«Հյուսիսափայլ» ամսագիր 1858-1864 : Մատենագիտություն

Գրականություն

Ստեղծագործության վերնագիրը արդեն իսկ ընդգծում է կենտրոնական կառուցվածքային տարրը՝ «առեղծված»-ը, ինչը ենթադրում է սյուժեի զարգացում՝ հիմնված գաղտնիքի բացահայտման, անսպասելի իրադարձությունների և տրամաբանական վերլուծության վրա։ Նման բնույթի գործերում սովորաբար կարևոր դեր ունեն ինտրիգը, պատճառահետևանքային կապերի աստիճանական բացահայտումը և ընթերցողի հետաքրքրությունը պահող լարվածությունը։ «Շահմարի» անվանումը կարող է դիտարկվել որպես կենտրոնական կերպար, տեղանուն կամ խորհրդանշական հղում, որը ձևավորում է պատմության առանցքը։ Այսպիսի կառուցվածք ունեցող ստեղծագործություններում հաճախ միահյուսվում են իրականության և ենթադրությունների շերտերը՝ ստեղծելով իրավիճակ, որտեղ ընթերցողը աստիճանաբար բացահայտում է գաղտնիքի իրական էությունը գլխավոր հերոսի հետ միասին։

Գեղարվեստական հայ․

«Խավարից այն կողմ»՝ Արմեն Նիազյանի այս ստեղծագործությունը իր խորին թեմատիկայով և հոգեբանական խորությամբ առանձնանում է հայ գրականության մեջ։ Վեպը պատկերացնում է մարդկային գոյության բոլոր անորոշ ու մութ կողմերը՝ ներառելով բազմաթիվ խճճված հույզեր, փիլիսոփայական հարցադրումներ և խորհրդավոր կերպարներ։ Վեպի առանցքում կա այն գաղափարը, որ յուրաքանչյուր մարդ մխրճվում է մութի մեջ՝ իրականության մեջ հանդիպելով տարբեր խոչընդոտների, որոնք պահանջում են ինքնազննում, ներքին պայքար և հանճարեղությունը չկորցնելու միակ ճանապարհը։ «Խավարից այն կողմ» խորապես անդրադառնում է մարդուն և նրա պայքարին՝ մարդկային խեղված կամ մութ կողմերի հետ։ Նիազյանը ներկայացնում է այն մթնոլորտը, որտեղ մարդը հայտնվում է իր անհայտությունները, վախերը և ճգնաժամերը վերլուծելու ընթացքում։ Հեղինակը խորը դիտարկումներ է կատարում այն մասին, թե ինչպես է մարդը անցնում կյանքի այդ անորոշ հատվածներից՝ առաջ գնում միայն հուսահատության ու դժոխային արգելքների միջով, որոնք նույնքան կարևոր են անձի ինքնակատարելագործման համար։ Վեպում խառնված են շատ և շատ գաղափարներ՝ անկատարությունը, ճակատագիրը, մարդու տեղը աշխարհում, իրարամերժության խնդիրը։ «Խավարից այն կողմ» ոչ միայն հոգեբանական դրամա է, այլ նաև փիլիսոփայական հարցումների հող՝ մարդու անձի վերածնունդը, որն սկսվում է խավարից՝ դուրս գալու ճանապարհը միայն ներքին մենամարտով։ Գիրքը խոսում է ամենօրյա մթության ու հոգեկան խճճվածության մեջ գտնվող մարդու մասին, ով տարվում է ոչ միայն արտաքին աշխարհի, այլ նաև նրա ներաշխարհի հետ։ Այստեղ «խավար» բառը ունի երկու նշանակություն՝ այն կարող է խորհրդանշել ոչ միայն անմիջական մթությունը, այլ նաև այն խորը հոգեբանական մենությունը, որով անցնում է մարդը, երբ չի գտնում իր ուղին ու նպատակները։ Նիազյանը զուգակցում է արտաքին մութը և ներքին մթությունը՝ ստեղծելով միստիկական ու միաժամանակ կոշտ իրականություն, որում հերոսները փորձում են մի կողմ դնել իրենց վախերն ու գնալ դեպի լուսավորություն՝ իրենց անհատական, հոգևոր ճանապարհն անցնելով։ «Խավարից այն կողմ» վեպը առանձին նշանակություն ունի հայ գրականության մեջ՝ այն ոչ միայն բացահայտում է մարդու ճակատագիրը, այլ նաև անդրադառնում է այն թեմաների, որոնք վերաբերում են թե՛ անձնական ապրումներին, թե՛ հասարակական արգելքներին և անարդարություններին։ Վեպի ուժն ու ներշնչանքը շատ մեծ են, քանի որ այն փորձում է գտնել լուծումներ հոգեբանական ու բարոյական ճգնաժամերին՝ հանգելով մարդու ներքին պայքարի էությամբ։ Հրատարակիչ - Մագաղաթ Պլյուս Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 9789939922850

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը նվիրված է ռազմավարական պլանավորման գործընթացում առաջացող խոչընդոտների հաղթահարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կիրառելով հավասարակշռված ցուցանիշների համակարգի (Balanced Scorecard) մոտեցումը սոցիալական ապահովության ոլորտի օրինակով։ Նյութում վերլուծվում են ռազմավարական կառավարման ընթացքում հանդիպող հիմնական խնդիրները՝ նպատակների ոչ հստակ սահմանում, ռեսուրսների անարդյունավետ բաշխում, կատարողականի գնահատման դժվարություններ և կառավարման տարբեր մակարդակների միջև համակարգման պակաս։ Աշխատությունը ներկայացնում է հավասարակշռված ցուցանիշների համակարգի տեսական հիմքերը և դրա կիրառման հնարավորությունները սոցիալական ապահովության կառույցներում՝ ռազմավարական նպատակները չափելի ցուցանիշների վերածելու, գործունեության արդյունքները գնահատելու և կառավարման արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով։ Քննարկվում են ֆինանսական, կազմակերպական, շահառուների բավարարվածության և ներքին գործընթացների գնահատման ցուցանիշները, ինչպես նաև դրանց դերը որոշումների կայացման և երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների իրականացման գործում։ Նյութը կարևոր է պետական կառավարման, սոցիալական քաղաքականության և ռազմավարական կառավարման ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով սոցիալական ապահովության համակարգի արդյունավետության և հաշվետվողականության բարձրացմանը։

Մանկավարժություն

Դաստիարակության տեսությունը մանկավարժության այն բաժինն է, որը ուսումնասիրում է անձի ձևավորման, զարգացման և սոցիալականացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև դաստիարակչական գործընթացի նպատակները, բովանդակությունը, մեթոդները և կազմակերպման ձևերը։ Այն հիմնվում է այն գաղափարի վրա, որ մարդու վարքագիծը, արժեքային համակարգը և աշխարհայացքը ձևավորվում են սոցիալական միջավայրի, կրթության և նպատակային մանկավարժական ազդեցությունների համադրության արդյունքում։ Դաստիարակության տեսությունը բացահայտում է, թե ինչպես են փոխանցվում հասարակական փորձը, մշակութային արժեքները և բարոյական նորմերը նոր սերունդներին, և ինչպես կարելի է այդ գործընթացը դարձնել առավել արդյունավետ ու նպատակային։ Այն ընդգրկում է դաստիարակության հիմնական սկզբունքները՝ գիտակցվածություն, նպատակաուղղվածություն, համակարգվածություն, հետևողականություն և անհատական մոտեցում, որոնք ապահովում են անձի համակողմանի զարգացումը։ Տեսությունը նաև ուսումնասիրում է դաստիարակության տարբեր ուղղությունները՝ բարոյական, մտավոր, աշխատանքային, գեղագիտական և ֆիզիկական դաստիարակություն, որոնք միասին ձևավորում են ամբողջական և ներդաշնակ անձ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև դաստիարակության մեթոդների ուսումնասիրությունը՝ համոզում, օրինակ, վարժեցում, խրախուսում և վերահսկում, որոնք կիրառվում են ըստ տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունների։ Դաստիարակության տեսությունը մշտապես զարգանում է՝ հաշվի առնելով հասարակական փոփոխությունները, գիտության առաջընթացը և նոր մանկավարժական մոտեցումները, ինչի շնորհիվ այն շարունակում է մնալ կրթական համակարգի կարևորագույն հիմքերից մեկը։

Lեզվաբանություն

Ներկայացվում է հայոց լեզվի քերականական համակարգի ամբողջական նկարագրությունը՝ համեմատական-պատմական մեթոդի կիրառմամբ և աշխարհի 562 լեզուների տվյալների հետ զուգադրությամբ։ Գիրքը առանձնանում է իր բացառիկ ծավալով և գիտական խորությամբ՝ ընդգրկելով հայերենի հնչյունաբանությունը, ձևաբանությունը, շարահյուսությունը և բառապաշարային համակարգը՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները տարբեր լեզվական ընտանիքների հետ։ Հեղինակը մանրամասն վերլուծում է լեզվական կառուցվածքների տիպաբանական առանձնահատկությունները, հնչյունական համապատասխանությունները, քերականական կատեգորիաների զարգացումը և լեզվի պատմական էվոլյուցիան՝ ցույց տալով հայերենի տեղը համաշխարհային լեզվաբանական համակարգում։ Աշխատությունը նաև կարևոր աղբյուր է համեմատական լեզվաբանության, հնդեվրոպական ուսումնասիրությունների և ընդհանուր լեզվաբանական տեսության համար՝ համադրելով փաստական հարուստ նյութը տեսական ընդհանրացումների հետ։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, բանասերների, հետազոտողների և բարձր մակարդակի ուսանողների համար՝ ծառայելով որպես եզակի գիտական հիմք հայոց լեզվի և համեմատական լեզվաբանության ուսումնասիրության մեջ։

Աշխարհագրություն

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետություն-ի գյուղական բնակչության և բնակավայրերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է գյուղական բնակչության ձևավորման, տեղաբաշխման և զարգացման հիմնական օրինաչափությունները՝ հաշվի առնելով ինչպես պատմական, այնպես էլ ժամանակակից սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Գրքում վերլուծվում են գյուղական բնակչության թվաքանակի փոփոխությունները, միգրացիոն գործընթացները, բնակչության տարիքային և սոցիալական կազմը։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև գյուղական բնակավայրերի տեսակներին, դրանց կառուցվածքին և տեղաբաշխմանը՝ կախված բնական պայմաններից, տնտեսական գործունեությունից և տարածաշրջանային առանձնահատկություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության դերին՝ որպես գյուղական բնակչության հիմնական զբաղմունք, ինչպես նաև գյուղերի զարգացման խնդիրներին՝ աշխատատեղերի պակաս, արտագաղթ, ենթակառուցվածքների զարգացում և սոցիալական պայմաններ։ Գիրքը նաև քննարկում է գյուղական բնակավայրերի զարգացման հեռանկարները՝ ներկայացնելով հնարավոր լուծումներ և ռազմավարական մոտեցումներ՝ ուղղված գյուղերի կայուն զարգացմանը և բնակչության կյանքի որակի բարելավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար և օգտակար է ուսանողների, հետազոտողների ու ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։