Պատրաստի նյութեր

Ուսումնասիրությունը նվիրված է հայկական ժողովրդական հերոսական էպոսի՝ «Սասնա ծռերի» տարբեր պատումների քննական և համեմատական վերլուծությանը։ Այն դիտարկում է էպոսի բանավոր փոխանցման ընթացքում ձևավորված տարբերակները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները, սյուժետային կառուցվածքի, կերպարային համակարգի, պատումային հաջորդականության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների առանձնահատկությունները։ Տարբեր պատումների համադրումը կարևոր հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու էպոսի ձևավորման ու զարգացման ընթացքը, բանավոր ավանդույթի ազդեցությունը ստեղծագործության բովանդակային և կառուցվածքային փոփոխությունների վրա, ինչպես նաև տեղական տարբերակների պահպանած ինքնատիպ գծերը։ Քննական մոտեցումը նպաստում է պատումների միջև առկա կապերի, տարբերությունների և կրկնվող մոտիվների բացահայտմանը՝ միաժամանակ ուշադրություն դարձնելով յուրաքանչյուր տարբերակի պատմական, լեզվական և բանահյուսական արժեքին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի «Սասնա ծռեր» էպոսի գիտական ուսումնասիրության, դրա տարբերակների համակարգման և հայկական հերոսական բանահյուսության առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Այն արժեքավոր նյութ է տրամադրում էպոսագիտության, բանագիտության, համեմատական գրականագիտության և բանավոր ավանդույթի հետազոտությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է սիրիահայերի՝ Հայաստան տեղափոխվելուց հետո նոր հասարակական միջավայրում հարմարվելու և ինտեգրվելու գործընթացներին։ Այն դիտարկում է սիրիահայ համայնքի տեղաշարժը, Հայաստանում բնակություն հաստատելու առանձնահատկությունները և սոցիալական, տնտեսական ու մշակութային միջավայրում ներգրավվելու ուղիները։ Աշխատության կարևոր թեմաներից է հայրենադարձության և հարկադիր տեղահանության փորձառության ազդեցությունը անհատների ու ընտանիքների կյանքի վրա, ինչպես նաև նոր պայմաններում սոցիալական կապերի ձևավորումն ու համայնքային ինքնության պահպանումը։ Ինտեգրման գործընթացը ներկայացվում է որպես բազմակողմ երևույթ, որն առնչվում է բնակարանային և աշխատանքային պայմաններին, կրթությանը, լեզվական ու մշակութային միջավայրին, հասարակական մասնակցությանը և պետական ու համայնքային աջակցության մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու սիրիահայերի առջև ծառացած դժվարությունները, նրանց ունեցած ներուժը և Հայաստանի հասարակական կյանքում ներգրավվելու տարբեր հնարավորությունները։ Այն կարևոր նյութ է տրամադրում ժամանակակից հայության ներքին տեղաշարժերի, Սփյուռք-Հայաստան կապերի և համայնքային հարմարվողականության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել սփյուռքագետներին, սոցիոլոգներին, ազգագրագետներին, միգրացիայի հարցերով զբաղվող մասնագետներին և ժամանակակից հայ հասարակության զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի տարածաշրջանի բանավոր ժողովրդական ստեղծագործության հավաքագրմանը, պահպանմանն ու ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Սյունիքի հարուստ բանահյուսական ժառանգությունը՝ որպես տեղական պատմական հիշողության, հասարակական կյանքի, աշխարհընկալման և մշակութային ինքնության կարևոր արտահայտություն։ Տարածաշրջանային բանահյուսության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր դրսևորումները, դրանց լեզվական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սերնդեսերունդ փոխանցվող ավանդույթների շարունակականությունը։ Բանավոր մշակույթի նյութերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում Սյունիքի բնակչության կենցաղի, սովորույթների, հավատալիքների, արժեքային պատկերացումների և համայնքային կյանքի մասին։ Դրանք նաև արտացոլում են պատմական իրադարձությունների, տեղական միջավայրի և հասարակական փոփոխությունների ազդեցությունը ժողովրդական ստեղծագործության վրա։ Նման նյութերի հավաքագրումն ու գիտական ուսումնասիրությունը նպաստում են բանահյուսական ժանրերի, տեղական տարբերակների և տարածաշրջանային մշակութային առանձնահատկությունների ճանաչմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի Սյունիքի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման և հանրահռչակման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, ազգագրագետներին, լեզվաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և հայկական ժողովրդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի տարածաշրջանի բանավոր ժողովրդական ստեղծագործության հավաքագրմանը, պահպանմանն ու ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Սյունիքի հարուստ բանահյուսական ժառանգությունը՝ որպես տեղական պատմական հիշողության, հասարակական կյանքի, աշխարհընկալման և մշակութային ինքնության կարևոր արտահայտություն։ Տարածաշրջանային բանահյուսության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժողովրդական ստեղծագործության տարբեր դրսևորումները, դրանց լեզվական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սերնդեսերունդ փոխանցվող ավանդույթների շարունակականությունը։ Բանավոր մշակույթի նյութերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում Սյունիքի բնակչության կենցաղի, սովորույթների, հավատալիքների, արժեքային պատկերացումների և համայնքային կյանքի մասին։ Դրանք նաև արտացոլում են պատմական իրադարձությունների, տեղական միջավայրի և հասարակական փոփոխությունների ազդեցությունը ժողովրդական ստեղծագործության վրա։ Նման նյութերի հավաքագրումն ու գիտական ուսումնասիրությունը նպաստում են բանահյուսական ժանրերի, տեղական տարբերակների և տարածաշրջանային մշակութային առանձնահատկությունների ճանաչմանը։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի Սյունիքի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության պահպանման և հանրահռչակման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել բանագետներին, ազգագրագետներին, լեզվաբաններին, մշակութաբաններին, ուսանողներին և հայկական ժողովրդական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Աշխատությունը նվիրված է Վարդուտ գավառի ժողովրդական խոսքի, լեզվական առանձնահատկությունների և բանավոր մշակութային ժառանգության ներկայացմանն ու ուսումնասիրությանը։ Այն կարևոր նյութ է պարունակում տվյալ տարածքի բնակիչների լեզվական միջավայրի, խոսակցական արտահայտությունների, բառապաշարի և ժողովրդական մտածողության առանձնահատկությունները ճանաչելու համար։ Տեղական բառ ու բանի գրառումն ու պահպանումը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու լեզվի կենդանի գործածությունը, բարբառային ձևերը, դարձվածքները և առօրյա հաղորդակցության մեջ պահպանված լեզվական ավանդույթները։ Ժողովրդական խոսքը դիտարկվում է նաև որպես համայնքի պատմական հիշողության, կենսակերպի, սովորույթների և աշխարհընկալման արտահայտություն, քանի որ լեզվական միավորների ու բանավոր պատումների միջոցով փոխանցվում են սերունդների կուտակած փորձն ու մշակութային արժեքները։ Նման նյութերի հավաքագրումն ու համակարգումը կարևոր նշանակություն ունեն բարբառագիտական և ազգագրական հետազոտությունների համար՝ նպաստելով տեղական լեզվական ժառանգության պահպանմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի, բարբառագիտության, բանահյուսության և ազգագրության մասնագետներին, ինչպես նաև Վարդուտի պատմամշակութային միջավայրով և ժողովրդական խոսքի առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ժողովածուն կազմված է Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի հիշատակին նվիրված գիտական հոդվածներից և ներկայացնում է տարբեր հետազոտական ուղղություններով կատարված ուսումնասիրություններ։ Այն ունի հուշամատյանի և գիտական ժողովածուի բնույթ՝ միավորելով գիտական աշխատանքներ, որոնք արտացոլում են հարգանքի ու երախտագիտության վերաբերմունքը գիտնականի անձի, մասնագիտական գործունեության և մտավոր ժառանգության նկատմամբ։ Հոդվածների ժողովածուն նման ձևաչափով կարևոր դեր է կատարում գիտական ավանդույթների շարունակականության, հետազոտական փորձի փոխանցման և տարբեր գիտակարգերի միջև երկխոսության պահպանման գործում։ Նյութերի բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտական մտքի տարբեր դրսևորումներ, հետազոտական մոտեցումներ և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակներ։ Հրատարակությունը նաև վավերագրական նշանակություն ունի՝ պահպանելով գիտական միջավայրի հիշողությունը և ներկայացնելով ակադեմիական համայնքի վերաբերմունքը իր գործընկերոջ ու նրա թողած ժառանգության նկատմամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտության, պատմության, մշակույթի և գիտական մտքի զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի գործունեությամբ և գիտական միջավայրի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Ժողովածուն ամփոփում է 1976–1977 թվականներին իրականացված դաշտային ազգագրական և մարդաբանական հետազոտությունների արդյունքներին նվիրված համամիութենական գիտական նստաշրջանի զեկուցումների թեզիսները։ Ներկայացված նյութերն արտացոլում են տարբեր ժողովուրդների ու համայնքների կյանքի, մշակույթի, կենցաղի, սոցիալական հարաբերությունների և մարդաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրման գիտական ուղղություններն ու հետազոտական մոտեցումները։ Դաշտային աշխատանքների արդյունքների քննարկումը կարևոր նշանակություն ունի ազգագրական տվյալների հավաքագրման, համակարգման և համեմատական վերլուծության համար՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու մշակութային ավանդույթների, հասարակական կազմակերպման ձևերի և կենսակերպի ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Ժողովածուն ընդգրկում է գիտական քննարկումների բազմազան շրջանակ՝ միավորելով ազգագրական դիտարկումներն ու մարդաբանական ուսումնասիրությունները։ Զեկուցումների թեզիսները ներկայացնում են հետազոտությունների հիմնական դրույթները, մեթոդաբանական մոտեցումները և գիտական եզրահանգումները՝ ծառայելով ոլորտի մասնագետների միջև գիտելիքների ու հետազոտական փորձի փոխանակմանը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է ազգագրության և մարդաբանության պատմության, դաշտային հետազոտությունների մեթոդների ու ժողովուրդների մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հասարակագիտական գիտություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում կիրառված զենքերի տեսակների, դրանց առանձնահատկությունների և պատմական զարգացման քննությանը։ Այն ներկայացնում է զենքը որպես ռազմական պատմության և նյութական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ՝ դիտարկելով դրա նշանակությունը միջնադարյան հասարակության պաշտպանական համակարգում, ռազմական կազմակերպման և մարտական գործունեության մեջ։ Զենքերի տեսակների դասակարգումն ու դրանց բնութագրումը հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու տարբեր նշանակության զինատեսակների, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գործածության ոլորտների մասին։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև միջնադարյան Հայաստանի ռազմական ավանդույթների, զինվորական կյանքի և պաշտպանական կարողությունների հետազոտության տեսանկյունից։ Զենքերի ձևերի ու կիրառության քննությունը կարող է նպաստել հայկական ռազմական մշակույթի առանձնահատկությունների բացահայտմանը և հարևան ժողովուրդների ռազմական ավանդույթների հետ համեմատական ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն ռազմական պատմության, այլև պատմական հնագիտության, զենքի տեխնոլոգիական զարգացման և միջնադարյան արհեստագործության ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր նյութ է հայոց ռազմական պատմությամբ, միջնադարյան նյութական մշակույթով և պատմական զինատեսակներով հետաքրքրվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Ժողովածուն ներկայացնում է Հին Արևելքի քաղաքների և առևտրի պատմությանը նվիրված գիտական զեկուցումների թեզիսները՝ ընդգրկելով մ.թ.ա. III–I հազարամյակների պատմական ժամանակաշրջանը։ Նյութերն առնչվում են հին արևելյան քաղաքների ձևավորման ու զարգացման, քաղաքային կյանքի կազմակերպման, տնտեսական գործունեության և տարբեր տարածաշրջանների միջև առևտրական կապերի ուսումնասիրությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի առևտրի դերի դիտարկումը հին հասարակությունների տնտեսական և հասարակական կառուցվածքում, ինչպես նաև ապրանքների, հումքի ու մշակութային ազդեցությունների փոխանակման նշանակությունը քաղաքակրթությունների զարգացման գործընթացներում։ Քաղաքների և առևտրային հարաբերությունների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Հին Արևելքի տնտեսական համակարգերի, հաղորդակցության ուղիների և տարածաշրջանային փոխազդեցությունների մասին։ Գիտաժողովի թեմատիկ շրջանակը ներառում է պատմագիտական և հնագիտական մոտեցումներ՝ նպաստելով գրավոր ու նյութական սկզբնաղբյուրների հիման վրա հին աշխարհի քաղաքային և տնտեսական պատմության հարցերի քննարկմանը։ Ժողովածուն արժեքավոր նյութ է Հին Արևելքի պատմությամբ, հնագիտությամբ, քաղաքակրթությունների զարգացմամբ և հին տնտեսական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների ու ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական էպոսի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով համաշխարհային էպիկական ավանդույթների և ժողովուրդների բանավոր ստեղծագործական ժառանգության լայն համատեքստում։ Այն անդրադառնում է հայկական էպիկական մտածողության առանձնահատկություններին, ժողովրդական պատումների ձևավորմանն ու փոխանցման ավանդույթներին, ինչպես նաև էպոսի՝ ազգային պատմական հիշողության, աշխարհընկալման և մշակութային ինքնության պահպանման գործում ունեցած նշանակությանը։ Համաշխարհային էպիկական ժառանգության հետ համադրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու տարբեր ժողովուրդների էպիկական ստեղծագործությունների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները, հերոսական կերպարների, սյուժետային կառուցվածքների, մոտիվների և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների դրսևորումները։ Նման համեմատական մոտեցումը նպաստում է հայկական էպոսի տեղն ու նշանակությունը համաշխարհային բանավոր մշակույթի մեջ բացահայտելուն՝ միաժամանակ ընդգծելով դրա ազգային ինքնատիպությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է էպոսի՝ որպես սերունդների միջև փոխանցվող մշակութային հիշողության, արժեքների և հասարակական պատկերացումների արտահայտության դերը։ Գիրքը նշանակալի է հայ բանահյուսության և էպոսագիտության, համեմատական բանահյուսության ու համաշխարհային էպիկական ավանդույթների հետազոտության համար և կարող է օգտակար լինել համապատասխան ոլորտների մասնագետներին, ուսանողներին ու ընթերցողներին։

Ուսումնասիրությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում ստեղծված գեղարվեստական խեցեղենի զարդաձևերի և դրանց գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը։ Այն դիտարկում է խեցեղենը որպես միջնադարյան նյութական մշակույթի և կիրառական արվեստի կարևոր բնագավառ, որի ձևավորման ու զարգացման մեջ արտահայտվել են ժամանակաշրջանի գեղագիտական պատկերացումները, ստեղծագործական ավանդույթներն ու զարդարվեստի սկզբունքները։ Զարդապատկերների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դրանց կառուցվածքային, ձևային և հորինվածքային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր դեկորատիվ տարրերի կիրառման եղանակները։ Խեցեղենի մակերեսին պատկերված զարդերը կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում միջնադարյան վարպետների գեղարվեստական մտածողության, պատկերային լեզվի և գեղազարդման մշակույթի մասին։ Դրանց համեմատական քննությունը կարող է նպաստել հայկական խեցեգործության զարգացման ընթացքի, տարածաշրջանային գեղարվեստական կապերի և միջնադարյան դեկորատիվ արվեստի ընդհանուր միտումների բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական միջնադարյան արվեստի, խեցեգործության պատմության և զարդարվեստի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով գեղարվեստական խեցեղենը որպես պատմամշակութային ժառանգության արժեքավոր բաղադրիչ։ Այն նախատեսված է արվեստաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և հայկական միջնադարյան արվեստով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ժողովրդական տոնական մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով տոների հետ կապված ծեսերը, սովորույթներն ու հավատալիքները՝ ավանդույթի և արդիականության փոխհարաբերության համատեքստում։ Այն անդրադառնում է տոնական կյանքի՝ որպես համայնքային հիշողության, ինքնության և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր ձևի նշանակությանը։ Ժողովրդական տոները ներկայացվում են ոչ միայն որպես օրացուցային կամ հանդիսավոր իրադարձություններ, այլև որպես սերունդների միջև փոխանցվող մշակութային փորձի ամբողջություն, որի միջոցով պահպանվում են հասարակական հարաբերությունների, ընտանեկան կյանքի, բնության երևույթների և հոգևոր պատկերացումների հետ կապված ավանդույթները։ Ծիսական գործողությունների, խորհրդանիշների և հավատալիքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայկական ժողովրդական աշխարհընկալման առանձնահատկությունները և դրանց արտահայտությունները առօրյա ու տոնական կյանքում։ Հատուկ կարևորություն ունի ավանդական սովորույթների շարունակականության, փոփոխության և ժամանակակից հասարակության մեջ դրանց վերաիմաստավորման հարցը։ Գիրքը նպաստում է հայկական ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ճանաչմանն ու արժևորմանը և օգտակար է ազգագրությամբ, բանահյուսությամբ, մշակութաբանությամբ ու ժողովրդական ավանդույթների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, ուսանողների և ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Օշականի հնագիտական ուսումնասիրություններին և ներկայացնում է 1971–1983 թվականներին իրականացված պեղումների հիմնական արդյունքները։ Հետազոտությունը կարևոր նյութ է տրամադրում բնակավայրի պատմական անցյալի, հնագիտական շերտերի, նյութական մշակույթի և տարբեր ժամանակաշրջաններին պատկանող գտածոների ուսումնասիրության համար։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերված հնագիտական նյութերի գիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածքի բնակեցման, հասարակական կյանքի և մշակութային զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դիտարկելու Օշականի տեղը Հայաստանի հնագույն պատմական ու մշակութային միջավայրում։ Հնագիտական առարկաների, կառույցների մնացորդների և այլ նյութական վկայությունների ուսումնասիրությունը նպաստում է բնակավայրի պատմական ընթացքի վերակազմությանը և տարածաշրջանի հնագիտական հուշարձանների համեմատական վերլուծությանը։ Հեղինակները պեղումների արդյունքները ներկայացնում են որպես գիտական ուսումնասիրության հիմք՝ կարևորելով գտածոների փաստագրումը, դասակարգումը և պատմամշակութային մեկնաբանությունը։ Գիրքը նշանակալի աղբյուր է Օշականի հնագիտական ժառանգությամբ, Հայաստանի հնագույն պատմությամբ, հնագիտական մեթոդներով և նյութական մշակույթի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Աշխատությունն ընդգրկում է Սարգիս Հանիյանի վկայությունը՝ ներկայացնելով Օսմանյան բանակում ծառայած հայ զինվորի անձնական փորձառությունն ու հիշողությունները։ Այն արժեքավոր նյութ է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի պատմության, հայերի սոցիալական և քաղաքական դրության, ինչպես նաև ռազմական համակարգում հայ զինվորների ներկայության ուսումնասիրության համար։ Անհատական վկայության միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ծանոթանալու պատմական իրադարձություններին ոչ միայն ընդհանուր պատմաքաղաքական նկարագրությունների, այլև դրանց անմիջական մասնակիցներից մեկի տեսանկյունից։ Նման վկայությունները կարևոր են հատկապես Հայոց ցեղասպանության և դրան նախորդած ու հաջորդած ժամանակաշրջանի պատմական իրողությունները, հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված քաղաքականությունը և անհատների ճակատագրերը հետազոտելու տեսանկյունից։ Դրանք լրացնում են պաշտոնական փաստաթղթերն ու պատմագիտական ուսումնասիրությունները՝ պահպանելով անձնական հիշողության, ապրումների և ժամանակի ընկալման առանձնահատկությունները։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել Հայոց պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, ցեղասպանագիտությամբ, ռազմական պատմությամբ և վավերագրական հուշագրություններով զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին։

Է. Վ. Խանզադյանի աշխատությունը նվիրված է Էլառ-Դարանի հնագիտական հուշարձանի ուսումնասիրությանը և Հայաստանի հնագույն անցյալի ճանաչմանը։ Հետազոտության հիմնական նշանակությունը հնագիտական նյութերի գիտական քննության միջոցով պատմական բնակավայրի մշակութային և ժամանակագրական առանձնահատկությունների բացահայտումն է։ Հնագիտական հուշարձանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տեղեկություններ ստանալու հին բնակչության կենսակերպի, բնակեցման ձևերի, տնտեսական գործունեության, արհեստների և նյութական մշակույթի զարգացման մասին։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է պեղումների ու հայտնաբերված նյութերի ուսումնասիրությունը՝ որպես անցյալի հասարակական և մշակութային գործընթացների վերակազմության հիմք։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հնագիտական գտածոների համադրումը Հայաստանի և հարակից տարածքների այլ հուշարձանների նյութերի հետ, ինչը նպաստում է պատմամշակութային կապերի և տարածաշրջանային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Հեղինակի ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է Հայաստանի հնագիտական ժառանգության փաստագրման և գիտական հետազոտության գործում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հնագետների, պատմաբանների և Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն բնակավայրերի, նյութական մշակույթի ու պատմական զարգացման հարցերով հետաքրքրվողների համար։