տեղական նյութերի ուսումնասիրությունը բացահայտում է նաև Արճակի մշակութային ինքնատիպությունը՝ միաժամանակ ցույց տալով դրանց կապը հայ ժողովրդի ընդհանուր բանահյուսական ժառանգության հետ։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն պահպանում է որոշակի պատմաազգագրական միջավայրին բնորոշ բանավոր ստեղծագործություններ և հնարավորություն տալիս դրանք դիտարկելու իրենց լեզվական, սոցիալական ու մշակութային համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի ժողովրդական երգարվեստին և երաժշտական ավանդույթներին՝ ներկայացնելով դրանք որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հոգևոր մշակույթի պահպանման կարևոր դրսևորումներ։ Հավաքված երգերն ու երաժշտական եղանակները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու Նոր Նախիջևանի հայության երաժշտական ժառանգության բազմազանությանը, դրա տեղական առանձնահատկություններին և հայ ժողովրդական երգարվեստի ընդհանուր ավանդույթների հետ ունեցած կապերին։ Ժողովրդական երգը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գեղարվեստական ստեղծագործություն, այլև որպես համայնքի առօրյա կյանքի, պատմական փորձի, հույզերի, արժեքների և հասարակական հարաբերությունների արտահայտություն։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս բացահայտելու երգերի թեմատիկ ու գործառական տարբեր շրջանակները՝ աշխատանքային, կենցաղային, ընտանեկան, սիրային, ծիսական, տոնական և պատմական բովանդակությամբ ստեղծագործությունների միջոցով։ Դրանցում արտացոլվում են մարդու և բնության փոխհարաբերությունները, աշխատանքի ու կյանքի դժվարությունները, ընտանեկան կապերը, սիրո և կարոտի ապրումները, ուրախության ու տխրության զգացումները, ինչպես նաև հայրենիքի, համայնքի և ազգային պատկանելության գիտակցությունը։ Երգերի խոսքային բովանդակության և երաժշտական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս նկատելու ժողովրդական ստեղծագործության բանաստեղծական ու մեղեդային առանձնահատկությունները, կրկնությունների, ռիթմական ձևերի, դարձվածքների և պատկերավոր արտահայտությունների կիրառությունը։ Երաժշտական եղանակների ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի մեղեդային ավանդույթների պահպանման համար, քանի որ ժողովրդական երգարվեստը գոյատևել և փոխանցվել է հիմնականում բանավոր կատարման միջոցով՝ փոփոխվելով տարբեր կատարողների և սերունդների ստեղծագործական մեկնաբանությունների արդյունքում։ Հավաքածուն արժեքավոր է նաև երաժշտական բանահյուսության տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու երգերի մեղեդային ընթացքը, ռիթմական կազմակերպումը, կատարողական առանձնահատկություններն ու տեղական երաժշտական մտածողությունը։ Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի երաժշտական ժառանգության ուսումնասիրությունը բացահայտում է գաղթօջախային մշակույթի պահպանման և զարգացման առանձնահատկությունները։ Հայկական երգերն ու եղանակները համայնքում ծառայել են որպես լեզվի, հիշողության, ավանդույթների և ազգային ինքնության փոխանցման միջոց՝ պահպանելով մշակութային կապը պատմական հայրենիքի հետ։ Միաժամանակ համայնքի երկարատև գոյությունը այլ մշակութային միջավայրում նպաստել է երաժշտական ավանդույթների տեղական տարբերակների ձևավորմանը և հարևան ժողովուրդների երաժշտական միջավայրի հետ փոխազդեցությանը։ Այս առումով նյութերը կարևոր են ոչ միայն Նոր Նախիջևանի հայության երաժշտական կյանքի, այլև հայկական ժողովրդական երաժշտության տարածքային բազմազանության ու պատմական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը նպաստում է բանավոր երաժշտական ժառանգության պահպանմանը, երգերի ու մեղեդիների գիտական ճանաչմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է երաժշտագետների, բանահյուսների, ազգագրագետների, կատարողների, ուսանողների և հայ ժողովրդական երաժշտությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու Նոր Նախիջևանի հայ համայնքի երաժշտական ավանդույթները և դրանց տեղը հայ մշակույթի ընդհանուր ժառանգության մեջ։