Վարորդական տեսական քննությունների հարցաշարեր - Խումբ-9

Գրականություն

Հայ գրականության ամենանշանավոր պատմավիպական ստեղծագործություններից մեկն է, որը պատկերում է արևմտահայ ժողովրդի կյանքը, ազգային ազատագրական պայքարը և XX դարի սկզբի ողբերգական իրադարձությունները։ Վեպը լայն ընդգրկմամբ ներկայացնում է Սասունի, Տարոնի և ընդհանրապես Արևմտյան Հայաստանի գյուղացիության կենցաղը, ավանդույթները, հոգեբանությունը և ազատության ձգտումը։ «Ռանչպար» բառը խորհրդանշում է հայ գյուղացուն՝ աշխատասեր, հողի հետ կապված և հայրենիքի պաշտպանության համար մշտապես պայքարող մարդուն, իսկ «կանչը» դառնում է ազգային զարթոնքի, դիմադրության և գոյապայքարի խորհրդանիշ։ Ստեղծագործության կենտրոնում արևմտահայ ժողովրդի ճակատագիրն է՝ Օսմանյան կայսրության բռնությունների, ազգային ճնշումների և ինքնապաշտպանական պայքարի պայմաններում։ Դաշտենցը մեծ վարպետությամբ ներկայացնում է ֆիդայական շարժման հերոսներին, գյուղական կյանքի առօրյան, մարդկանց փոխհարաբերությունները և ազգային արժանապատվության գաղափարը։ Վեպում կարևոր տեղ ունեն իրական պատմական դեմքերը, ազգային ազատագրական պայքարի առաջնորդները և ժողովրդի հավաքական կերպարը։ Հեղինակը ստեղծում է կենդանի ու բազմաշերտ պատկերներ՝ համադրելով պատմական փաստերը, ժողովրդական խոսքը, հումորը, ողբերգականությունը և հայրենասիրական ոգին։ «Ռանչպարների կանչը» առանձնանում է իր հարուստ լեզվով, ժողովրդական արտահայտություններով, բարբառային տարրերով և էպիկական շնչով։ Գիրքը ոչ միայն պատմական վեպ է, այլ նաև ազգային հիշողության և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր գրական հուշարձան։ Դաշտենցը կարողանում է ընթերցողին փոխանցել թե՛ ժողովրդի ցավն ու կորուստները, թե՛ նրա կենսասիրությունը, ուժն ու ազատության հանդեպ անսասան հավատը։ Ստեղծագործությունը համարվում է հայ պատմավիպական գրականության գլուխգործոցներից մեկը և մեծ նշանակություն ունի հայ ժողովրդի պատմական հիշողության, ազգային դիմադրության և մշակութային արժեքների ընկալման տեսանկյունից։

Այլ առարկաներ

Կենդանիների աճը և զարգացումը աշխատությունը նվիրված է կենդանական օրգանիզմների աճի և զարգացման կենսաբանական հիմնարար գործընթացների խորքային ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով, թե ինչպես է մեկ բջջից ձևավորվում ամբողջական, բարդ կառուցվածք ունեցող օրգանիզմ։ Գիրքը ընդգրկում է Էմբրիոգենեզի, հետծննդյան զարգացման և օրգանիզմների ձևավորման փուլերը՝ մանրամասն բացատրելով բջջային բաժանման, տարբերակման և հյուսվածքների ձևավորման մեխանիզմները։ Հեղինակը ներկայացնում է աճի օրինաչափությունները, հորմոնալ կարգավորման դերը, ինչպես նաև ժառանգականության և շրջակա միջավայրի գործոնների ազդեցությունը կենդանիների զարգացման վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են տարբեր կենդանական խմբերի զարգացման առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով նրանց կենսաբանական տարբերությունները և հարմարվողականությունները։ Նշվում է նաև Մետամորֆոզ երևույթը, որը բնորոշ է որոշ կենդանիների և ներկայացնում է օրգանիզմի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ կտրուկ փոփոխությունները կյանքի ընթացքում։ Գիրքը կարևորում է նաև զարգացման կենսաբանության դերը բժշկության, անասնաբուծության և էկոլոգիայի մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է կիրառել այդ գիտելիքները գործնական ոլորտներում։ Այն գրված է գիտական, սակայն մատչելի լեզվով՝ ուղեկցված օրինակներով և բացատրություններով, ինչը հեշտացնում է նյութի ընկալումը և կիրառումը ուսումնական գործընթացում։ Ընդհանուր առմամբ գիրքը հանդիսանում է արժեքավոր ուսումնական և գիտական աղբյուր, որը նպաստում է կենդանական աշխարհի զարգացման օրինաչափությունների խոր ըմբռնմանը։

Կենսաբանություն

Ծխելը մարդկության առողջության համար ամենավտանգավոր վնասակար սովորություններից մեկն է, որը մեծ վնաս է հասցնում ինչպես ծխողին, այնպես էլ շրջապատող մարդկանց։ Ծխախոտի ծուխը պարունակում է հազարավոր քիմիական նյութեր, որոնցից շատերը թունավոր և քաղցկեղածին են։ Ծխելու ընթացքում այդ վնասակար նյութերը ներթափանցում են օրգանիզմ և աստիճանաբար վնասում տարբեր օրգաններ, հատկապես թոքերը, սիրտը և արյունատար անոթները։ Ամենատարածված հետևանքներից են թոքերի քաղցկեղը, քրոնիկ բրոնխիտը, սրտանոթային հիվանդությունները և շնչառական խնդիրները։ Ծխելը նվազեցնում է օրգանիզմի թթվածնով ապահովումը, առաջացնում է արագ հոգնածություն և թուլացնում իմունային համակարգը։ Հատկապես վտանգավոր է երկարատև ծխելը, քանի որ այն կարող է տարիների ընթացքում հանգեցնել անդառնալի առողջական խնդիրների և վաղաժամ մահվան։ Ծխախոտի վնասակար ազդեցությունը տարածվում է նաև պասիվ ծխողների վրա, ովքեր, չծխելով հանդերձ, ստիպված են շնչել ծխով լցված օդը։ Սա հատկապես վտանգավոր է երեխաների, հղի կանանց և տարեց մարդկանց համար։ Բացի առողջական վնասներից, ծխելը նաև սոցիալական և տնտեսական խնդիրներ է առաջացնում, քանի որ մարդը մեծ գումարներ է ծախսում վնասակար սովորության վրա և հաճախ կորցնում աշխատունակությունը առողջական խնդիրների պատճառով։ Ծխելու կանխարգելման համար կարևոր է առողջ ապրելակերպի տարածումը, երիտասարդների իրազեկումը և հասարակության մեջ առողջ սովորությունների ձևավորումը։ Շատ երկրներում գործում են հակածխախոտային օրենքներ, որոնք սահմանափակում են ծխելը հասարակական վայրերում և նպաստում մարդկանց առողջության պահպանմանը։

Գրականություն

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Իշխանուհի» ստեղծագործությունը սոցիալ-հոգեբանական պատմություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է բարձր խավի կնոջ կյանքը, նրա ներքին հակասությունները և հասարակական դիրքի պայմաններում ապրող մարդու հոգեբանական աշխարհը։ Իշխանուհու կերպարի միջոցով Շիրվանզադեն բացահայտում է այն միջավայրը, որտեղ արտաքին փայլը, կարգավիճակը և հասարակական հեղինակությունը հաճախ չեն համապատասխանում ներքին դատարկությանը, միայնությանը և իրական զգացմունքների բացակայությանը։ Ստեղծագործությունում ընդգծվում է նաև այն գաղափարը, որ բարձր հասարակության կանոնները և արտաքին պահանջները կարող են սահմանափակել մարդու ազատությունը՝ ստիպելով նրան ապրել ձևական կյանքով և ճնշել իր իրական զգացումները։ Շիրվանզադեն այս գործով քննադատում է սոցիալական անհավասարությունն ու կեղծ բարոյականությունը՝ ցույց տալով մարդու ներքին աշխարհի և հասարակական դիմակի հակադրությունը։

Հոգեբանություն

«Ունենալ թե լինել» Էրիխ Ֆրոմի փիլիսոփայական աշխատանքն է, որտեղ նա ուսումնասիրում է երկու հիմնական մոտեցումներ մարդկային գոյության ու զարգացման տեսանկյունից՝ «ունենալը» և «լինելը»։ Ֆրոմը ենթադրում է, որ հասարակությունը մեծապես կենտրոնանում է նյութական արժեքների և նյութի վրա, իսկ դա ձևավորում է մարդկանց միտքը՝ նրանց հետապնդել ու հավաքել ավելի շատ իրեր, ֆինանսներ ու ունեցվածք, փոխարենը ներդնելով սեփական ներքին զարգացմանը, հոգեկան և բարոյական արժանապատվությանը։ «Ունենալ» մոտեցումը հիմնված է անընդհատ ձգտման վրա՝ նյութական բարիքների և արտաքին հաջողության հետ, մինչդեռ «լինելը» վերաբերում է մարդկային էությանը, ինքնաճանաչմանը, ազատությանը և ներքին ներդաշնակությանը։ Ֆրոմը պնդում է, որ միայն «լինելով» մարդը կարող է զգալ իրական երջանկություն և լիարժեք կյանք՝ առանց մշտապես վախենալու կորցնելուց կամ հավերժ դավաճանելու։ Ֆրոմը նշում է, որ դա անհրաժեշտ է փոխել ոչ միայն անհատական մակարդակում, այլև ամբողջ հասարակությունում, քանի որ «ունենալ»ը հաճախ հանգեցնում է մարդկային հարաբերությունների հուզական վակուումի, որն միայն «լինելու» պարագայում կարող է լրանալ։ Գիրքը վերաբերելով մարդու ներքին ազատությանը, սոցիալական համակարգերին ու հոգեբանական զարգացմանը, կոչ է անում ուշադրություն դարձնել սեփական ներքին կյանքին՝ որպես իրական զարգացման և երջանկության հիմք։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-5-17-097482-5

Բնապահպանություն

Բնօգտագործումը բնական ռեսուրսների՝ հողի, ջրի, օդի, անտառների, օգտակար հանածոների և կենդանական աշխարհի օգտագործումն է մարդու տնտեսական և սոցիալական կարիքների բավարարման նպատակով։ Բնօգտագործման կառավարումը այն համակարգն է, որը կարգավորում է այդ ռեսուրսների օգտագործման չափը, ձևերը և արդյունավետությունը՝ ապահովելով դրանց վերականգնելիությունը և երկարաժամկետ պահպանությունը։ Շրջակա միջավայրի պահպանությունը գիտական, իրավական և կազմակերպչական միջոցառումների ամբողջություն է, որի նպատակն է կանխել բնության աղտոտումը, բնական հավասարակշռության խախտումը և կենսաբազմազանության կորուստը, ինչպես նաև ապահովել մարդու առողջության և կյանքի համար անվտանգ միջավայր։ Բնօգտագործման հիմնական տեսակներն են ռացիոնալ (կայուն) և ոչ ռացիոնալ (անարդյունավետ) օգտագործումը, ինչպես նաև ոլորտային բաժանումները՝ արդյունաբերական, գյուղատնտեսական, էներգետիկ և ջրօգտագործում։ Ռացիոնալ բնօգտագործումը ենթադրում է ռեսուրսների խնայողաբար և գիտականորեն հիմնավորված օգտագործում, մինչդեռ ոչ ռացիոնալը հանգեցնում է դրանց սպառման և բնապահպանական խնդիրների խորացման։ Բնօգտագործման և շրջակա միջավայրի պահպանության հիմնական սկզբունքներն են կայուն զարգացումը, կանխարգելման սկզբունքը, «աղտոտողը վճարում է» սկզբունքը, բնական ռեսուրսների վերականգնման ապահովումը և էկոհամակարգերի հավասարակշռության պահպանումը։ Այս համակարգը կարևոր է, քանի որ այն թույլ է տալիս համադրել տնտեսական զարգացումը և բնության պահպանությունը՝ ապահովելով ներկա և ապագա սերունդների բարեկեցությունը։