Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում մարդու՝ սահմանադրական արդարադատության իրավունքի իրացման կարգի և առանձնահատկությունների իրավագիտական ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է սահմանադրական արդարադատության միջոցով մարդու իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հնարավորությունների, դրանց իրավական երաշխիքների և համապատասխան ընթացակարգերի համակողմանի վերլուծություն։ Հետազոտությունը հանդիսանում է Արարատ Դանիելյանի իրավաբանական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսությունը, որը պաշտպանվել է 2015 թվականին ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայում՝ «Հանրային իրավունք» մասնագիտությամբ, իսկ ատենախոսության սեղմագիրը հրատարակվել է Երևանում 2014 թվականին։ S Supreme Certifying Committee +1 Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սահմանադրական արդարադատության էությունը, դրա տեղը պետական իշխանության համակարգում և մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմների հետ ունեցած փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչ իրավական ընթացակարգերով և պայմաններով կարող է անձը պաշտպանել իր սահմանադրական իրավունքները, ինչպես նաև ինչ դեր ունեն սահմանադրական վերահսկողություն իրականացնող դատական մարմինները մարդու հիմնարար իրավունքների պաշտպանության գործում։ Աշխատանքը կարող է ներառել սահմանադրական արդարադատության մատչելիության, դիմելու իրավունքի, իրավական շահագրգռվածության, դատավարական ընթացակարգերի և սահմանադրական վերահսկողության շրջանակների ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև սահմանադրական նորմերի և օրենքների փոխհարաբերության, իրավական ակտերի սահմանադրականության ստուգման և այդ գործընթացի արդյունքում մարդու իրավունքների պաշտպանության հնարավորությունների վերլուծությունը։ Հետազոտության համար կարևոր իրավական համատեքստ են ԼՂՀ Սահմանադրությունը, դատական իշխանությունը կարգավորող օրենսդրությունը և սահմանադրական արդարադատության վերաբերյալ իրավական ակտերը․ մասնավորապես, ԼՂՀ դատական օրենսգրքում սահմանադրական արդարադատության իրականացումը առանձնացվում էր դատական իշխանության կազմակերպման ընդհանուր կարգավորումից։ A Arlexis Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև մարդու իրավունքների պաշտպանության և սահմանադրականության ապահովման փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, որ սահմանադրական արդարադատությունը կարող է հանդես գալ որպես անձի հիմնարար իրավունքների պաշտպանության լրացուցիչ իրավական երաշխիք։ Կարևորվում են նաև դատական պաշտպանության արդյունավետության, սահմանադրական իրավակարգավորման կատարելագործման և իրավական մեխանիզմների գործնական կիրառման հարցերը։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն ուսումնասիրում է մարդու սահմանադրական արդարադատության իրավունքի իրացման առանձնահատկությունները ԼՂՀ իրավական համակարգի շրջանակում և դրանք դիտարկում սահմանադրական իրավունքի ու հանրային իրավունքի ընդհանուր տեսական մոտեցումների համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել սահմանադրական իրավունքի մասնագետներին, իրավաբաններին, իրավագիտության ուսանողներին, գիտաշխատողներին և մարդու իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներով զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի ԼՂՀ սահմանադրական-իրավական համակարգի վերաբերյալ մասնագիտական աղբյուր։

Աշխատանքը ներկայացնում է 2016 թվականին հրատարակված նոր գրքերի համակարգված տեղեկատվական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին, դասախոսներին և գրադարանների մասնագետներին տեղեկացնել տվյալ տարվա նոր գրքային արտադրանքի մասին։ Հայաստանի ազգային գրադարանի համահավաք գրացուցակի տվյալների համաձայն՝ այս մատենագիտական շարքի 2016 թվականի թողարկումը կազմել է 552 էջ և շարքի նախորդ թողարկումների հետ մեկտեղ ներառված է «Նոր գրքեր» շարունակվող հրատարակության կազմում։ A armunicat.nla.am Ցանկը կարող է ընդգրկել տարբեր բնագավառների՝ գիտության, կրթության, պատմության, մշակույթի, արվեստի, տնտեսագիտության, իրավագիտության, տեխնիկայի, հասարակական և հումանիտար գիտությունների, ինչպես նաև գեղարվեստական գրականության վերաբերյալ հրատարակություններ։ Յուրաքանչյուր գրքի մատենագիտական տվյալների համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս նույնականացնել հրատարակությունը, պարզել դրա հեղինակային և հրատարակչական տվյալները և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել այն հետագա գիտական, ուսումնագիտական կամ մասնագիտական աշխատանքներում։ Նման տեղեկատվական ցանկը կարևոր նշանակություն ունի նոր գրականության վերաբերյալ տեղեկության արագ տարածման, գրադարանային ֆոնդերի համալրման, ընթերցողների սպասարկման և անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման համար։ Այն միաժամանակ կարող է դիտարկվել որպես 2016 թվականի Հայաստանի գրահրատարակչական կյանքի տեղեկատվական արտացոլում՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել այդ ժամանակահատվածում հրատարակված գրքերի թեմատիկ բազմազանության և գիտամշակութային հետաքրքրությունների մասին։ Աշխատանքը հատկապես օգտակար է այն անձանց համար, ովքեր ցանկանում են որոշակի ժամանակաշրջանի գրականության մեջ արագ կողմնորոշվել և ընտրել իրենց ուսումնագիտական կամ մասնագիտական նպատակներին համապատասխան աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ, ցանկը հանդիսանում է 2016 թվականի նոր հրատարակությունների վերաբերյալ կարևոր մատենագիտական կողմնորոշիչ՝ նպաստելով գրականության հայտնաբերմանը, ընտրությանը, ուսումնասիրմանը և գիտական շրջանառությանը։

Издание представляет собой ценный историко-документальный источник, посвящённый становлению и деятельности Московского Армянского Лазаревского института восточных языков. Оно было опубликовано в Санкт-Петербурге в 1839 году и включает собрание высочайших указов и актов, связанных с учреждением, организацией и функционированием института, дополненное обзором его основания, состава и целей; библиографические сведения указывают объём в 271 страницу, а отдельные экземпляры насчитывают XI, 259 страниц. G GBS SPB +1 Содержание издания позволяет рассматривать историю учебного заведения не только как историю отдельной образовательной организации, но и в более широком контексте развития армянского образования, государственной образовательной политики Российской империи и формирования востоковедческого знания в XIX веке. Учреждение возникло благодаря инициативе и средствам семьи Лазаревых: средства на создание школы для армянского юношества были завещаны Иваном Лазаревичем Лазаревым, а непосредственное осуществление замысла связано с его братом Екимом Лазаревым. Учебное заведение открылось в 1814 году как Армянское училище господ Лазаревых, в 1827 году перешло в ведение Министерства народного просвещения и было преобразовано в институт, а в 1830 году для него было утверждено специальное постановление, определявшее его устройство и задачи. R Russian State Library Документы и обзор позволяют проследить, каким образом первоначальная идея создания национального образовательного учреждения постепенно приобрела более широкое значение. Наряду с подготовкой армянской молодёжи большое внимание уделялось изучению восточных языков и распространению знаний о народах и странах Азии. В институте изучались, в частности, армянский, персидский, турецкий и арабский языки, причём возможность обучения не ограничивалась исключительно армянами. R Russian State Library Таким образом, издание представляет интерес для изучения раннего этапа развития российского востоковедения и подготовки специалистов, связанных с восточными языками и регионами. Существенную ценность имеют также сведения об организационной структуре учреждения, составе учащихся, условиях обучения, порядке управления, материальном обеспечении и принципах функционирования, позволяющие реконструировать повседневную и административную сторону его деятельности. Само издание относится к числу специально подготовленных документальных публикаций по истории института; исследователи отмечают, что дореволюционные публикации о нём часто издавались при содействии и на средства его попечителей, поэтому при работе с ними важно учитывать особенности составления и публикации документов. O Orient Institute Особую ценность материал приобретает как первичный или близкий к первичным источникам комплекс, поскольку в нём собраны официальные акты, отражающие государственное отношение к учреждению и изменения его статуса. В совокупности документы дают возможность изучать не только историю самого института, но и вопросы армянской образовательной политики, культурного взаимодействия армянского и русского обществ, развития востоковедения и роли частной благотворительной инициативы в создании образовательных учреждений. Издание представляет интерес для историков, арменоведов, востоковедов, специалистов по истории образования, исследователей русско-армянских отношений, библиографов и всех, кто изучает культурное и образовательное наследие семьи Лазаревых. Оно также имеет значительную источниковедческую ценность, поскольку позволяет сопоставлять официальные документы с последующими историческими исследованиями и реконструировать важный период становления одного из наиболее известных армянских образовательных центров Москвы.

Работа посвящена исследованию основных проблем развития экономической конкуренции на рынках продовольственных товаров Республики Армения и разработке направлений их преодоления. В центре внимания находится состояние конкурентной среды на продовольственных рынках, особенности взаимодействия производителей, импортеров, поставщиков, перерабатывающих предприятий и торговых организаций, а также факторы, влияющие на уровень концентрации и интенсивность конкуренции. Исследование имеет важное значение для понимания процессов формирования цен, доступности продовольственных товаров, возможностей входа новых участников на рынок и защиты интересов потребителей. В работе могут рассматриваться такие социально значимые товарные рынки, как рынки зерна, муки, сахара, растительного и сливочного масла, мяса, молочной продукции и других продуктов питания, для которых характерны различные соотношения между внутренним производством и импортом. Отдельное внимание уделяется проблеме высокой концентрации отдельных рынков, которая способна создавать преимущества для крупных хозяйствующих субъектов и одновременно ограничивать возможности малых и средних предприятий. Подобные риски для продовольственных рынков Армении отмечались и в исследованиях конкурентной среды, где среди проблем выделялись ограничение доступа новых участников, вытеснение небольших предпринимателей и возможное влияние концентрации на ценовые процессы. G Government of Armenia +1 Важной составляющей исследования является анализ причин недостаточной конкуренции, включая существование барьеров для входа на рынок, ограниченный доступ к финансовым и материальным ресурсам, зависимость от импорта, недостаточную развитость отдельных элементов инфраструктуры, различия в рыночной силе участников и несовершенство информационного обмена. Может изучаться также взаимосвязь между уровнем конкуренции и динамикой цен, объемами производства и импорта, ассортиментом и качеством продукции, поскольку конкурентная среда непосредственно влияет на поведение производителей и продавцов. Для количественной оценки состояния рынков могут применяться показатели концентрации и рыночной структуры, в том числе индекс Херфиндаля—Хиршмана, использование которого позволяет более детально оценивать степень сосредоточения рыночных долей у отдельных участников. R Russian-Armenian University Существенное место занимает изучение антимонопольной политики и роли государственных институтов в создании равных условий для хозяйствующих субъектов. Действующее законодательство Республики Армения предусматривает защиту и поощрение свободы экономической деятельности и свободной конкуренции, а также защиту интересов потребителей; при отраслевых исследованиях оцениваются состав участников рынка, их доли, степень концентрации и препятствия для доступа на рынок. A ARLIS На основе анализа могут предлагаться меры по совершенствованию конкурентной политики, снижению необоснованных барьеров для новых участников, развитию внутреннего производства, повышению прозрачности рыночных процессов, усилению контроля за злоупотреблением доминирующим положением и созданию более благоприятных условий для малого и среднего предпринимательства. Особое значение имеет поиск баланса между обеспечением продовольственной безопасности и развитием свободной конкуренции, поскольку устойчивость внутреннего продовольственного рынка зависит одновременно от достаточности предложения, доступности импорта, развития отечественного производства и эффективного функционирования рыночных механизмов. В целом исследование направлено на формирование практических и институциональных подходов, способных способствовать развитию конкурентной среды, повышению эффективности продовольственных рынков, сдерживанию антиконкурентных практик и более полной защите интересов конечных потребителей.

Աշխատանքը ներկայացնում է 2013 թվականի երկրորդ կիսամյակում հրատարակված նոր գրքերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվական ցանկ, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարանների մասնագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և այլ շահագրգիռ անձանց ծանոթացնել տվյալ ժամանակահատվածում հասանելի նոր գրականությանը։ Այն կարող է ընդգրկել տարբեր գիտությունների, հումանիտար և հասարակագիտական ոլորտների, գեղարվեստական գրականության, մշակույթի, արվեստի, կրթության, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության և այլ բնագավառների հրատարակություններ՝ ներկայացնելով դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալները։ Նման տեղեկատվական ցանկերը կարևոր դեր են կատարում նոր հրատարակությունների մասին տեղեկության արագ տարածման և գրադարանային-տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման գործում։ Ցանկում գրքերի մատենագիտական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս նույնականացնել յուրաքանչյուր հրատարակություն, պարզել դրա հեղինակային, հրատարակչական և ծավալային տվյալները և անհրաժեշտության դեպքում օգտագործել այն հետագա ուսումնագիտական աշխատանքի համար։ Աշխատանքը արժեքավոր է նաև որպես որոշակի ժամանակաշրջանի գրահրատարակչական գործընթացի արտացոլում, քանի որ նոր հրատարակությունների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակահատվածում գիտական, կրթական, մշակութային և հասարակական թեմաների նկատմամբ առկա հետաքրքրությունների մասին։ Տեղեկատվական ցանկի համակարգված բնույթը նպաստում է գրականության որոնման գործընթացի պարզեցմանը և տարբեր թեմատիկ ուղղություններով աղբյուրների արագ հայտնաբերմանը։ Այն կարող է օգտագործվել ինչպես գրադարանների համալրման և մատենագիտական սպասարկման, այնպես էլ գիտական հետազոտությունների, ուսումնական աշխատանքների և ընթերցանության համար անհրաժեշտ գրականության ընտրության նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հանդես է գալիս որպես 2013 թվականի երկրորդ կիսամյակի նոր գրքային արտադրանքի վերաբերյալ կողմնորոշիչ մատենագիտական աղբյուր, որը միավորում է տվյալ ժամանակաշրջանի նոր հրատարակությունների մասին տեղեկատվությունը և նպաստում դրանց հասանելիությանն ու արդյունավետ օգտագործմանը։ Հայաստանի ազգային գրադարանի մատենագիտական նյութերում «Նոր գրքեր» շարքը ներկայացվում է որպես տեղեկատվական ցանկերի ձևաչափով հրատարակվող մատենագիտական աշխատանք, այդ թվում՝ նախորդ տարիների երկրորդ կիսամյակների համար։

Աշխատությունը նվիրված է պատանեկան տարիքում մտածողության զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ համատեղ խմբային գործունեության կազմակերպման և գեղարվեստական գրականության նյութերի նպատակային օգտագործման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ պատանիների ճանաչողական զարգացումը առավել արդյունավետ է ընթանում այնպիսի ուսումնական միջավայրում, որտեղ նրանք ոչ միայն յուրացնում են գրական ստեղծագործությունների բովանդակությունը, այլև ակտիվորեն քննարկում, մեկնաբանում, համեմատում և հիմնավորում սեփական տեսակետները։ Խմբային գործունեությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին համագործակցել, փոխանակել գաղափարներ, լսել միմյանց տեսակետները, համատեղ որոնել խնդիրների լուծումներ և ձևավորել սեփական դատողությունները, իսկ ժամանակակից մանկավարժական ուսումնասիրություններում համագործակցային և նախագծային աշխատանքը կապվում է նաև պատասխանատվության, որոշումների կայացման և ստեղծագործական կարողությունների զարգացման հետ։ A armenianstudies.aspu.am +1 Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պատանիների մտածողության հիմնական բաղադրիչները՝ վերլուծությունը, համադրումը, համեմատությունը, ընդհանրացումը, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը, քննադատական և ստեղծագործական մտածողությունը, ինչպես նաև սեփական կարծիքը փաստարկելու կարողությունը։ Գեղարվեստական գրականությունը որպես ուսուցման նյութ հնարավորություն է տալիս այս գործընթացները զարգացնել բազմաբնույթ և բովանդակալից առաջադրանքների միջոցով՝ քննարկելով հերոսների վարքագիծը, ստեղծագործության գաղափարը, բարոյական երկընտրանքները, կերպարների հարաբերությունները, հեղինակային դիրքորոշումը և տարբեր հնարավոր մեկնաբանությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համատեղ գործունեության ճիշտ կազմակերպմանը, խմբերի ձևավորմանը, աշխատանքի նպատակների սահմանմանը, դերերի բաշխմանը և յուրաքանչյուր սովորողի ակտիվ մասնակցության ապահովմանը։ Այդպիսի աշխատանքը կարող է ներառել խմբային ընթերցանություն, ստեղծագործության հատվածների վերլուծություն, բանավեճեր, հարցադրումների մշակում, կերպարների համեմատական բնութագրում, ստեղծագործական նախագծեր, այլընտրանքային ավարտների մշակում և խմբային ներկայացումներ։ ՀՀ կրթական նյութերում ևս խմբային և նախագծային գործունեությունը դիտարկվում է որպես սովորողների վերլուծական ու ստեղծագործական մտածողության, հետազոտական հմտությունների և համագործակցության զարգացման միջոց։ A ARLIS +1 Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ուսուցչի դերի փոփոխությունը․ նա հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գիտելիքի փոխանցող, այլև որպես գործընթացի կազմակերպիչ, ուղղորդող և քննարկումների խթանող, որը ստեղծում է այնպիսի պայմաններ, որտեղ պատանիները հնարավորություն են ստանում ինքնուրույն հարցադրումներ առաջադրել, տարբեր տեսակետներ համադրել և հիմնավորված եզրահանգումներ կատարել։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև խմբային գործունեության արդյունավետության գնահատման չափանիշներ և մեթոդներ՝ պարզելու համար, թե համատեղ ընթերցանությունն ու քննարկումը որքանով են նպաստում սովորողների մտածողության որակական փոփոխություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել գրականության ուսուցիչների, մանկավարժների, հոգեբանների, մեթոդիստների և ուսանողների համար՝ նպաստելով գեղարվեստական գրականության միջոցով պատանիների ճանաչողական և ստեղծագործական ներուժի առավել արդյունավետ զարգացմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ագրոպարենային ոլորտում ձևավորվող մրցակցային միջավայրի ուսումնասիրությանը և դրա արդյունավետ կարգավորման ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ագրոպարենային շուկաների մրցակցային կառուցվածքի, տնտեսավարող սուբյեկտների փոխհարաբերությունների, շուկաների կենտրոնացվածության, մուտքի և ելքի խոչընդոտների, գնագոյացման մեխանիզմների և պետական կարգավորման ազդեցության համակողմանի վերլուծությունն է։ Թեմայի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ գյուղատնտեսական արտադրանքի և պարենային ապրանքների շուկաներում մրցակցային պայմանների որակը անմիջականորեն ազդում է արտադրողների տնտեսական հնարավորությունների, սպառողների շահերի, գների ձևավորման և ոլորտի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ ՀՀ օրենսդրությամբ տնտեսական մրցակցության պաշտպանության նպատակներից են ազատ մրցակցության և բարեխիղճ մրցակցության համար անհրաժեշտ միջավայրի ապահովումը, ձեռնարկատիրության զարգացումը և սպառողների շահերի պաշտպանությունը։ A ARLIS Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ագրոպարենային ոլորտի տարբեր շուկաների առանձնահատկությունները, դրանցում գործող տնտեսավարող սուբյեկտների դիրքերը, շուկայական մասնաբաժինները և մրցակցության ինտենսիվության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի խնդիրների բացահայտմանը, ինչպիսիք են շուկաների բարձր կենտրոնացվածությունը, փոքր և միջին արտադրողների սահմանափակ հնարավորությունները, արտադրողների ու վերամշակողների միջև բանակցային անհավասարակշռությունը, իրացման ուղիների սահմանափակությունը, տեղեկատվական անհամաչափությունը և ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության դժվարությունները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի շղթայի տարբեր օղակների՝ արտադրության, հավաքման, վերամշակման, մեծածախ և մանրածախ իրացման փոխկապակցվածությանը և դրանց ազդեցությանը մրցակցային միջավայրի ձևավորման վրա։ Կարևորվում է պետական քաղաքականության և մրցակցության պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ հակամրցակցային համաձայնությունների, գերիշխող դիրքի չարաշահման, անբարեխիղճ մրցակցության և տնտեսության տարբեր ոլորտներում պետական օժանդակության ազդեցության գնահատումը։ ՀՀ Մրցակցության և սպառողների շահերի պաշտպանության հանձնաժողովը ոլորտային ուսումնասիրությունները դիտարկում է որպես մրցակցային իրավիճակի, հնարավոր սահմանափակումների և սպառողների շահերի վրա ազդող պայմանների բացահայտման գործիք։ C competition.am Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել նաև ագրոպարենային շուկաներում մրցակցության կարգավորման միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա կիրառելիության գնահատումը Հայաստանի պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքում կարող են առաջարկվել մրցակցային միջավայրի բարելավմանն ուղղված միջոցառումներ՝ շուկա մուտք գործելու խոչընդոտների նվազեցում, փոքր և միջին արտադրողների դիրքերի ամրապնդում, շուկայական տեղեկատվության հասանելիության ընդլայնում, մատակարարման և իրացման ենթակառուցվածքների զարգացում, մրցակցային վերահսկողության կատարելագործում և պետական աջակցության առավել թիրախային ու մրցակցությանը չխոչընդոտող մեխանիզմների կիրառում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման մարմինների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների, արտադրողների և ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով ՀՀ ագրոպարենային շուկաների արդյունավետության, մրցունակության և կայուն զարգացման ապահովմանը։

Աշխատությունը նվիրված է դեռահասների սեռական դաստիարակության առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանը և այնպիսի արդյունավետ մոտեցումների բացահայտմանը, որոնք կարող են նպաստել սեռական վարքագծի հետ կապված ռիսկերի նվազեցմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում դեռահասության շրջանի ֆիզիկական, հոգեբանական, հուզական և սոցիալական փոփոխությունների համակողմանի դիտարկումն է, քանի որ այս փուլում ձևավորվում են անձի ինքնագիտակցությունը, հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները, պատասխանատվության զգացումը և սեփական վարքագիծը գնահատելու կարողությունը։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են սեռական դաստիարակության նպատակները, բովանդակությունը, սկզբունքներն ու մեթոդները, ինչպես նաև ընտանիքի, դպրոցի, հասակակիցների և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը դեռահասների գիտելիքների, վերաբերմունքների և վարքագծային ընտրությունների ձևավորման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվության վստահելի աղբյուրների հասանելիությանը, մարմնի և անձնական սահմանների վերաբերյալ իրազեկվածությանը, փոխադարձ հարգանքի, պատասխանատվության, համաձայնության և անվտանգ հարաբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարքագծային ռիսկերի բացահայտումը և դրանց առաջացմանը նպաստող գործոնների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ տեղեկատվության պակասը, հասակակիցների ազդեցությունը, սոցիալական ճնշումը, կարծրատիպային պատկերացումները, իմպուլսիվ վարքագիծը և թվային միջավայրում առկա ռիսկերը։ Աշխատանքը կարևորում է տարիքին և հոգեբանական զարգացման մակարդակին համապատասխան, գիտականորեն հիմնավորված և զգայուն կրթական մոտեցումների կիրառումը՝ խուսափելով վախի, ամոթի կամ խտրականության վրա հիմնված մեթոդներից։ Ներկայացվում են նաև կանխարգելիչ աշխատանքի հնարավոր ուղղությունները՝ կրթական ծրագրերի կատարելագործում, ծնողների և մանկավարժների իրազեկվածության բարձրացում, դեռահասների համար վստահելի խորհրդատվական և տեղեկատվական միջավայրի ստեղծում, ինչպես նաև սոցիալ-հոգեբանական աջակցության հասանելիության ապահովում։ Կարևորվում է դեռահասների՝ սեփական որոշումների հետևանքները գնահատելու, ռիսկային իրավիճակները ճանաչելու, ճնշմանը դիմակայելու և անհրաժեշտության դեպքում վստահելի մեծահասակներից կամ մասնագետներից օգնություն խնդրելու հմտությունների զարգացումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների, կրթական հաստատությունների մասնագետների և դեռահասների հետ աշխատող այլ մասնագետների համար՝ նպաստելով ավելի արդյունավետ, կանխարգելիչ և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան կրթական միջավայրի ձևավորմանը։

Աշխատությունը ներկայացնում է Հայկական ՍՍՀ-ում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակված նոր գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ՝ ընդգրկելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի, արվեստի տարբեր ճյուղերի և դրանց զարգացմանն առնչվող գիտական, մասնագիտական ու տեղեկատվական նյութեր։ Ցանկի հիմնական նպատակն է մեկտեղել և համակարգված ներկայացնել մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ առկա հրատարակությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ և ընտրել անհրաժեշտ աղբյուրները գիտական, ուսումնական կամ մասնագիտական աշխատանքի համար։ Նյութերը կարող են ընդգրկել հայ կերպարվեստին, քանդակագործությանը, ճարտարապետությանը, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, գրականությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը, մշակութային ժառանգությանը, արվեստագետների գործունեությանը և մշակութային հաստատություններին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ, ակնարկներ ու այլ հրատարակություններ։ Մատենագիտական ցանկը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է Հայկական ՍՍՀ-ի մշակութային և արվեստային կյանքի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում ձևավորված տեղեկատվական ու գիտական գրականությունը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել ինչպես առանձին արվեստագետների և ստեղծագործությունների, այնպես էլ մշակութային գործընթացների մասին հրապարակումները։ Աշխատանքի կառուցվածքային և մատենագիտական մոտեցումը նպաստում է գրականության որոնման և օգտագործման դյուրացմանը՝ միաժամանակ ապահովելով թեմատիկ ուղղություններով աղբյուրների համախմբված ներկայացում։ Այն կարող է ծառայել որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք մշակութաբանների, արվեստաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, ուսանողների, դասախոսների, գրադարանավարների և հետազոտողների համար։ Հավաքագրված նյութերը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրման ուղղությունների, հրատարակչական գործունեության և մասնագիտական հետաքրքրությունների մասին։ Ցանկը կարող է օգտագործվել նաև հետագա գիտական հետազոտությունների համար անհրաժեշտ մատենագիտական հիմք ստեղծելու, առանձին թեմաների վերաբերյալ աղբյուրների բացահայտման և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գրականության համակարգված ուսումնասիրման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հանդես է գալիս որպես Հայկական ՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության կողմնորոշիչ տեղեկատու՝ միավորելով տարբեր բնույթի հրատարակություններ և նպաստելով դրանց հասանելիությանն ու գիտական շրջանառությանը։

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1950-ական թվականներին հայ արվեստի զարգացման և վերելքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրմանն ու այդ շրջանի մշակութային ժառանգության ներկայացմանը երիտասարդության հոգևոր և գեղագիտական դաստիարակության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ արվեստը ոչ միայն պատմական ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի արտահայտություն է, այլև կարևոր միջոց է երիտասարդ սերնդի աշխարհայացքի, ազգային ինքնագիտակցության, արժեքային համակարգի և գեղագիտական ճաշակի ձևավորման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալ ժամանակաշրջանի կերպարվեստի, քանդակագործության, ճարտարապետության, թատրոնի, երաժշտության և արվեստի այլ ուղղությունների զարգացման հիմնական միտումները, նշանակալի ստեղծագործությունները և մշակութային երևույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ստեղծագործությունների բացահայտմանը, որոնք արտահայտում են հայրենասիրության, ազգային ինքնության, մարդու արժանապատվության, աշխատանքի, բարոյական արժեքների և հոգևոր ներաշխարհի թեմաները և կարող են արդյունավետորեն կիրառվել երիտասարդության դաստիարակության գործընթացում։ Աշխատությունը կարևորում է պատմական և մշակութային համատեքստի ճիշտ ներկայացումը՝ հնարավորություն տալով երիտասարդներին արվեստի ստեղծագործությունները դիտարկել ոչ միայն որպես գեղարվեստական արժեքներ, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և հոգևոր կյանքի վկայություններ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել արվեստի տարբեր ճյուղերի փոխազդեցությունը, ազգային ավանդույթների շարունակականությունն ու նոր գեղարվեստական մոտեցումների ձևավորումը, ինչպես նաև հայ արվեստագետների ստեղծագործական ժառանգության դերը ազգային մշակույթի զարգացման գործում։ Առանձին ուղղություն է կազմում արվեստի կրթական և դաստիարակչական ներուժի բացահայտումը, մասնավորապես՝ ինչպես կարող են թանգարանային այցելությունները, արվեստի ստեղծագործությունների քննարկումները, պատկերների և երաժշտական ստեղծագործությունների վերլուծությունը, նախագծային աշխատանքներն ու մշակութային միջոցառումները նպաստել երիտասարդների հոգևոր արժեքների և մշակութային ինքնության ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է առաջարկել նաև մեթոդական մոտեցումներ, որոնց միջոցով 1920–1950-ական թվականների հայ արվեստի ուսումնասիրությունը կդառնա երիտասարդության գեղագիտական, բարոյական և հայրենասիրական դաստիարակության արդյունավետ բաղադրիչ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել արվեստագետների և մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների, դասախոսների, ուսանողների, թանգարանների և մշակութային կրթության ոլորտի աշխատակիցների համար՝ նպաստելով հայ արվեստի պատմական ժառանգության ավելի խոր ընկալմանը և դրա դաստիարակչական ներուժի նպատակային օգտագործմանը։

Работа посвящена комплексному изучению факторов, способствующих развитию и распространению антимикробной резистентности в Армении, а также разработке научно обоснованных мер по ее сдерживанию и предупреждению дальнейшего распространения устойчивых форм микроорганизмов. В центре исследования находится проблема снижения эффективности противомикробных препаратов вследствие формирования у бактерий и других микроорганизмов устойчивости к действию лекарственных средств, что представляет серьезную угрозу для современной медицины и системы общественного здравоохранения. В рамках работы рассматриваются основные причины возникновения резистентности, включая нерациональное или избыточное применение антибиотиков, неправильный выбор препаратов, несоблюдение схем лечения, недостаточный лабораторный контроль, особенности назначения и использования противомикробных средств в медицинской практике, а также возможное распространение устойчивых микроорганизмов между медицинскими учреждениями, населением, животными и окружающей средой. Особое внимание уделяется национальной специфике проблемы и выявлению факторов, характерных для различных сфер, в которых используются противомикробные препараты. Исследование может включать анализ распространенности устойчивости отдельных групп микроорганизмов, изучение динамики изменения чувствительности к препаратам, оценку практики назначения и потребления антибиотиков, а также выявление организационных и поведенческих факторов, способствующих формированию резистентности. Важной частью работы является оценка существующих механизмов лабораторного мониторинга, инфекционного контроля и рационального применения противомикробных препаратов, позволяющая определить основные пробелы и направления их совершенствования. На основе полученных данных могут разрабатываться комплексные меры сдерживания, предусматривающие повышение качества микробиологической диагностики, совершенствование эпидемиологического надзора, внедрение принципов рационального использования антибиотиков, повышение квалификации медицинских специалистов и информированности населения. Существенное значение имеет межсекторальный подход, объединяющий усилия системы здравоохранения, ветеринарной сферы, сельского хозяйства, лабораторной службы и экологического мониторинга, поскольку устойчивые микроорганизмы и гены резистентности способны распространяться между различными компонентами окружающей среды. Работа может также рассматривать необходимость формирования национальной системы сбора, анализа и обмена данными об антимикробной резистентности и потреблении противомикробных средств. Практическая ценность исследования заключается в возможности использования его результатов при совершенствовании профилактических программ, клинических и лабораторных подходов, политики рационального применения антибиотиков и механизмов инфекционного контроля. В целом исследование направлено на формирование научной основы для долгосрочной стратегии сдерживания антимикробной резистентности в Армении, сохранения эффективности существующих противомикробных препаратов и снижения связанных с устойчивыми инфекциями рисков для здоровья населения.

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում ածականների խոսքիմասային փոխանցման արդյունքում առաջացող մակբայացման երևույթի և դրա հետ կապված համանունության խնդրի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն լեզվական միավորներն են, որոնք որոշակի համատեքստերում դադարում են գործածվել որպես ածականներ և ձեռք են բերում մակբայական գործառույթ՝ արտահայտելով գործողության, վիճակի կամ հատկանիշի կատարման եղանակ, աստիճան կամ այլ հանգամանքային նշանակություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են ֆրանսերենի ածականների և մակբայների փոխհարաբերությունները, դրանց ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց ազդեցությամբ նույն լեզվական ձևը կարող է հանդես գալ տարբեր խոսքիմասային արժեքներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ ածականի և մակբայի ձևերը համընկնում են, ինչի հետևանքով առաջանում է համանունության կամ ձևական նույնության խնդիր։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նման միավորների տարբերակման չափանիշների բացահայտումը՝ հաշվի առնելով դրանց դիրքը նախադասության մեջ, կապը այլ բառերի հետ, իմաստային դերը, համաձայնության հնարավորությունը և հաղորդակցական գործառույթը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել մակբայացման ձևավորման տարբեր մեխանիզմներ, պատմական և ժամանակակից լեզվական զարգացումները, ինչպես նաև գրական և խոսակցական ֆրանսերենի միջև առկա տարբերությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի համատեքստի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն ձևի խոսքիմասային պատկանելությունը հաճախ հնարավոր է որոշել միայն նախադասության կառուցվածքի և իմաստային հարաբերությունների ամբողջական վերլուծության միջոցով։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ֆրանսերենի քերականական նկարագրություններում և բառարաններում նման միավորների ներկայացման առանձնահատկություններին՝ պարզելու համար, թե որքան հետևողականորեն են տարանջատվում ածականական և մակբայական կիրառությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ժամանակակից ֆրանսերենի խոսքիմասային համակարգի շարժունության, բառերի գործառութային վերաիմաստավորման և քերականական կատեգորիաների փոխազդեցության բացահայտման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտակար լինել ֆրանսերեն լեզվի տեսական և կիրառական ուսումնասիրությամբ զբաղվող լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների, ուսուցիչների և ուսանողների համար՝ նպաստելով ածականների մակբայական գործածության, խոսքիմասային փոխանցման և համանունության երևույթների առավել հստակ ընկալմանը։

Աշխատությունը նվիրված է օրգանական պարարտանյութերի կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը վաղահաս կարտոֆիլի ցանքերում՝ Արարատյան հարթավայրի հողակլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել օրգանական պարարտանյութերի տարբեր տեսակների և կիրառման եղանակների ազդեցությունը կարտոֆիլի աճի ու զարգացման, վաղահասության, պալարագոյացման, բերքատվության և ստացված արտադրանքի որակի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում հաշվի են առնվում Արարատյան հարթավայրին բնորոշ կլիմայական պայմանները, հողի ագրոքիմիական հատկությունները, խոնավության ռեժիմը և սննդատարրերի ապահովվածությունը, որոնք կարևոր դեր ունեն վաղահաս կարտոֆիլի արտադրության արդյունավետության գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օրգանական պարարտանյութերի ազդեցությանը հողի կառուցվածքի, ջրային և սննդային ռեժիմների, միկրոկենսաբանական ակտիվության և բերրիության վրա։ Աշխատանքում կարող են համեմատվել պարարտանյութերի տարբեր չափաքանակներ և կիրառման տարբերակներ՝ բացահայտելու համար այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ստանալ առավել բարձր և որակյալ բերք՝ պահպանելով հողի բերրիությունը։ Կարևորվում է նաև վաղահաս կարտոֆիլի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով պարարտանյութերի ձեռքբերման և կիրառման ծախսերը, բերքատվության փոփոխությունը, արտադրանքի ինքնարժեքը, իրացման հնարավոր արժեքը և ստացվող շահույթը։ Օրգանական պարարտանյութերի կիրառումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բույսերի սնուցման միջոց, այլև որպես հողի երկարաժամկետ բերրիության պահպանման և գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման կարևոր գործոն։ Դրանց օգտագործումը կարող է նպաստել հողի օրգանական նյութի ավելացմանը, կառուցվածքի բարելավմանը, խոնավության պահպանմանը և սննդատարրերի ավելի արդյունավետ յուրացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ պարարտանյութերի չափաքանակի ճիշտ ընտրության անհրաժեշտությանը, քանի որ առավելագույն բերքատվությունը միշտ չէ, որ համապատասխանում է տնտեսական առավելագույն արդյունավետությանը։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա հնարավոր է մշակել Արարատյան հարթավայրի պայմաններին համապատասխան օրգանական պարարտացման առավել արդյունավետ համակարգ, որը կապահովի վաղահաս կարտոֆիլի բարձր և կայուն բերք, արտադրանքի պատշաճ որակ և հողի ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործում։ Աշխատանքը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ կարտոֆիլ արտադրող տնտեսությունների, ագրոնոմների, գյուղատնտեսական խորհրդատուների, հետազոտողների և ոլորտի ուսանողների համար՝ նպաստելով տարածաշրջանում կարտոֆիլի արտադրության տնտեսական արդյունավետության և բնապահպանական կայունության բարձրացմանը։

Работа посвящена выделению и изучению экстремофильных форм микроорганизмов, обитающих на участках с термальными и геохимическими аномалиями на территории Армении. Исследование направлено на выявление микроорганизмов, способных существовать и активно развиваться в условиях, существенно отличающихся от оптимальных для большинства организмов, включая повышенную температуру, необычный химический состав среды, высокую минерализацию, экстремальные значения кислотности или щелочности и повышенное содержание отдельных химических элементов. В рамках работы рассматриваются природные участки, характеризующиеся выраженными термальными и геохимическими особенностями, проводится отбор образцов природных сред и создаются условия для выделения микроорганизмов, обладающих специфической устойчивостью к экстремальным факторам. Особое внимание уделяется определению физиолого-биохимических свойств выделенных форм, их способности к росту при различных температурах, значениях pH, концентрациях солей и других химических соединений, а также изучению особенностей их метаболизма. Важным направлением является идентификация полученных изолятов и установление их таксономической принадлежности с использованием современных микробиологических, биохимических и, при необходимости, молекулярно-генетических методов. Исследование экстремофильных микроорганизмов представляет значительный научный интерес, поскольку такие организмы обладают уникальными адаптационными механизмами, позволяющими им сохранять жизнедеятельность в условиях, неблагоприятных для большинства форм жизни. Изучение этих механизмов может расширить представления о пределах существования микроорганизмов, процессах адаптации и функционировании микробных сообществ в экстремальных природных экосистемах. Отдельное значение имеет поиск потенциально ценных биологически активных соединений и ферментов, устойчивых к высоким температурам, необычным значениям pH или другим экстремальным условиям, что открывает перспективы их применения в различных направлениях биотехнологии, промышленности, экологических технологиях и научных исследованиях. Работа также способствует изучению микробного разнообразия уникальных природных экосистем Армении и формированию коллекции перспективных микроорганизмов, представляющих научную и прикладную ценность. Полученные результаты могут быть использованы для дальнейшего исследования адаптационных механизмов экстремофилов, разработки биотехнологических процессов и расширения знаний о микробиологическом потенциале термальных и геохимически необычных природных объектов страны.