Պատրաստի նյութեր

Գիրքը նվիրված է Օսմանյան կայսրության սուլթան Աբդուլ Համիդ II-ի քաղաքական կերպարի ձևավորման, մեկնաբանության և փոփոխության ուսումնասիրությանը թուրքական պատմագրության մեջ՝ XX դարի երկրորդ քառորդից մինչև XXI դարի սկիզբը։ Աշխատության կենտրոնում գտնվում է այն հարցը, թե տարբեր ժամանակաշրջանների թուրք պատմաբանները, հետազոտողները և պատմագիտական ուղղությունները ինչպես են գնահատել նրա իշխանությունը, քաղաքական գործունեությունը, կառավարման մեթոդները և Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների պատմության մեջ ունեցած դերը։ Հեղինակը դիտարկում է սուլթանի կերպարի պատմագիտական ընկալման փոփոխությունները՝ այն կապելով Թուրքիայի քաղաքական, գաղափարական և հասարակական զարգացումների հետ։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նրա կենտրոնացման քաղաքականությանը, պետական կառավարման առանձնահատկություններին, արտաքին և ներքին քաղաքականությանը, իսլամական գաղափարախոսության օգտագործմանը, կայսրության տարածքային ամբողջականության պահպանման ձգտումներին, ինչպես նաև եվրոպական տերությունների հետ հարաբերություններին։ Առանձին նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ Աբդուլ Համիդ II-ի կերպարը թուրքական պատմագրության մեջ միանշանակ չի ներկայացվում․ տարբեր հեղինակների մոտ նա կարող է հանդես գալ որպես ուժեղ և հեռատես պետական գործիչ, կայսրության պահպանման համար պայքարող քաղաքական առաջնորդ, կամ, հակառակը, որպես ավտորիտար կառավարիչ, որի իշխանությունը բնութագրվում էր քաղաքական վերահսկողության և սահմանափակումների ուժեղացմամբ։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ պատմագիտական գնահատականները հաճախ պայմանավորված են ոչ միայն ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի փաստերով, այլև հենց պատմագրական միջավայրի քաղաքական ու գաղափարական առանձնահատկություններով։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը կարևոր է ոչ միայն Աբդուլ Համիդ II-ի գործունեությունը հասկանալու, այլև թուրքական պատմագրության զարգացման տրամաբանությունը բացահայտելու համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես են ժամանակի ընթացքում փոխվել Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի, սուլթանական իշխանության, պետականության, իսլամական քաղաքականության և թուրքական ազգային ինքնության վերաբերյալ պատմագիտական մոտեցումները։ Հատկապես արժեքավոր է այն, որ աշխատանքը պատմական անձի գնահատականը դիտարկում է պատմագրական համատեքստում՝ ուշադրություն դարձնելով տարբեր հեղինակների տեսակետների տարբերություններին, դրանց ձևավորման պատճառներին և քաղաքական-գաղափարական նախադրյալներին։ Արդյունքում գիրքը ներկայացնում է ոչ միայն մեկ քաղաքական գործչի պատմագիտական կերպարի ուսումնասիրություն, այլև թուրքական պատմական գիտության մեջ Օսմանյան անցյալի վերաիմաստավորման գործընթացի վերլուծություն՝ ընդգծելով, թե ինչպես կարող է նույն պատմական գործիչը տարբեր ժամանակներում ստանալ էապես տարբեր մեկնաբանություններ։