Տարրական դպրոցում մաթեմատիկայի ուսումնասիրության իմացական ոճերը և կրտսեր դպրոցականի զարգացումը

Պատմություն

Աշոտ Գ Ողորմած: Թագավոր հայոց աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Բագրատունյաց Հայաստանի նշանավոր արքա Աշոտ Գ Ողորմածի գործունեությանը, նրա քաղաքական, վարչական և եկեղեցական բարեփոխումներին, ինչպես նաև միջնադարյան Հայաստանի պետականության ամրապնդման գործընթացներին, այն ներկայացնում է Աշոտ Գ-ի դերը երկրի ներքին կայունության ապահովման, քաղաքաշինության զարգացման և եկեղեցական հարաբերությունների կարգավորման գործում, գիրքը վերլուծում է նաև արտաքին քաղաքական մարտահրավերները և տարածաշրջանային ուժերի հետ հարաբերությունները, միաժամանակ ընդգծելով Անիի վերելքի նախադրյալների ձևավորումը և Բագրատունյաց թագավորության պետական կառույցի զարգացումը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր միջնադարյան հայ պատմության և պետականության ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

Այս գիրքը նվիրված է հայ միջնադարի խոշորագույն գիտնականներից մեկին՝ Անանիա Շիրակացուն, և ներկայացնում է նրա կյանքը, գիտական գործունեությունը և բազմաբնույթ ժառանգությունը՝ ժամանակակից գիտական մեկնաբանությունների և պատմագիտական վերլուծության միջոցով։ Հեղինակը՝ Լիլիթ Նազարյանը, ուսումնասիրում է Շիրակացու ներդրումը մաթեմատիկայի, աստղագիտության, տոմարագիտության, աշխարհագրության, օդերևութաբանության և այլ բնագավառներում՝ ընդգծելով նրա դերը որպես Հայաստանում ճշգրիտ գիտությունների հիմնադիր և վաղ միջնադարյան գիտական մտքի առաջամարտիկ։ Գրքում ներկայացվում է նաև նրա կենսագրական միջավայրը, կրթությունը, գիտական դպրոցը և այն պատմական պայմանները, որոնցում ձևավորվել են նրա գաղափարները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Շիրակացու աշխատությունների գիտական արժեքին, դրանց ազդեցությանը հայ և համաշխարհային գիտական մտքի զարգացման վրա, ինչպես նաև նրա բնափիլիսոփայական հայացքներին ու աշխարհայացքային համակարգին։ Հեղինակը փորձում է ցույց տալ Շիրակացուն ոչ միայն որպես պատմական կերպար, այլ որպես բազմակողմանի մտածող, որի աշխատանքները համադրում են գիտությունը, փիլիսոփայությունը և աստվածաբանական պատկերացումները։ Գիրքը նախատեսված է հայագիտությամբ, պատմությամբ և գիտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար և կարևոր ներդրում է միջնադարյան հայ գիտական ժառանգության հանրահռչակման գործում։

Այլ առարկաներ

Կենսագործունեության անվտանգության բաժինը գիտական և կիրառական ոլորտ է, որը ուսումնասիրում է մարդու կյանքի, առողջության և շրջակա միջավայրի վրա ազդող վտանգավոր գործոնները և դրանց կանխարգելման միջոցները։ Դրա հիմնական նպատակն է ապահովել անվտանգ պայմաններ մարդու գործունեության բոլոր ոլորտներում՝ կենցաղում, աշխատանքում և արտակարգ իրավիճակներում։ Այս բաժինը ներառում է ֆիզիկական, քիմիական, կենսաբանական և հոգեբանական վտանգների ուսումնասիրություն, ինչպես նաև դրանցից պաշտպանվելու մեթոդների մշակում։ Օրինակ՝ ֆիզիկական վտանգներից են բարձր աղմուկը, ճառագայթումը և մեխանիկական վնասվածքները, քիմիական վտանգներից՝ թունավոր գազերը և նյութերը, կենսաբանական վտանգներից՝ վարակիչ հիվանդությունները, իսկ հոգեբանական վտանգներից՝ սթրեսը և հոգեկան ծանրաբեռնվածությունը։ Կենսագործունեության անվտանգության բաժինը կարևորում է նաև առաջին օգնության գիտելիքները, հրդեհային անվտանգության կանոնները և տարհանման գործողությունները։ Ժամանակակից պայմաններում այն մեծապես կապված է էկոլոգիական անվտանգության հետ, քանի որ շրջակա միջավայրի աղտոտումը նույնպես ազդում է մարդու առողջության վրա։ Այս ոլորտը կիրառվում է կրթական հաստատություններում, արտադրական ձեռնարկություններում և պետական կառավարման համակարգում՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել ռիսկերը և կանխել վթարները։ Այսպիսով, կենսագործունեության անվտանգության բաժինը համարվում է մարդու անվտանգության և առողջ կյանքի ապահովման կարևոր հիմքերից մեկը։

Գրականություն

Վահան Տերյան․ Երկեր — հայ նորագույն քնարերգության ամենաազդեցիկ դեմքերից մեկի՝ Վահան Տերյան-ի ստեղծագործությունների ամբողջական կամ համահավաք ժողովածուն է, որտեղ ընդգրկված են նրա բանաստեղծությունները, քնարական շարքերը և տարբեր տարիների գրական գործերը, որոնք միասին ձևավորում են Տերյանի յուրահատուկ գեղարվեստական աշխարհը։ Այս ժողովածուն առանձնանում է խորապես զգացմունքային, երաժշտական և խորհրդանշական լեզվով, որտեղ գերակշռում են մելանխոլիկ տրամադրությունը, սիրո, կարոտի, միայնության և հոգևոր ներաշխարհի նուրբ երանգները։ Տերյանի պոեզիայում մարդը հաճախ ներկայացվում է որպես զգացմունքների և ներքին հակասությունների կրող, իսկ բնությունը՝ որպես այդ զգացմունքների արտացոլում ու շարունակություն։ Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունեն նաև հայրենիքի, անցյալի և կորուստի թեմաները, որոնք արտահայտվում են ոչ թե բացահայտ պաթոսով, այլ ներքին խորը քնարականությամբ և մեղմ տխրությամբ։ «Երկեր» ժողովածուն հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի ստեղծագործական զարգացման, նրա ոճի ձևավորման և հայ սիմվոլիստական պոեզիայի վրա ունեցած ազդեցության մասին։ Նրա լեզուն պարզ է, բայց միաժամանակ բարձրարվեստ և երաժշտական, ինչը նրա բանաստեղծությունները դարձնում է հիշվող և զգայականորեն ազդեցիկ։ Այս գիրքը կարևոր աղբյուր է ինչպես հայ գրականության ուսումնասիրողների, այնպես էլ ընթերցողների համար, ովքեր գնահատում են քնարական, փիլիսոփայական և զգացմունքային պոեզիան։

Փիլիսոփայություն

Ռիչարդ Դոքումզի հանրահայտ աշխատանքն է, որը քննադատում է կրոնը և Աստծո գաղափարը՝ դիտարկելով այն որպես հասարակական և հոգեբանական երևույթ, որը հաճախ հիմնվում է անհիմն հավատքի և մտայնական սխալների վրա։ Դոքումզը ներկայացնում է, որ աստվածային հավատը ոչ միայն գիտական տեսանկյունից անբեկանելի է, այլ նաև կարող է վնասել հասարակությանը՝ սահմանափակելով գիտելիքը, առաջացնելով բաժանումներ և խոչընդոտելով անհատական ազատությանը։ Գիրքը ներկայացնում է մի շարք փաստարկներ՝ կապված էվոլյուցիայի, գիտության, տրամաբանության և բարոյականության հետ, որոնք նպատակ ունեն ցույց տալ, որ աշխարհը կարելի է հասկանալ առանց գերաշխարհային ինստիտուտների։ Դոքումզը քննադատում է նաև կրոնական կրթությունը, որը, ըստ նրա, կարող է ձևավորել անհիմն հավատ և վախեր երեխաների մոտ։ Նա առաջարկում է ավելի «նույնիսկ բարոյական» և հումանիստական մոտեցում՝ որտեղ բարոյությունը չի կախված կրոնից, այլ ձևավորվում է մարդկային կարեկցանքի, գիտակցության և ընդհանուր լավ կյանքի ձգտման միջոցով։ Գիրքը շատ ազդեցիկ է դարձել հանրության շրջանում և դարձել է կրոնին քննադատական նոր հեղափոխական շարժման խորհրդանիշը՝ բարձրացնելով վեճը հավատքի, գիտության և էթիկայի մասին։ **«Աստված՝ որպես պատրանք»**-ը կարևոր է այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են atheism-ով, գիտական մտածողությամբ և կրոնի սոցիալական ազդեցությամբ։ Հրատարակիչ - Азбука-классика Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-389-09818-3

Տնտեսագիտություն

Գրքում հեղինակը հանգամանորեն քննարկում է, թե ինչպես են մարդիկ՝ որպես տնտեսության հիմնական ռեսուրս, ներդրում կատարում տարբեր արտադրական գործընթացներում և ինչպիսի կարևորություն ունի մարդկային կապիտալը երկրի տնտեսական աճի, արդյունավետության ու մրցունակության բարձրացման համար։ Համբարձումյանն անդրադառնում է աշխատանքի շուկայի հիմնական մոդելներին, մարդու աշխատանքային կարողությունների զարգացումներին և դրանց վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական ու կրթական գործոններին։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում է, թե ինչպես կարող է պետությունը ու կազմակերպությունները օգտագործել մարդկային ռեսուրսները՝ բարձրացնելու աշխատուժի որակը, բարելավելու աշխատանքային պայմանները և ստեղծելու նպաստավոր միջավայր արդյունավետ աշխատանքի համար։ Հեղինակը նաև քննարկում է աշխատանքի էկոնոմիկայի գործոնները՝ աշխատաշուկայի մեխանիզմները, աշխատավարձերի ձևավորումը, գործազրկությունը, ու աշխատողների սերնդային ու մասնագիտական տարբերությունները։ Աշխատանքային հարաբերությունները վերլուծվում են ոչ միայն Հայաստանի, այլև միջազգային համատեքստում՝ ներկայացնելով մարդկային ռեսուրսների կառավարման՝ տարբեր երկրներում գործածվող մոտեցումները և դրանց հաջողությունները։ Բացի այդ, Համբարձումյանը անդրադառնում է ձեռնարկությունների աշխատանքի կառավարման ռազմավարություններին՝ ներառելով ընտրության գործընթացը, կրթությունը, որակավորման բարձրացումը, ինչպես նաև աշխատողների տրամադրած աշխատուժի ծախսերի և դրանց մաքսիմալ արդյունավետ օգտագործման մեթոդներին։ Գիրքը նաև ընդգծում է, որ աշխատողը, որպես մարդկային ռեսուրս, պետք է ընկալվի ոչ միայն որպես աշխատանքային ուժ, այլ նաև որպես արժեքավոր ռեսուրս, որը պետք է զարգացվի և ճիշտ ուղղորդվի՝ բարձրացնելու կազմակերպության ընդհանուր արդյունքներն ու մրցունակությունը։ Գրքի ընթերցողին կօգնի հասկանալ, թե ինչու և ինչպես մարդկային ռեսուրսների կառավարման ճիշտ մոտեցումները կարող են էականորեն բարելավել երկրի տնտեսությունը և կազմակերպությունների արդյունավետությունը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետներին, մենեջերներին, մասնագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են աշխատանքի էկոնոմիկայի, մարդկային ռեսուրսների կառավարման ու կազմակերպությունների կառավարման ոլորտներում։ Այն նաև արժեքավոր կլինի ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են այս ոլորտները՝ ունենալու համար ավելի լայն տեսանկյուն մարդկային ռեսուրսների կառավարումը ու աշխատանքի էկոնոմիկայի հիմունքները։