Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի ձևավորման, ընկալման և մեկնաբանության ուսումնասիրությանը մինչխորհրդային շրջանի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի և պատմագրության մեջ։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարական, քաղաքական և պատմագիտական մոտեցումներն են, որոնց միջոցով հայ մտավորականությունը, հասարակական-քաղաքական գործիչները և պատմաբանները տարբեր ժամանակաշրջաններում ներկայացրել են Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության իրավունքների, անվտանգության, ինքնավարության, բարենորոգումների և ազգային-քաղաքական ապագայի խնդիրները։ Աշխատության մեջ Հայկական հարցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես միջազգային դիվանագիտության և մեծ տերությունների քաղաքականության խնդիր, այլև որպես հայ հասարակական մտքի զարգացման կարևոր ուղղություն, որի շուրջ ձևավորվել են տարբեր գաղափարական դիրքորոշումներ և քաղաքական ծրագրեր։ Ուսումնասիրվում են հայ պահպանողական, ազատական, ազգային-դեմոկրատական, սոցիալիստական և այլ ուղղությունների ներկայացուցիչների մոտեցումները, նրանց պատկերացումները ազգային իրավունքների պաշտպանության, ազգային ինքնության պահպանման, կրթության և մշակույթի զարգացման, քաղաքական ազատությունների ու ինքնակառավարման հնարավորությունների վերաբերյալ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն պատմագիտական աշխատություններին և հեղինակներին, որոնք փորձել են վերլուծել Հայկական հարցի առաջացման պատճառները, դրա զարգացման փուլերը և հայ ժողովրդի պատմական ու քաղաքական իրավունքների հիմնավորումները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, հատկապես Օսմանյան կայսրության հայաբնակ տարածքներում տեղի ունեցող քաղաքական և սոցիալական գործընթացները, ազդել հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ձևավորման և Հայկական հարցի ընկալման վրա։ Քննարկվում են նաև եվրոպական քաղաքականության, միջազգային հարաբերությունների և մեծ տերությունների միջամտության վերաբերյալ հայ գործիչների գնահատականները, ինչպես նաև ազգային խնդիրների լուծման հնարավոր ուղիների շուրջ առկա տարակարծությունները։ Պատմագրական տեսանկյունից կարևորվում է տարբեր հեղինակների աշխատությունների համադրական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու համար նրանց օգտագործած աղբյուրները, մեթոդաբանական մոտեցումները, գաղափարական ազդեցությունները և պատմական գործընթացների մեկնաբանության առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել Հայոց պատմությամբ, հայ քաղաքական մտքի պատմությամբ, պատմագրությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ և Հայկական հարցի ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն նպաստում է Հայկական հարցի վերաբերյալ հայ հասարակական և գիտական մտքի զարգացման ամբողջական պատկերացմանը՝ ընդգծելով դրա գաղափարական բազմազանությունը և պատմական նշանակությունը։