Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է ժողովրդավարական համախմբման պայմաններում քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության ձևավորման, զարգացման և արդյունավետության բարձրացման տեսական, ինստիտուցիոնալ ու հասարակական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքական գործընթացների օրինակով։ Հետազոտության առանցքում են քաղաքական մասնակցության էությունը, դրա հիմնական ձևերն ու մեխանիզմները, ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացման գործընթացում քաղաքացիների ներգրավվածության նշանակությունը և հասարակության ու պետական իշխանության փոխհարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդավարական համախմբման հասկացության տեսական մեկնաբանություններին, քաղաքական համակարգի կայունացման պայմաններին, ժողովրդավարական արժեքների հասարակական արմատավորմանը և քաղաքական ինստիտուտների նկատմամբ հանրային վստահության ձևավորման գործոններին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքական մասնակցության ավանդական և ժամանակակից ձևերը, մասնավորապես՝ ընտրություններին մասնակցությունը, քաղաքական կուսակցությունների գործունեության մեջ ներգրավվածությունը, հասարակական կազմակերպությունների աշխատանքը, հանրային քննարկումները, քաղաքացիական նախաձեռնությունները, խաղաղ հավաքները և պետական որոշումների ընդունման գործընթացների նկատմամբ հասարակական վերահսկողությունը։ Կարևորվում է քաղաքական մասնակցության և ժողովրդավարական կառավարման փոխկապակցվածությունը՝ հաշվի առնելով քաղաքացիների ներգրավվածության հնարավոր ազդեցությունը քաղաքական ներկայացուցչության, պետական կառավարման հաշվետվողականության և հանրային քաղաքականության ձևավորման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի անկախացումից հետո քաղաքական համակարգի վերափոխման առանձնահատկությունները, բազմակուսակցական համակարգի ձևավորումը, ընտրական ինստիտուտների զարգացումը և քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների գործունեության ընդլայնումը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում քաղաքական մշակույթի, հասարակական արժեքների, պատմական փորձառության և սոցիալ-տնտեսական պայմանների ազդեցությանը քաղաքացիների քաղաքական վարքագծի և մասնակցության շարժառիթների վրա։ Քննարկվում են քաղաքական ակտիվության և պասիվության պատճառները, քաղաքական օտարման, հասարակական անվստահության, քաղաքացիական անտարբերության և քաղաքական գործընթացներից հեռանալու հնարավոր գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սոցիալական անհավասարության, կրթական մակարդակի, զբաղվածության, բնակության վայրի և տեղեկատվության հասանելիության ազդեցությանը քաղաքական մասնակցության հնարավորությունների վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում երիտասարդների, կանանց, տարբեր սոցիալական խմբերի և մարզային բնակչության քաղաքական ներգրավվածության առանձնահատկությունները, նրանց մասնակցության խոչընդոտները և հանրային որոշումների կայացման գործընթացներում ներկայացվածության հարցերը։ Կարևորվում են քաղաքական սոցիալականացման մեխանիզմները, ընտանիքի, կրթական հաստատությունների, լրատվամիջոցների և հասարակական կազմակերպությունների դերը քաղաքացիների քաղաքական գիտակցության ու քաղաքացիական պատասխանատվության ձևավորման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական կուսակցությունների և քաղաքացիական հասարակության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, կուսակցությունների հասարակական ներկայացուցչության գործառույթների գնահատումը և քաղաքացիների շահերի արտահայտման ինստիտուցիոնալ հնարավորությունների վերլուծությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական կազմակերպությունների, նախաձեռնող խմբերի և քաղաքացիական շարժումների գործունեությանը՝ որպես հանրային մասնակցության և քաղաքական պահանջների ձևակերպման հնարավոր հարթակների։ Քննարկվում են պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մակարդակներում մասնակցային մեխանիզմների զարգացման հարցերը, այդ թվում՝ հանրային լսումների, խորհրդակցությունների, համայնքային քննարկումների և քաղաքացիների առաջարկությունների ներկայացման ընթացակարգերի նշանակությունը։ Աշխատության շրջանակներում դիտարկվում են նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, սոցիալական ցանցերի և թվային հաղորդակցության միջոցների ազդեցությունները քաղաքական մասնակցության նոր ձևերի առաջացման վրա։ Կարևորվում են առցանց քաղաքական քննարկումների, էլեկտրոնային մասնակցության և թվային քաղաքացիական նախաձեռնությունների հնարավորությունները, ինչպես նաև տեղեկատվական անհավասարության, ապատեղեկատվության և հասարակական բևեռացման հետ կապված մարտահրավերները։ Հետազոտության տեսական հիմքում կարող են դիտարկվել մասնակցային և ներկայացուցչական ժողովրդավարության հայեցակարգերը, քաղաքական մշակույթի տեսությունները, քաղաքացիական հասարակության վերաբերյալ մոտեցումները և ժողովրդավարական անցման ու համախմբման ուսումնասիրության համեմատական մեթոդները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Հայաստանի քաղաքական գործընթացների համեմատական վերլուծությանը՝ հաշվի առնելով հետխորհրդային հասարակությունների ինստիտուցիոնալ վերափոխումների առանձնահատկությունները, պետական կառավարման զարգացման տարբեր փուլերը և հասարակական մասնակցության փոփոխվող պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական մասնակցության գնահատման մեթոդաբանական հարցերին, մասնավորապես՝ հասարակական կարծիքի ուսումնասիրություններին, ընտրական մասնակցության ցուցանիշների վերլուծությանը, սոցիոլոգիական հարցումներին և քաղաքական վարքագծի որակական ու քանակական հետազոտության հնարավորություններին։ Կարևորվում է ժողովրդավարական համախմբման գործընթացում ոչ միայն քաղաքացիների մասնակցության ծավալը, այլև դրա բովանդակությունը, կամավորությունը, տեղեկացվածությունը և հանրային որոշումների վրա ազդեցության իրական հնարավորությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու քաղաքական մասնակցության զարգացման խոչընդոտներն ու ինստիտուցիոնալ նախադրյալները, ինչպես նաև հանրային վստահության, քաղաքական հաշվետվողականության և քաղաքացիական ներգրավվածության միջև փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի քաղաքական համակարգի զարգացման, ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացման, քաղաքացիական հասարակության և քաղաքական վարքագծի ուսումնասիրությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, քաղաքական սոցիոլոգների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, հասարակական կազմակերպությունների հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի ժողովրդավարական զարգացման ու քաղաքացիական մասնակցության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։