Էլառ-Դարանի

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ապահովագրական համակարգի ձևավորման, զարգացման և արդիականացման գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է ապահովագրական շուկայի տնտեսական նշանակությանը, դրա դերին ֆինանսական համակարգի կայունության, բնակչության և կազմակերպությունների գույքային ու ֆինանսական ռիսկերի կառավարման, ինչպես նաև երկրի տնտեսական զարգացման ապահովման գործում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ապահովագրական շուկայի կառուցվածքը, դրա հիմնական մասնակիցները, ապահովագրական ընկերությունների գործունեության առանձնահատկությունները, ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկի և առաջարկի փոխազդեցությունը, շուկայի զարգացման վրա ազդող տնտեսական, իրավական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի պայմաններում ապահովագրության նկատմամբ հասարակության և տնտեսավարող սուբյեկտների վերաբերմունքին, ապահովագրական մշակույթի մակարդակին, վստահության խնդրին և այն հանգամանքներին, որոնք կարող են սահմանափակել ապահովագրական ծառայությունների տարածումն ու շուկայի ընդլայնումը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու նաև ապահովագրական ոլորտի կարգավորման և վերահսկողության նշանակությունը, շուկայի մասնակիցների գործունեության արդյունավետության բարձրացման անհրաժեշտությունը և մրցակցային միջավայրի կատարելագործման ուղղությունները։ Քննարկվում են ոլորտի առկա խնդիրները՝ կապված ապահովագրական ծառայությունների հասանելիության, բազմազանության և որակի, ռիսկերի գնահատման ու կառավարման, ֆինանսական կայունության, տեղեկատվության թափանցիկության, մասնագիտական կարողությունների և սպառողների շահերի պաշտպանության հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչներից է նաև միջազգային փորձի և ժամանակակից ապահովագրական մոտեցումների դիտարկումը, որի միջոցով ներկայացվում են այն հնարավոր մեխանիզմներն ու գործիքները, որոնք կարող են կիրառվել Հայաստանի ապահովագրական շուկայի արդյունավետության և մրցունակության բարձրացման նպատակով։ Աշխատության բովանդակությունը հատկապես արժեքավոր է նրանով, որ ոչ միայն ներկայացնում է ոլորտի առկա վիճակն ու հիմնախնդիրները, այլև շեշտադրում է դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները՝ ներառելով կարգավորող դաշտի կատարելագործումը, ապահովագրական նոր պրոդուկտների և ծառայությունների զարգացումը, թվայնացման և նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառումը, բնակչության ֆինանսական գրագիտության բարձրացումը, ապահովագրական մշակույթի ձևավորումը և շուկայի նկատմամբ վստահության ամրապնդումը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ներկայացնում է Հայաստանի ապահովագրական համակարգի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական գործոնների վերլուծություն և կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ֆինանսների և ապահովագրության ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների, մասնագետների, ապահովագրական ընկերությունների աշխատակիցների և ոլորտի զարգացման ու կարգավորման հարցերով զբաղվող անձանց համար։

Գրականություն

Այս թեման վերաբերում է հայ դասական գրականության ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկին՝ Րաֆֆուն, որի իրական անունն է Հակոբ Մելիք-Հակոբյան։ Նա ծնվել է 1835 թվականին Պարսկաստանի Փայաջուկ գյուղում և ստանալով կրթություն ինչպես հայկական, այնպես էլ ռուսական միջավայրերում՝ ձևավորել է իր լայն աշխարհայացքն ու գրական մտածողությունը։ Րաֆֆին համարվում է հայ ազգային-ազատագրական գաղափարների ամենաազդեցիկ գրողներից մեկը, քանի որ իր ստեղծագործություններում նա բարձրացրել է հայրենիքի ազատության, ազգային ինքնագիտակցության և սոցիալական արդարության հարցերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները հիմնականում պատմական և հասարակական թեմաներով են, որոնցում նա պատկերել է հայ ժողովրդի պայքարը օտար լծի դեմ և ազգային միասնականության անհրաժեշտությունը։ Րաֆֆու ամենահայտնի ստեղծագործություններից են «Խենթը», «Կայծեր», «Սամվել» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը, որոնք մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ ազգային մտածողության ձևավորման վրա։ Նրա գրական ոճը առանձնանում է դրամատիկ սյուժեով, գաղափարական խորությամբ և հայրենասիրական ուժեղ շեշտադրումներով։ Րաֆֆին իր ստեղծագործություններով փորձել է ոչ միայն նկարագրել պատմական իրադարձությունները, այլ նաև ոգեշնչել ընթերցողին ազգային ինքնության պահպանման և պայքարի գաղափարներով։ Նա երկար տարիներ ապրել և աշխատել է Թիֆլիսում, որտեղ ակտիվորեն համագործակցել է հայկական մամուլի հետ և նպաստել գրական կյանքի զարգացմանը։ Րաֆֆին մահացել է 1888 թվականին, սակայն նրա ստեղծագործական ժառանգությունը մինչ այսօր համարվում է հայ գրականության և ազգային գաղափարախոսության կարևոր հիմքերից մեկը։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Aspergillus niger R-3 շտամում L-ամինաթթվային օքսիդազի (L-amino acid oxidase) ակտիվության դրսևորման հնարավորություններին՝ նպատակ ունենալով գնահատել ֆերմենտի կենսասինթեզի պայմանները, կարգավորման մեխանիզմները և կենսատեխնոլոգիական կիրառելիությունը։ Նյութում վերլուծվում են բորբոսասնկերի երկրորդային մետաբոլիզմի առանձնահատկությունները, որոնց շրջանակում L-ամինաթթվային օքսիդազը մասնակցում է ամինաթթուների օքսիդատիվ դեզամինացման գործընթացին՝ առաջացնելով համապատասխան կետոաթթուներ, ամոնիակ և ջրածնի պերօքսիդ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ֆերմենտի ակտիվության վրա՝ միջավայրի pH, ջերմաստիճան, սուբստրատային սպեցիֆիկություն և սննդային միջավայրի կազմ։ Քննարկվում են նաև ֆերմենտի հնարավոր կիրառությունները կենսատեխնոլոգիայում և բժշկակենսաբանական հետազոտություններում՝ ներառյալ հակամանրէային ազդեցությունների ուսումնասիրությունը և կենսաակտիվ միացությունների ստացման գործընթացները։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Aspergillus niger R-3 շտամը հանդիսանում է խոստումնալից մոդելային օրգանիզմ L-ամինաթթվային օքսիդազի արտադրության և դրա արդյունաբերական կիրառությունների ուսումնասիրության համար՝ ապահովելով հիմք հետագա կենսաքիմիական և կենսատեխնոլոգիական հետազոտությունների համար։

Պատմություն

Այս աշխատությունը հայ պատմագրության նշանավոր երկերից է, որը նվիրված է V դարի իրադարձություններին և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնող Վարդանանց պատերազմին։ Այն ներկայացնում է հայ ժողովրդի պայքարը Սասանյան Պարսկաստանի քաղաքական և կրոնական ճնշումների դեմ՝ կենտրոնանալով քրիստոնեական հավատքի պահպանման, ազգային ինքնության պաշտպանության և հոգևոր արժեքներին հավատարիմ մնալու գաղափարների վրա։ Պատմական շարադրանքի առանցքում Վարդան Մամիկոնյանի և նրա զինակիցների պայքարն է, որը կապված է 451 թվականի Ավարայրի ճակատամարտի հետ։ Այս իրադարձությունը հայ պատմական գիտակցության մեջ դարձել է հավատքի, անձնազոհության, հայրենասիրության և հավաքական դիմադրության խորհրդանիշ։ Եղիշեի անունով հայտնի պատմագրական երկը կարևոր աղբյուր է ոչ միայն ռազմական ու քաղաքական իրադարձությունների, այլև ժամանակաշրջանի գաղափարական մթնոլորտի, հայ հասարակության ներքին հարաբերությունների և քրիստոնեական հավատքի պահպանման համար մղված պայքարի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Հեղինակի շարադրանքում պատմական դեպքերը ներկայացվում են հոգևոր և բարոյական մեկնաբանությամբ՝ ընդգծելով հավատարմության, քաջության, անձնազոհության և համոզմունքներին հավատարիմ մնալու նշանակությունը։ Աշխատությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրության մեջ նաև իր գրական առանձնահատկություններով։ Պատմական պատումը համադրվում է ճարտասանական արտահայտչամիջոցների, հերոսական կերպարների ներկայացման և գաղափարական շեշտադրումների հետ, ինչի շնորհիվ երկը դարձել է հայ դասական գրականության և պատմական արձակի նշանակալի նմուշներից մեկը։ Վարդանանց պատերազմի պատմությունը հետագա դարերում մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ազգային ինքնագիտակցության, եկեղեցական ավանդության և հայրենասիրական մտածողության ձևավորման վրա։ Այն բազմիցս հիշատակվել է պատմական երկերում, կրոնական գրականության մեջ և ազգային հիշողությանն առնչվող ստեղծագործություններում՝ պահպանելով իր նշանակությունը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև որպես սկզբնաղբյուր, որի տեղեկությունները հետազոտողները համադրում են այլ պատմական վկայությունների հետ՝ V դարի Հայաստանի քաղաքական իրադրությունը, Սասանյան տերության հետ հարաբերությունները և հայ եկեղեցու պատմությունը ուսումնասիրելու համար։ Միաժամանակ, երկի կրոնական ու գաղափարական ուղղվածությունը կարևոր է հաշվի առնել պատմական տեղեկությունների քննադատական գնահատման ընթացքում։ Կոստանդնուպոլսում լույս տեսած այս հրատարակությունը հայ պատմագրական ժառանգության տարածման և պահպանման կարևոր օրինակ է։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, գրականագետներին, աստվածաբաններին, ինչպես նաև հայ ժողովրդի անցյալով և ազգային մշակույթի ձևավորմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Գրքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ճանաչելու Վարդանանց պատերազմի պատմական նշանակությունը, Եղիշեի պատմագրական ոճը և այն գաղափարները, որոնք դարերի ընթացքում նպաստել են հայ ժողովրդի հոգևոր ու ազգային ինքնության պահպանմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հայ պատմական հիշողության կարևորագույն երկերից է, որտեղ միավորվում են պատմական իրադարձությունների նկարագրությունը, քրիստոնեական հավատքի պաշտպանությունը և ազգային դիմադրության գաղափարը։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է արևային ֆոտովոլտային փոխակերպիչների մակերեսային անդրադարձման նվազեցման և արտաքին կործանարար ազդեցություններից պաշտպանության ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հակաանդրադարձող ծածկույթների ձևավորման սկզբունքները, դրանց օպտիկական և ֆիզիկական հատկությունները, ինչպես նաև արևային փոխակերպիչների արդյունավետության բարձրացման գործում դրանց նշանակությունը։ Քննարկվում են շրջակա միջավայրի գործոնների՝ ուլտրամանուշակագույն ճառագայթման, խոնավության, ջերմաստիճանային տատանումների, փոշու և մեխանիկական ազդեցությունների հետևանքով առաջացող վնասումները և դրանց կանխարգելման տեխնոլոգիական լուծումները։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև պաշտպանիչ նյութերի ընտրությանը, ծածկույթների կայունության գնահատմանը, արևային համակարգերի շահագործման հուսալիության բարձրացմանը և դրանց ծառայության ժամկետի երկարաձգման հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է էներգետիկայի, նյութագիտության և էլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Գրականություն

Գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ գրող Հովհաննես Ղուկասյանի ստեղծագործական ժառանգության, գրական աշխարհայացքի և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հեղինակի գրական գործունեության ձևավորման նախադրյալները, ստեղծագործությունների թեմատիկ ու գաղափարական ուղղվածությունը և դրանց կապը ժամանակաշրջանի պատմական, հասարակական ու մշակութային իրողությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրողի ստեղծագործություններում մարդու և հասարակության փոխհարաբերությունների, ազգային ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների, մարդկային ապրումների և պատմական հիշողության արտացոլման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, կերպարների գեղարվեստական բնութագրումները, սյուժետային զարգացումները, հեղինակային խոսքի կազմակերպումը և լեզվաոճական արտահայտչամիջոցները։ Դիտարկվում են գրողի անհատական ստեղծագործական ձեռագիրը, պատկերավորման միջոցների կիրառությունը և գրական կերպարների միջոցով գաղափարական ու գեղագիտական հարցադրումների ներկայացման եղանակները։ Քննարկվում են նաև Հովհաննես Ղուկասյանի ստեղծագործության առնչությունները հայ գրական ավանդույթների, ազգային մշակութային արժեքների և գրական զարգացման ընդհանուր միտումների հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակներում ուշադրություն է դարձվում գրական երկերի մեկնաբանության, թեմատիկ ու կառուցվածքային վերլուծության և հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության գնահատման գրականագիտական մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմության, գրականագիտության, գրական քննադատության և հայ արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։