Պատրաստի նյութեր

Հրատարակությունը համառոտ պատմատեղեկատվական և գրադարանագիտական ակնարկ է, որը ներկայացնում է խորհրդային Հայաստանի գլխավոր հանրապետական գրադարանային հաստատություններից մեկի ձևավորման, գործունեության և մշակութային նշանակության ընդհանուր պատկերը։ Նյութում կարող են լուսաբանվել հաստատության պատմական զարգացման հիմնական փուլերը, գրքային ֆոնդերի համալրման սկզբունքները, ընթերցողների սպասարկման կազմակերպումը, մատենագիտական և տեղեկատվական գործունեությունը, ինչպես նաև հանրապետության գրադարանային համակարգում նրա ունեցած կենտրոնական դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել գրադարանային հավաքածուների կառուցվածքին՝ հայերեն և օտարալեզու գրականության, պարբերական մամուլի, տեղեկատու հրատարակությունների և այլ տպագիր նյութերի պահպանման ու օգտագործման տեսանկյունից։ Ակնարկը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մասին, թե խորհրդային ժամանակաշրջանում պետական հանրապետական գրադարանը ինչպես էր համատեղում ազգային տպագիր ժառանգության հավաքագրման և պահպանման գործառույթները հասարակության տեղեկատվական ու կրթական պահանջների սպասարկման հետ։ Կարևոր ուղղություն է մատենագիտական աշխատանքի ներկայացումը, քանի որ նման հաստատությունները մասնակցում էին գրականության հաշվառմանը, տեղեկատու-մատենագիտական միջոցների կազմմանը և ընթերցողներին անհրաժեշտ տեղեկատվության տրամադրմանը։ Նյութում կարող են ներկայացվել նաև ընթերցասրահների, գրապահոցների և մասնագիտացված բաժինների աշխատանքը, գրքերի մշակման ու դասակարգման կազմակերպումը, ինչպես նաև այլ գրադարաններին ցուցաբերվող մեթոդական աջակցությունը։ Հրատարակությունն արժեքավոր է Հայաստանի գրադարանային գործի պատմության ուսումնասիրման համար, քանի որ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային կառավարման սկզբունքները, մշակութային քաղաքականությունը և ընթերցանության կազմակերպման ձևերը։ Միաժամանակ այն կարող է դիտարկվել որպես հաստատության ինքնաներկայացման պատմական աղբյուր, ուստի ներկայացվող գնահատականները նպատակահարմար է դիտարկել խորհրդային ժամանակաշրջանի պաշտոնական մշակութային և գաղափարական միջավայրի համատեքստում։ Պատմական հեռանկարից ակնարկը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն հաստատության զարգացման փուլերից մեկին, որն այսօր գործում է որպես Հայաստանի ազգային գրադարան։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է գրադարանագիտության, ազգային գրքային ժառանգության պահպանության, Հայաստանի մշակութային հաստատությունների և խորհրդային շրջանի գրադարանային համակարգի պատմության ուսումնասիրության համար։

Գործնական ձեռնարկը նախատեսված է մասսայական գրադարանների աշխատակիցների համար և նվիրված է գրականության ճիշտ դասավորման, պահպանման ու գրադարանային ֆոնդի արդյունավետ կազմակերպման հիմնահարցերին։ Նյութում ներկայացվում են գրքային ֆոնդի դասակարգման և տեղաբաշխման հիմնական սկզբունքները, գրականության տարբեր տեսակների առանձնացման, հաշվառման և համակարգված պահպանման մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքերի ֆիզիկական վիճակի պահպանմանը, դրանց ճիշտ տեղադրմանը, գրադարակների օգտագործման կազմակերպմանը և այնպիսի պայմանների ապահովմանը, որոնք նպաստում են գրականության երկարատև պահպանությանը։ Ձեռնարկը միաժամանակ անդրադառնում է գրադարանային ֆոնդի ամենօրյա սպասարկման և վերահսկման գործնական խնդիրներին՝ օգնելով գրադարանավարին արդյունավետ կազմակերպել գրքերի որոնումը, դասավորումը, վերադարձը և կրկնակի տեղադրումը։ Ներկայացված մեթոդական ցուցումները նպատակ ունեն պարզեցնել գրադարանային աշխատանքի ընթացքը, նվազեցնել ֆոնդի պահպանման ընթացքում առաջացող խնդիրները և ապահովել ընթերցողների համար գրականության հասանելի ու հարմարավետ օգտագործումը։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է մասսայական գրադարանների գրադարանավարների, գրադարանային գործի մասնագետների և ոլորտի ուսանողների համար՝ որպես գործնական աշխատանքի ընթացքում կիրառելի մեթոդական ուղեցույց։