Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում երկու լեզվով հաղորդակցվող և կրթություն ստացող երեխաների գրավոր խոսքի դժվարությունների ուսումնասիրությանը, դրանց դրսևորման առանձնահատկությունների բացահայտմանը և մանկավարժական ու լոգոպեդական աջակցության հնարավոր ուղղությունների հիմնավորմանը։ Հետազոտության առանցքում գրելու հմտության ձևավորման գործընթացն է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ երկլեզու երեխան միաժամանակ յուրացնում և գործածում է երկու լեզվական համակարգ, որոնք կարող են տարբերվել հնչյունական կազմով, ուղղագրական սկզբունքներով, քերականական կառուցվածքով և հնչյունի ու տառի համապատասխանության առանձնահատկություններով։ Ուշադրություն է հատկացվում գրավոր խոսքում հանդիպող տառային փոխարինումներին, բացթողումներին, վանկային և բառային կառուցվածքի փոփոխություններին, ուղղագրական դժվարություններին, բառերի սահմանների ոչ ճիշտ ընկալմանը և այլ կայուն սխալների բնույթին։ Կարևորվում է սովորական երկլեզվային լեզվական փոխազդեցության հետևանքով առաջացող սխալների տարբերակումը գրի կայուն խանգարումներից, քանի որ երկու լեզուների փոխազդեցությունը ինքնին չի նշանակում խանգարման առկայություն։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել երեխայի բանավոր խոսքի, հնչութային ընկալման, բառապաշարի, քերականական կարողությունների, տեսողական և լսողական տարբերակման, տարածական կողմնորոշման ու գրելու հմտությունների վերաբերյալ տվյալները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի յուրաքանչյուր լեզվի տիրապետման մակարդակի և օգտագործման միջավայրի գնահատումը, քանի որ ընտանիքում, դպրոցում և սոցիալական միջավայրում լեզուների կիրառման հաճախականությունը կարող է ազդեցություն ունենալ գրավոր խոսքի ձևավորման վրա։ Շտկողական աշխատանքի տեսանկյունից կարևորվում է անհատականացված մոտեցումը՝ առաջադրանքները համապատասխանեցնելով երեխայի տարիքին, լեզվական փորձին և կոնկրետ դժվարությունների բնույթին։ Դիտարկվում են հնչյունային վերլուծության և համադրման, հնչյուն-տառ կապերի ամրապնդման, բառային կառուցվածքի գիտակցման, ուղղագրական ուշադրության, տեսողական ու լսողական տարբերակման և կապակցված գրավոր խոսքի զարգացմանն ուղղված մանկավարժական մեթոդները։ Կարևոր է նաև երկու լեզուների առանձնահատկությունների համադրական ներկայացումը, որպեսզի երեխան կարողանա տարբերակել դրանց կանոններն ու նվազեցնել մի լեզվից մյուսը սխալ ձևերի փոխանցումը։ Ընդգծվում է ուսուցչի, լոգոպեդի, հատուկ մանկավարժի և ընտանիքի համագործակցության նշանակությունը՝ երեխայի առաջընթացի հետևողական դիտարկման և միասնական աջակցող միջավայրի ստեղծման համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել երկլեզու երեխաների գրավոր խոսքի դժվարությունների առավել ճշգրիտ գնահատմանը և համապատասխան կրթական աջակցության կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով ինչպես անհատական զարգացման, այնպես էլ երկլեզվության առանձնահատկությունները։