Պատրաստի նյութեր

Աշխատանքը նվիրված է օժանդակ դպրոցում հայերենի ուղղագրության ուսուցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով սովորողների կրթական, ճանաչողական և լեզվական զարգացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն մեթոդներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ուղղագրական գիտելիքների, հմտությունների և կարողությունների առավել արդյունավետ ձևավորմանը հատուկ կրթության պայմաններում։ Ուղղագրության ուսուցումը տվյալ միջավայրում պահանջում է առանձնահատուկ մոտեցում, քանի որ սովորողների կողմից լեզվական կանոնների յուրացումը կարող է ընթանալ ավելի դանդաղ, պահանջել բազմակի կրկնություն և հենվել ավելի տեսանելի ու գործնական միջոցների վրա։ Աշխատանքում դիտարկվում են հայերենի ուղղագրական նյութի ընտրության և աստիճանական մատուցման սկզբունքները, ուսումնական նյութի մատչելիության ապահովումը, կանոնների պարզեցված բացատրությունը և դրանց գործնական կիրառման կազմակերպումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուղղագրական հմտությունների ձևավորման հաջորդականությանը՝ բառի տեսողական ընկալումից և ճիշտ արտասանությունից մինչև դրա գրավոր վերարտադրություն և համապատասխան ուղղագրական կանոնի գիտակցված կիրառում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորողների բնորոշ դժվարությունների բացահայտումը։ Դրանք կարող են դրսևորվել տառերի բացթողումների կամ փոխարինումների, հնչյունների և տառերի անհամապատասխանության, բառերի մասնատման, ուղղագրական կանոնների ոչ կայուն կիրառման և գրավոր աշխատանքի ընթացքում սխալների ինքնուրույն չնկատելու ձևով։ Այդ խնդիրների հաղթահարման համար աշխատանքը կարևորում է նպատակային վարժությունների, կրկնության, տեսողական հենարանների, բառաքարտերի, աղյուսակների, պատկերների և այլ դիդակտիկ միջոցների կիրառումը։ Ուղղագրական կանոնների ուսուցումը ներկայացվում է ոչ թե որպես կանոնների մեխանիկական անգիր, այլ որպես գործնական գործունեություն, որի ընթացքում սովորողը աստիճանաբար սովորում է նկատել լեզվական օրինաչափությունը և կիրառել այն կոնկրետ բառերի ու նախադասությունների գրության ժամանակ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև անհատական մոտեցումը, քանի որ նույն դասարանում սովորողների լեզվական և ճանաչողական հնարավորությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Ուսուցիչը պետք է կարողանա ընտրել առաջադրանքի բարդության համապատասխան մակարդակ, տրամադրել անհրաժեշտ աջակցություն և աստիճանաբար նվազեցնել արտաքին օգնության չափը՝ նպաստելով սովորողի ինքնուրույնության զարգացմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ուղղագրական թելադրությունների, արտագրությունների, բառային վարժությունների, բաց թողնված տառերի լրացման, բառերի խմբավորման, սխալների ուղղման և ստեղծագործական գրավոր աշխատանքների կիրառման արդյունավետությունը։ Այս մեթոդների համադրումը հնարավորություն է տալիս զարգացնել ոչ միայն ուղղագրական հիշողությունը, այլև լեզվական վերլուծության և ինքնավերահսկման կարողությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սխալների վերլուծությանը՝ որպես ուսուցման կարևոր գործիքի։ Սխալը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գնահատման հիմք, այլև որպես տեղեկատվություն սովորողի դժվարությունների մասին, որը հնարավորություն է տալիս ուսուցչին ճշգրտել հետագա աշխատանքը և ընտրել ավելի նպատակային վարժություններ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ուսուցման տեսողական, լսողական և շոշափելի միջոցների համակցմանը, քանի որ բազմազգայական մոտեցումը կարող է հեշտացնել ուղղագրական նյութի ընկալումը և ամրապնդումը։ Կարևոր է նաև սովորողների մոտ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը գրավոր խոսքի նկատմամբ, քանի որ չափազանց մեծ շեշտադրումը սխալների վրա կարող է նվազեցնել ուսումնական մոտիվացիան։ Այդ պատճառով արդյունավետ մեթոդիկան պետք է համատեղի պահանջկոտությունը, հետևողականությունը և խրախուսումը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքների հիման վրա կարող են մշակվել դասերի կազմակերպման մեթոդական ցուցումներ, վարժությունների համակարգեր և ուսումնական նյութեր՝ ուղղված օժանդակ դպրոցի սովորողների ուղղագրական կարողությունների զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է հայերենի ուղղագրության ուսուցումը որպես հատուկ մանկավարժական խնդիր, որը պահանջում է մատչելի բովանդակություն, համակարգված կրկնություն, անհատականացում, տեսողական և գործնական մեթոդների համադրում तथा սովորողի ձեռքբերումների շարունակական գնահատում։ Թեման կարևոր նշանակություն ունի օժանդակ դպրոցի սովորողների գրավոր խոսքի զարգացման, նրանց լեզվական ինքնուրույնության բարձրացման և առօրյա ու կրթական հաղորդակցության մեջ գրավոր հայերենի լիարժեք կիրառման հնարավորությունների ընդլայնման համար։