Ready-made Materials

«Պոնտոս» անվանումը վերաբերում է պատմական տարածաշրջանի, որը գտնվում էր Փոքր Ասիայի հյուսիսային հատվածում՝ Սև ծովի հարավային ափերին։ Այն հին ժամանակներից հայտնի էր իր աշխարհագրական դիրքով, բնակչության բազմազանությամբ և քաղաքական ու մշակութային նշանակությամբ։ Պոնտոսի պատմությունը կապված է հին հունական գաղութների հիմնադրման, տեղական թագավորությունների կազմավորման, Հռոմեական կայսրության ընդարձակման և հետագա բյուզանդական ժամանակաշրջանի հետ։ Տարածաշրջանը կարևոր դեր է ունեցել Սևծովյան առևտրային ճանապարհների, ծովային հաղորդակցության և Արևելքի ու Արևմուտքի միջև մշակութային կապերի զարգացման գործում։ Այն առանձնանում էր լեռնային ու ծովափնյա բնաշխարհով, բերրի հովիտներով և բնական պաշարներով, որոնք նպաստել են բնակավայրերի ու տնտեսական կենտրոնների ձևավորմանը։ Պոնտոսի պատմական ժառանգությունը բազմաշերտ է․ այստեղ տարբեր ժամանակներում բնակվել են հույներ, հայեր և այլ ժողովուրդներ, որոնց փոխազդեցություններն արտահայտվել են լեզվի, կրոնի, առևտրի և տեղական ավանդույթների մեջ։ Հայկական պատմության տեսանկյունից տարածաշրջանը կարևոր է նաև այնտեղ ձևավորված հայկական համայնքների, եկեղեցական կենտրոնների և մշակութային կապերի պատճառով։ Քանի որ մատենագիտական գրառման մեջ նշված է միայն մեկ էջ, առանց ամբողջական բովանդակության վերաբերյալ լրացուցիչ տվյալների, այն հնարավոր չէ վստահորեն բնութագրել որպես ծավալուն պատմագիտական աշխատություն․ այն կարող է լինել Պոնտոսի անվան կամ թեմայի վերաբերյալ կարճ տեղեկատու նյութ, առանձին թերթ կամ հրատարակչական բնույթի գրառում։ Այնուամենայնիվ, վերնագիրը կապվում է պատմական աշխարհագրության և Սևծովյան տարածաշրջանի ուսումնասիրության հետ։

Աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական հավատքի հիմնարար սկզբունքների ներկայացմանն ու բացատրությանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել քրիստոնեական վարդապետության հիմնական դրույթներին, հոգևոր հասկացություններին և կրոնական կյանքի բարոյական հիմքերին։ Այս բնույթի երկերում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում Աստծո գոյության և բնության, Սուրբ Երրորդության, Հիսուս Քրիստոսի աստվածային ու մարդկային էության, նրա ծննդյան, խաչելության և հարության, ինչպես նաև մարդկության փրկության վերաբերյալ ուսմունքները։ Կարևորվում են Սուրբ Գրքի հեղինակությունը, եկեղեցու դերը հավատքի պահպանման և փոխանցման գործում, աղոթքի նշանակությունը, խորհուրդների հոգևոր իմաստը և քրիստոնյայի պարտականությունները։ Շարադրանքը կարող է ներառել նաև հավատքի ու գործերի փոխկապակցվածության, մեղքի, ապաշխարության, ներողամտության, սիրո, բարեգործության և բարոյական պատասխանատվության վերաբերյալ բացատրություններ։ Նման աշխատությունների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ աստվածաբանական գաղափարները ներկայացվում են ոչ միայն որպես վերացական դավանաբանական դրույթներ, այլև որպես առօրյա վարքը և մարդկային հարաբերությունները կարգավորող հոգևոր սկզբունքներ։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես ինքնուրույն ընթերցանության, ընտանեկան ուսուցման և քրիստոնեական գիտելիքների ամրապնդման միջոց՝ օգնելով հավատացյալներին ավելի գիտակցված ընկալել իրենց կրոնական պատկանելությունն ու հոգևոր պարտավորությունները։ Այն արժեքավոր է նաև հայ համայնքի կրոնական կրթության և քրիստոնեական ուսուցողական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը քրիստոնեական հավատքի հիմնական դրույթները ներկայացնող ուսուցողական բնույթի երկ է, որը նախատեսված է հայերենին չտիրապետող քրիստոնյաների համար։ Թուրքերենով շարադրված լինելը վկայում է, որ հրատարակության նպատակն է եղել հոգևոր գիտելիքը հասանելի դարձնել լեզվական առումով տարբեր միջավայրերում ապրող հավատացյալներին՝ առանց նրանց հայերենի իմացությունը պարտադիր պայման դարձնելու։ Բովանդակության առանցքում քրիստոնեական հավատքի ճանաչման համար անհրաժեշտ հիմնարար հարցերն են՝ Աստծո մասին ուսմունքը, Սուրբ Երրորդության գաղափարը, Հիսուս Քրիստոսի անձն ու փրկագործական առաքելությունը, Սուրբ Գրքի և եկեղեցու նշանակությունը, աղոթքի, հավատքի ու բարոյական վարքի կարևորությունը։ Նման բնույթի ուսուցողական գրքերում սովորաբար բարդ աստվածաբանական հասկացությունները ներկայացվում են պարզաբանումների, հարցադրումների և բացատրությունների միջոցով՝ նպաստելով ընթերցողի գիտելիքների աստիճանական ձևավորմանը։ Գիրքը կարևոր դեր կարող էր ունենալ ընտանեկան և համայնքային հոգևոր կրթության, քրիստոնեական ինքնության պահպանման ու հավատքի հիմնական սկզբունքների փոխանցման գործում։ Այն նաև արտացոլում է հայ համայնքների լեզվական բազմազանությունը և հոգևոր գրականությունը տարբեր լեզուներով տարածելու անհրաժեշտությունը։ Հատուկ արժեք ունի թուրքերենով քրիստոնեական ուսուցման այս օրինակը, քանի որ այն վկայում է կրոնական կրթությունը ընթերցողների լեզվական կարիքներին համապատասխանեցնելու ձգտման մասին։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցու պատմության, հայ-թուրքական լեզվամշակութային շփումների և Օսմանյան կայսրության հայ համայնքների կրթական ու կրոնական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Գիրքը ներկայացնում է Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կյանքի ամբողջական պատմությունը՝ նրա ծննդից մինչև կյանքի ավարտը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով հայ ժողովրդի քրիստոնեական պատմության հիմնադիր շրջանի կարևոր իրադարձություններին։ Շարադրանքի առանցքում սրբի ծագումնաբանությունն է, կյանքի ուղին, հավատքի ընտրությունը, կրած դժվարություններն ու փորձությունները, ինչպես նաև քրիստոնեական վարդապետության տարածմանն ուղղված նրա գործունեությունը։ Գրիգոր Լուսավորչի կենսագրությունը սերտորեն կապված է Տրդատ Գ թագավորի դարձի և Հայաստանում քրիստոնեության պետականորեն ընդունման ավանդության հետ, ուստի նրա կերպարի միջոցով բացահայտվում է հայ հասարակության հոգևոր կյանքի պատմական վերափոխումը։ Աշխատության կարևոր թեմաներից են հավատարմությունը քրիստոնեական սկզբունքներին, հոգևոր տոկունությունը, ներողամտությունը, անձնվիրությունը և մարդկանց ծառայելու պատրաստակամությունը։ Սրբի կյանքի հաջորդական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս հետևելու նրա անձնական ճակատագրի և ազգային-եկեղեցական պատմության փոխկապակցված ընթացքին։ Այսպիսի կենսագրական երկերը միաժամանակ պատմական տեղեկության և կրոնական դաստիարակության աղբյուրներ էին՝ նպաստելով սրբերի հիշատակի պահպանմանը և քրիստոնեական արժեքների փոխանցմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի Գրիգոր Լուսավորչի՝ որպես հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության խորհրդանիշի ներկայացումը․ նրա գործունեությունը դիտարկվում է որպես այն հիմքերից մեկը, որոնց վրա ձևավորվել ու զարգացել են Հայոց եկեղեցու ավանդույթները։ Գիրքը արժեքավոր է հայ կրոնական պատմագրության, սրբախոսական գրականության և ազգային հոգևոր հիշողության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության առանցքային դեմքերից մեկի՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի կյանքին, գործունեությանը և քրիստոնեության տարածման գործում ունեցած նշանակալի դերակատարությանը։ Նրա կենսագրությունը ներկայացնում է այն պատմական ու հոգևոր իրադարձությունները, որոնց արդյունքում Հայաստանը կապվեց քրիստոնեական հավատքի հետ, իսկ Գրիգոր Լուսավորիչը դարձավ Հայոց եկեղեցու հիմնադիր հայրերից և ազգային հիշողության կարևորագույն սրբերից մեկը։ Նման սրբախոսական պատմություններում սովորաբար անդրադարձ է կատարվում նրա ծագմանը, կյանքի փորձություններին, հավատքի ընտրությանը, քարոզչական գործունեությանը և Տրդատ Գ թագավորի դարձի հետ կապված ավանդությանը։ Կարևորվում են նաև քրիստոնեական վարդապետության տարածման, եկեղեցական համայնքների ձևավորման և նոր հավատքի հաստատման պատմական հանգամանքները։ Կենսագրական շարադրանքը միաժամանակ ունի դաստիարակչական նպատակ․ սրբի կերպարի միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են հավատի ամրությունը, համբերությունը, անձնվիրությունը, ներողամտությունը և հոգևոր ծառայությանը նվիրվածությունը։ Գրիգոր Լուսավորչի գործունեությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական սրբության օրինակ, այլև որպես հայ ժողովրդի կրոնական ու մշակութային ինքնության ձևավորման կարևոր հանգրվան։ Գիրքը արժեքավոր է Հայոց եկեղեցու պատմության, սրբերի վարքագրության և ազգային քրիստոնեական ավանդության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ հոգևոր ժառանգության հիմնարար կերպարներից մեկին և ավելի լավ ըմբռնելու քրիստոնեության հաստատման նշանակությունը հայ հասարակության պատմական զարգացման մեջ։

Աշխատությունը կրոնական-դաստիարակչական բնույթի հորդորագիր է, որի հիմնական նպատակը ընթերցողին Աստվածաշնչի կանոնավոր ընթերցանության և բովանդակության գիտակցված ուսումնասիրության կարևորության մեջ համոզելն է։ Այն ընդգծում է Սուրբ Գրքի՝ որպես քրիստոնեական հավատքի, հոգևոր գիտելիքի և բարոյական կյանքի հիմնարար աղբյուրի նշանակությունը։ Աստվածաշնչի ընթերցանությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես կրոնական պարտականություն, այլև որպես անձնական զարգացման, ինքնաճանաչման և բարոյական սկզբունքների ամրապնդման միջոց։ Նման հորդորական գրականությանը բնորոշ են հավատացյալին ուղղված պարզաբանումները, խրախուսական խոսքը և ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրություն ու հետևողականություն ձևավորելու ձգտումը։ Կարևորվում է կարդացածը հասկանալու, աստվածաշնչյան պատմությունների ու ուսմունքների իմաստը խորհելու և դրանց բարոյական ուղերձները առօրյա կյանքում կիրառելու անհրաժեշտությունը։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես օգտակար ընթերցանության ուղեցույց ինչպես անհատ հավատացյալների, այնպես էլ ընտանեկան ու կրթական միջավայրերի համար՝ նպաստելով կրոնական գիտելիքի տարածմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև այն հանգամանքը, որ նման հրատարակությունները Աստվածաշնչի ուսումնասիրությունը դարձնում էին ավելի մատչելի և խրախուսում գրավոր հոգևոր ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Աշխատությունն արտահայտում է քրիստոնեական կրթության այն մոտեցումը, ըստ որի հավատքի խորացումը պետք է հիմնվի ոչ միայն ավանդույթի պահպանման, այլև Սուրբ Գրքի գիտակցված ընթերցման ու ըմբռնման վրա։

Աշխատությունը ներկայացնում է ազգային ժողովի սահմանած կարգադրություններն ու սկզբունքները, որոնք ուղղված են եկեղեցական կյանքի, կրթական գործունեության և համայնքային հարաբերությունների կազմակերպմանն ու բարեկարգմանը։ Վերնագրում հիշատակված Սուրբ ուխտի եկեղեցին, վարժապետները և համայն ժողովրդի ամբողջությունը ցույց են տալիս, որ քննարկվող հարցերը վերաբերում են ոչ միայն հոգևոր հաստատության ներքին կարգապահությանը, այլև եկեղեցու, դպրոցի և հասարակության փոխկապակցված պարտականություններին։ Նման կանոնադրական բնույթի փաստաթղթերում սովորաբար կարևորվում են եկեղեցական արարողությունների պատշաճ իրականացումը, հոգևոր սպասավորների և ուսուցիչների պատասխանատվությունը, կրթության շարունակականությունը, աշակերտների դաստիարակությունը, ինչպես նաև համայնքի անդամների մասնակցությունը ընդհանուր գործերին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի վարժապետների հիշատակումը, քանի որ այն ընդգծում է կրթության դերը ազգային և հոգևոր ինքնության պահպանման գործում։ Ժողովրդի բարեկարգության գաղափարը ենթադրում է նաև հասարակական համերաշխության, փոխադարձ հարգանքի, կարգապահության և ընդհանուր շահի գիտակցման ամրապնդում։ Փաստաթուղթը արժեքավոր է որպես ազգային ժողովի կարգավորող գործունեության և համայնքային ինքնակազմակերպման պատմական վկայություն։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն սկզբունքների մասին, որոնց միջոցով հայ համայնքը ձգտել է համատեղ պահպանել եկեղեցական ավանդույթները, զարգացնել կրթական կյանքը և սահմանել հասարակական պատասխանատվության ընդհանուր չափանիշներ։

Աշխատությունը ներկայացնում է սաղմոսերգության առաջին կանոնը՝ հայ եկեղեցական ծիսական կյանքի և աղոթական ավանդության մեջ կիրառվող հատուկ կարգավորումների ամբողջության մաս։ Սաղմոսները քրիստոնեական պաշտամունքի կարևորագույն բաղադրիչներից են, քանի որ դրանց միջոցով հավատացյալները փառաբանում են Աստծուն, արտահայտում իրենց հավատքը, զղջումը, երախտագիտությունը և հոգևոր օգնության ակնկալիքը։ Կանոնի հիմնական նշանակությունն աղոթական տեքստերի ընթերցման կամ երգեցողության որոշակի հաջորդականության և ծիսական կիրառության կարգի պահպանումն է։ Այն նպաստում է ժամերգության կազմակերպված ընթացքին, համայնքային աղոթքի միասնականությանը և եկեղեցական ավանդության շարունակական փոխանցմանը։ Սաղմոսերգության մեջ միավորվում են աստվածաշնչյան բանաստեղծական խոսքը, հոգևոր խորհրդածությունն ու երաժշտական կատարումը՝ ստեղծելով պաշտամունքային առանձնահատուկ մթնոլորտ։ Կանոնական կարգը կարևոր է նաև եկեղեցական սպասավորների և երգեցողության մասնակիցների համար, քանի որ ապահովում է ծիսական նյութի ճիշտ կիրառումն ու հաջորդականությունը։ Այսպիսի ձեռնարկները վկայում են հայ եկեղեցական գրականության մեջ աղոթական և ծիսական տեքստերի համակարգման ավանդույթի մասին։ Հրատարակությունը կարևոր է հայ եկեղեցու ժամերգության պատմության, սաղմոսերգության կարգերի, ծիսական գրականության և Մխիթարյան միաբանության մատենագրական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու, թե ինչպես են պահպանվել և փոխանցվել եկեղեցական աղոթքի ու երգեցողության հաստատված ձևերը։

Աշխատությունը վերաբերում է սաղմոսերգության առաջին կանոնին՝ հայ եկեղեցական աղոթական և ծիսական ավանդության կարևոր բաղադրիչներից մեկին։ Սաղմոսները քրիստոնեական պաշտամունքում ունեն առանձնահատուկ նշանակություն, քանի որ դրանց միջոցով արտահայտվում են Աստծո փառաբանությունը, հավատացյալի աղոթքը, ապաշխարությունը, երախտագիտությունը և հոգևոր մխիթարության որոնումը։ Կանոնական կառուցվածքը նախատեսված է սաղմոսների որոշակի հերթականությամբ և կարգով ընթերցման կամ երգեցողության համար՝ ապահովելով պաշտամունքի միասնականությունն ու աղոթքի շարունակականությունը։ Այսպիսի կանոնները կարևոր դեր են կատարում եկեղեցական արարողությունների կազմակերպման մեջ՝ սահմանելով հոգևոր տեքստերի կիրառման կարգը և նպաստելով ծիսական ավանդության պահպանմանը։ Սաղմոսերգությունը միավորում է աստվածաշնչյան բանաստեղծական խոսքն ու երաժշտական կատարումը՝ ստեղծելով աղոթքի հանդիսավոր և խորհրդածական միջավայր։ Այն հավատացյալին հնարավորություն է տալիս աստվածաշնչյան խոսքի միջոցով արտահայտելու սեփական հոգևոր ապրումները և մասնակից դառնալու համայնքային պաշտամունքին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Մխիթարյան միաբանության հոգևոր և ծիսական մատենագրության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով եկեղեցական կարգերի ու աղոթական նյութերի համակարգման և տարածման աշխատանքը։ Այն արժեքավոր է հայ եկեղեցական երաժշտության, սաղմոսերգության, ժամերգության պատմության և կրոնական գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

Ժողովածուն ներկայացնում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ Հին Կտակարանի հոգևոր, բանաստեղծական և ծիսական ժառանգության կարևորագույն բաժիններից մեկը։ Սաղմոսները միավորում են աղոթքի, փառաբանության, զղջման, երախտագիտության և աստվածային օգնության հայցման տարբեր ձևեր՝ արտահայտելով մարդու հոգևոր ապրումների ամբողջ բազմազանությունը։ Դրանցում անդրադարձ է կատարվում հավատքի ամրությանը, Աստծո արդարությանն ու ողորմածությանը, մարդկային թուլություններին, կյանքի փորձություններին, մեղքի գիտակցմանը և փրկության հույսին։ Որոշ սաղմոսներ ունեն հանդիսավոր ու փառաբանական բնույթ, մյուսները ներկայացնում են անհատի ներքին պայքարը, վիշտը, ապաշխարությունը կամ համայնքի աղոթական ձայնը։ Բանաստեղծական պատկերները, խորհրդանշական արտահայտությունները, կրկնությունները և հուզական խոսքը ստեղծում են հոգևոր ներգործության առանձնահատուկ ուժ՝ սաղմոսները դարձնելով թե՛ գրական, թե՛ կրոնական արժեքավոր երկեր։ Դրանք դարեր շարունակ կիրառվել են քրիստոնեական եկեղեցու ժամերգություններում, ծիսական արարողություններում և անհատական աղոթքի ընթացքում՝ ծառայելով որպես հավատացյալի հոգևոր մխիթարության, ինքնաքննության և Աստծո հետ հաղորդակցության միջոց։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու աստվածաշնչյան աղոթական ավանդույթին, քրիստոնեական բարոյական պատկերացումներին և սաղմոսերգության գեղարվեստական առանձնահատկություններին։ Այն կարևոր նշանակություն ունի հայ եկեղեցական մշակույթի, աստվածաշնչյան գրականության և հայերեն կրոնական հրատարակությունների պատմության ուսումնասիրության համար։

Ժողովածուն ներառում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ աստվածաշնչյան հոգևոր պոեզիայի և քրիստոնեական աղոթական ավանդության հիմնարար երկերից մեկը։ Սաղմոսներում արտահայտված են մարդու և Աստծո հարաբերությունների տարբեր կողմերը՝ հավատարմությունը, վստահությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, օգնության հայցումը և աստվածային ողորմության ակնկալիքը։ Դրանց բովանդակությունը ներառում է փառաբանական ու գոհաբանական երգեր, անձնական և համայնքային աղոթքներ, զղջման ու հոգևոր մաքրման խոսքեր, ինչպես նաև դժվարությունների ու փորձությունների ընթացքում հավատքը պահպանելու կոչեր։ Սաղմոսների միջոցով բացահայտվում են աստվածային զորության, արդարության, նախախնամության և մարդու բարոյական պատասխանատվության գաղափարները։ Դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններն են բանաստեղծական պատկերավորությունը, կրկնությունների կիրառությունը, հուզական արտահայտչականությունը և խորհրդանշական լեզուն, որոնք աղոթական խոսքին հաղորդում են խորություն ու ազդեցիկություն։ Ժողովածուն ունի կարևոր ծիսական նշանակություն․ սաղմոսները կիրառվում են եկեղեցական ժամերգությունների, պաշտամունքի և հոգևոր արարողությունների ընթացքում, ինչպես նաև ծառայում են անհատական աղոթքի ու խորհրդածության համար։ Դրանք օգնում են ընթերցողին ճանաչելու աստվածաշնչյան աշխարհայացքը, խորացնելու հավատքի ըմբռնումը և հոգևոր մխիթարություն գտնելու կյանքի տարբեր իրավիճակներում։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն կրոնական մատենագրության պատմության մեջ՝ պահպանելով սաղմոսերգության ավանդույթը և նպաստելով դրա փոխանցմանը հաջորդ սերունդներին։

Այս հրատարակությունը պարունակում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ Հին Կտակարանի այն հոգևոր երկերը, որոնք դարեր շարունակ կենտրոնական տեղ են զբաղեցրել քրիստոնեական աղոթական և ծիսական կյանքում։ Սաղմոսները ներկայացնում են մարդու հոգևոր աշխարհի բազմազան դրսևորումները՝ Աստծո փառաբանությունից և երախտագիտությունից մինչև զղջում, աղերսանք, վիշտ, հույս և փրկության ակնկալիք։ Դրանցում բացահայտվում են աստվածային արդարության, ողորմածության, նախախնամության և մարդու հավատարմության գաղափարները, ինչպես նաև անդրադարձ է կատարվում կյանքի փորձություններին, բարու ու չարի պայքարին և հոգևոր ապավինությանը։ Սաղմոսների բանաստեղծական կառուցվածքը, պատկերավոր արտահայտությունները, կրկնությունները և խորհրդանշական լեզուն ստեղծում են առանձնահատուկ հուզական ու աղոթական ազդեցություն՝ յուրաքանչյուր ընթերցողի հնարավորություն տալով սեփական ապրումները կապելու աստվածաշնչյան խոսքի հետ։ Ժողովածուն ունի ոչ միայն անձնական ընթերցանության, այլև եկեղեցական կիրառության նշանակություն, քանի որ սաղմոսերգությունը քրիստոնեական պաշտամունքի, ժամերգությունների և տարբեր հոգևոր արարողությունների անբաժանելի մասն է։ Այն նպաստում է աղոթքի մշակույթի ձևավորմանը, հավատքի ամրապնդմանը և Սուրբ Գրքի բանաստեղծական ու բարոյական բովանդակության ընկալմանը։ Գիրքը կարևոր է հայ եկեղեցական ավանդույթի, աստվածաշնչյան գրականության և հոգևոր երգեցողության պատմության ուսումնասիրության համար՝ արտացոլելով սաղմոսների շարունակական նշանակությունը հայ քրիստոնեական մշակույթում։

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսների ամբողջական ժողովածուն՝ հայ քրիստոնեական հոգևոր կյանքի և աստվածաշնչյան բանաստեղծական ժառանգության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Սաղմոսներում միահյուսված են հավատքի, ապաշխարության, երախտագիտության, փառաբանության, վշտի, հույսի և աստվածային օգնության հայցման թեմաները։ Դրանք արտահայտում են մարդու հոգևոր ապրումների լայն շրջանակը՝ սկսած ուրախությունից ու երախտագիտությունից մինչև մեղքի գիտակցում, ներքին պայքար և դժվարությունների հաղթահարման ակնկալիք։ Բովանդակությամբ ժողովածուն ներառում է տարբեր բնույթի աղոթական երգեր․ մի հատվածներում փառաբանվում են Աստծո զորությունն ու արարչագործությունը, մյուսներում ընդգծվում են աստվածային ողորմածությունը, արդարությունը և մարդու՝ Աստծո նկատմամբ ունեցած պատասխանատվությունը։ Սաղմոսների գեղարվեստական առանձնահատկություններն են պատկերավոր խոսքը, կրկնությունները, հակադրությունները, խորհրդանշական արտահայտությունները և հուզական խորությունը, որոնք դրանց հաղորդում են միաժամանակ բանաստեղծական ու ծիսական նշանակություն։ Դարերի ընթացքում դրանք դարձել են եկեղեցական ժամերգության, պաշտամունքի և անհատական աղոթքի անբաժանելի մասը՝ ծառայելով որպես հոգևոր մխիթարության ու ինքնաքննության աղբյուր։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ճանաչելու աստվածաշնչյան աղոթքի ավանդույթը, հասկանալու քրիստոնեական հոգևոր մտածողության առանցքային գաղափարները և ուսումնասիրելու հայ եկեղեցական մշակույթում սաղմոսերգության տեղն ու նշանակությունը։ Այն կարևոր է նաև հայերեն աստվածաշնչյան հրատարակությունների և կրոնական գրականության պատմության տեսանկյունից։

Գիրքը պարունակում է Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները՝ Հին Կտակարանի հոգևոր և բանաստեղծական ժառանգության կարևորագույն ժողովածուներից մեկը։ Սաղմոսները բազմազան աղոթքներ ու հոգևոր երգեր են, որոնցում արտահայտվում են մարդու ներքին ապրումները, Աստծո հանդեպ հավատարմությունը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը, օգնության խնդրանքը և աստվածային արդարության որոնումը։ Դրանցում հանդիպում են փառաբանության ու գոհաբանության խոսքեր, անձնական և համայնքային աղոթքներ, վշտի ու հուսահատության արտահայտություններ, ինչպես նաև վստահության և փրկության հույսի վկայություններ։ Սաղմոսների առանձնահատկությունը դրանց խորապես անձնական, բայց միաժամանակ համամարդկային բովանդակությունն է․ դրանք արտացոլում են այնպիսի զգացումներ և հոգևոր հարցեր, որոնք կարևոր են տարբեր ժամանակաշրջանների ու հասարակությունների համար։ Բանաստեղծական լեզուն, կրկնությունները, խորհրդանշական պատկերները և հուզական արտահայտչականությունը սաղմոսներին հաղորդում են գեղարվեստական ու աղոթական յուրահատուկ ուժ։ Դրանք կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական պաշտամունքում՝ կիրառվելով ժամերգությունների, եկեղեցական արարողությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում։ Ժողովածուն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու աստվածաշնչյան հոգևոր մտածողությանը, աղոթքի տարբեր ձևերին և հավատքի արտահայտման ավանդական լեզվին։ Այն արժեքավոր է հայ եկեղեցական կյանքի, աստվածաշնչյան գրականության, հոգևոր երգեցողության և աղոթագրության պատմության ուսումնասիրության համար՝ պահպանելով իր նշանակությունը թե՛ կրոնական, թե՛ գրական ու մշակութային տեսանկյունից։