Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է հայազգի անգլիագիր գրող Մայքլ Առլենի գրական ստեղծագործության, նրա վեպերի գեղարվեստական առանձնահատկությունների և կերպարային համակարգի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հեղինակի գրական աշխարհայացքը, ստեղծագործական մտածողության յուրահատկությունները, կերպարակերտման սկզբունքները և դրանց կապը ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիպական հերոսների հոգեբանական նկարագրին, նրանց ներաշխարհի բացահայտմանը, անհատական ձգտումներին, բարոյական ընտրություններին և հասարակության հետ ունեցած հակասություններին։ Ուսումնասիրվում են կերպարների բնավորության ձևավորման առանձնահատկությունները, նրանց փոխհարաբերությունները, սոցիալական դիրքը և գեղարվեստական զարգացման ընթացքը։ Դիտարկվում են սիրո, մարդկային հարաբերությունների, անձնական ազատության, հասարակական պայմանականությունների, ինքնության և բարոյական արժեքների արտացոլումները գրողի վիպական ստեղծագործություններում։ Կարևորվում են հերոսների հոգեբանական բարդությունը, ներքին հակասությունները, վարքագծի շարժառիթները և անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել գլխավոր և երկրորդական կերպարների գործառույթները, նրանց միջև ձևավորվող հակադրությունները և սյուժետային զարգացման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակի պատմողական ոճին, երկխոսությունների կառուցմանը, գեղարվեստական նկարագրությունների առանձնահատկություններին և կերպարների անհատականացման լեզվաոճական միջոցներին։ Առանձնացվում են գրողի ստեղծագործություններում արևմտյան հասարակության բարքերի, մշակութային արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են նաև հեղինակի հայկական ծագման, մշակութային ինքնության և անգլալեզու գրական միջավայրի փոխառնչությունների ուսումնասիրության հնարավորությունները՝ առանց դրանք կերպարների մեկնաբանության միակ հիմք դիտարկելու։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել գրողի վեպերի համեմատական վերլուծություն, կերպարների տիպաբանական դասակարգում և դրանց գեղարվեստական նշանակության գնահատում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է Մայքլ Առլենի գրական ժառանգության, XX դարի անգլալեզու արձակի և կերպարակերտման գեղարվեստական սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, սփյուռքահայ գրականության հետազոտողների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ցերիումի և մոլիբդենի հիմքով համաձուլվածքներում նոր նյութերի մշակման ֆիզիկաքիմիական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մետաղական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բաղադրիչների փոխազդեցության օրինաչափությունները, ֆազային փոխակերպումները և դրանց ազդեցությունը ստացվող նյութերի ֆիզիկական ու քիմիական հատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցերիումի և մոլիբդենի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերին, դրանց համատեղ կիրառման հնարավորություններին և համաձուլվածքների հատկությունների նպատակային փոփոխման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են բազմաբաղադրիչ մետաղական համակարգերում ընթացող ջերմադինամիկական գործընթացները, ֆազային հավասարակշռությունները, բաղադրիչների փոխադարձ լուծելիությունը և տարբեր կառուցվածքային վիճակների առաջացման պայմանները։ Դիտարկվում են համաձուլվածքների ստացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, ջերմային մշակման ազդեցությունը, բյուրեղացման գործընթացները և միկրոկառուցվածքի ձևավորման օրինաչափությունները։ Կարևորվում են նյութերի մեխանիկական ամրության, ջերմակայունության, քիմիական կայունության և շահագործման այլ հատկությունների ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ֆիզիկաքիմիական վերլուծության, ռենտգենակառուցվածքային հետազոտության, ջերմային անալիզի և միկրոսկոպիական ուսումնասիրության մեթոդներ՝ համաձուլվածքների կառուցվածքն ու ֆազային բաղադրությունը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում համաձուլվածքների բաղադրության և հատկությունների միջև փոխկապակցվածությանը, կառուցվածքային փոփոխությունների վերահսկման հնարավորություններին և նոր նյութերի ստացման օպտիմալ պայմանների որոշմանը։ Առանձնացվում են մետաղական համակարգերի կայունության, միջմետաղական միացությունների հնարավոր առաջացման, դիֆուզիոն գործընթացների և բարձր ջերմաստիճաններում նյութերի վարքագծի հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում են նաև փորձարարական արդյունքների տեսական մեկնաբանությունը, ֆազային դիագրամների ուսումնասիրությունը և նյութերի հատկությունների կանխատեսման ֆիզիկաքիմիական մոտեցումները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հատուկ նշանակության համաձուլվածքների մշակմանը, մետաղական նյութերի հատկությունների կատարելագործմանը և նոր նյութագիտական լուծումների որոնմանը։ Այն գիտական նշանակություն ունի ֆիզիկական քիմիայի, մետաղագիտության, նյութագիտության և համաձուլվածքների տեխնոլոգիայի զարգացման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, նյութագետների, մետաղագետների, տեխնոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Մեթոդական նյութը նվիրված է մանկական գրադարաններում ընթերցանության կազմակերպման, ուղղորդման և երեխաների ընթերցողական հետաքրքրությունների զարգացման հիմնական սկզբունքներին։ Քննարկվում են մանկական գրադարանների դերը երեխաների մտավոր, բարոյական, գեղագիտական և մշակութային դաստիարակության գործընթացում, ինչպես նաև գրադարանավարի նշանակությունը ընթերցանության նկատմամբ կայուն հետաքրքրություն ձևավորելու գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարիքային խմբերի երեխաների հոգեբանական առանձնահատկություններին, ընթերցողական կարողություններին և գրական նախասիրություններին համապատասխան գրքերի ընտրության մեթոդներին։ Ներկայացվում են ընթերցանության անհատական և խմբային ղեկավարման հնարավորությունները, ընթերցողների հետ զրույցների կազմակերպման, գրքերի առաջարկման և ընթերցված ստեղծագործությունների քննարկման մեթոդական մոտեցումները։ Կարևորվում են երեխաների ինքնուրույն ընթերցանության խրախուսումը, գրականության նկատմամբ հետաքրքրության զարգացումը և ընթերցողական մշակույթի աստիճանական ձևավորումը։ Դիտարկվում են մանկական գրադարաններում գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ միջոցառումների, գրական քննարկումների, բարձրաձայն ընթերցանությունների և ընթերցողական խմբակների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային ֆոնդի նպատակային օգտագործմանը, տարիքային խմբերին համապատասխան գրականության ներկայացմանը և երեխաներին գրադարանային տեղեկատու միջոցներից օգտվելու հմտությունների ուսուցմանը։ Առանձնացվում են գրադարանավարի, ուսուցչի և ծնողների համագործակցության հնարավորությունները՝ երեխաների ընթերցանության շարունակականությունն ապահովելու և նրանց գրական հետաքրքրությունները զարգացնելու նպատակով։ Մեթոդական ցուցումները կարող են ներառել ընթերցողների հետաքրքրությունների ուսումնասիրության, ընթերցանության արդյունքների հաշվառման և գրադարանային աշխատանքի արդյունավետության գնահատման գործնական առաջարկություններ։ Կարևորվում են նաև գեղարվեստական, գիտահանրամատչելի և ճանաչողական գրականության համաչափ ներկայացումը, երեխաների աշխարհայացքի ընդլայնումը և ստեղծագործական մտածողության զարգացումը։ Նյութը գործնական նշանակություն ունի մանկական գրադարանների սպասարկման աշխատանքների կազմակերպման, ընթերցանության խթանման և գրադարանային մանկավարժության մեթոդների կատարելագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկական գրադարանների աշխատակիցների, գրադարանավարների, մանկավարժների, կրթական հաստատությունների մասնագետների և մանկական ընթերցանության կազմակերպմամբ զբաղվող անձանց համար։

Աշխատությունը նվիրված է Գրիգոր Նարեկացու հոգևոր և գրական ժառանգության մեկնաբանության առանձնահատկություններին XIII–XVIII դարերի հայ միջնադարյան և վաղ նոր շրջանի մտավոր ու մշակութային միջավայրում։ Քննարկվում են նշանավոր աղոթամատյանի խորհրդաբանական ընկալումները, դրա աստվածաբանական բովանդակության մեկնաբանման սկզբունքները և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված հոգևոր-փիլիսոփայական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկի խորհրդանշական պատկերներին, այլաբանական արտահայտություններին, աստվածաշնչյան հղումներին և դրանց մեկնողական նշանակությանը հայ քրիստոնեական մտածողության համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են մեղքի, ապաշխարության, հոգևոր մաքրագործման, աստվածային ողորմության, փրկության և մարդու՝ Աստծու հետ հաղորդակցության գաղափարների խորհրդաբանական մեկնաբանությունները։ Դիտարկվում են Նարեկացու ստեղծագործության ընկալման և մեկնաբանության հնարավոր փոփոխությունները տարբեր դարաշրջաններում, ինչպես նաև դրանց կապը հայ եկեղեցական ավանդույթի, վանական կրթության և աստվածաբանական մտքի զարգացման հետ։ Կարևորվում են միջնադարյան մեկնողական գրականության առանձնահատկությունները, ձեռագրական ավանդույթի դերը և հոգևոր հեղինակների կողմից երկի գաղափարական ու պատկերային համակարգի մեկնաբանման եղանակները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել XIII–XVIII դարերի ձեռագիր աղբյուրները, մեկնությունները, հիշատակարանները և այլ գրավոր վկայություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ստեղծագործության ընկալման պատմական ընթացքը։ Անդրադարձ է կատարվում խորհրդաբանական մտածողության և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների փոխհարաբերությանը, հոգևոր ապրումների խորհրդանշական ներկայացմանը և աստվածաբանական գաղափարների գեղարվեստական մարմնավորմանը։ Առանձնացվում են երկի մեկնաբանության մեջ ավանդույթի շարունակականության, նոր իմաստային շերտերի բացահայտման և տարբեր մեկնողական մոտեցումների փոխազդեցության հարցերը։ Կարևորվում է նաև ստեղծագործության ազդեցությունը հայ հոգևոր գրականության, աղոթական մշակույթի և կրոնափիլիսոփայական մտքի հետագա զարգացման վրա։ Աշխատությունը նշանակություն ունի հայ միջնադարյան գրականության, նարեկացիագիտության, քրիստոնեական խորհրդաբանության, աստվածաբանության և հայ ձեռագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, հայագետների, աստվածաբանների, միջնադարագետների, ձեռագրագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է ջրային միջավայրում ամինաթթուների և մետաղների իոնների ներկայությամբ հիդրոպերօքսիդների քայքայման ռեակցիաների կինետիկական օրինաչափությունների և մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հիդրոպերօքսիդների քիմիական հատկությունները, դրանց կայունության առանձնահատկությունները և քայքայման գործընթացների վրա տարբեր ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ամինաթթուների և մետաղների իոնների փոխազդեցությանը, դրանց հնարավոր կատալիտիկ կամ արգելակող ազդեցություններին և ռեակցիաների ընթացքի փոփոխման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են հիդրոպերօքսիդների քայքայման արագությունը, ռեակցիաների կինետիկական պարամետրերը, միջանկյալ ակտիվ մասնիկների առաջացման հնարավորությունները և ազատ ռադիկալային գործընթացների նշանակությունը։ Դիտարկվում են ամինաթթուների մոլեկուլային կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի և մետաղների իոնների հետ կոմպլեքսագոյացման առանձնահատկությունների ազդեցությունները քիմիական ռեակցիաների ընթացքի վրա։ Կարևորվում են լուծույթի թթվայնության, ջերմաստիճանի, ռեագենտների կոնցենտրացիաների և մետաղների իոնների բնույթի ազդեցությունները հիդրոպերօքսիդների քայքայման արագության ու ուղղության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քիմիական կինետիկայի փորձարարական մեթոդներ, սպեկտրալ վերլուծության եղանակներ և մաթեմատիկական հաշվարկներ՝ ռեակցիաների արագության հաստատունները որոշելու և հնարավոր մեխանիզմները պարզաբանելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում մետաղների փոփոխական օքսիդացման աստիճանների, օքսիդավերականգնման գործընթացների և ռեակցիոն միջավայրում առաջացող ակտիվ թթվածնային մասնիկների դերին։ Առանձնացվում են ամինաթթուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների և դրանց քիմիական ակտիվության միջև կապերը, ինչպես նաև տարբեր մետաղական իոնների մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաների համեմատական ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև ստացված կինետիկական տվյալների հիման վրա ռեակցիաների հավանական փուլերի բացահայտումը և դրանց տեսական մեկնաբանությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ջրային լուծույթներում օքսիդացման գործընթացների, կենսաբանական համակարգերում պերօքսիդային միացությունների փոխակերպումների և մետաղակատալիտիկ ռեակցիաների օրինաչափությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն գիտական նշանակություն ունի ֆիզիկական քիմիայի, քիմիական կինետիկայի, կենսաօրգանական քիմիայի և օքսիդավերականգնման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, ֆիզիկաքիմիական գործընթացների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է VI դարում՝ Բյուզանդական կայսր Հուստինիանոս I-ի կառավարման ժամանակաշրջանում (527–565 թթ.), Հայաստանի քաղաքական, վարչական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային պատմության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայկական տարածքների ռազմավարական նշանակությունը Բյուզանդական կայսրության արտաքին քաղաքականության մեջ, հայ-բյուզանդական հարաբերությունների առանձնահատկությունները և տարածաշրջանում Բյուզանդիայի ու Սասանյան Պարսկաստանի միջև ծավալվող քաղաքական ու ռազմական հակամարտությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հուստինիանոսի իրականացրած վարչական և իրավական բարեփոխումներին, բյուզանդական տիրապետության տակ գտնվող հայկական տարածքների կառավարման վերակազմակերպմանը և տեղական իշխանական համակարգի վրա դրանց ազդեցությանը։ Ուսումնասիրվում են հայկական նախարարական տների դիրքը, ավանդական իշխանական հարաբերությունների փոփոխությունները և կենտրոնական կայսերական իշխանության վերահսկողության ամրապնդմանն ուղղված միջոցառումները։ Դիտարկվում են հայկական բնակչության սոցիալական և տնտեսական դրությունը, հողատիրական հարաբերությունները, հարկային պարտավորությունները և ռազմական ծառայության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են հայերի մասնակցությունը բյուզանդական բանակի և պետական կառավարման համակարգի գործունեությանը, ինչպես նաև հայազգի զինվորականների ու պաշտոնյաների դերը կայսրության քաղաքական կյանքում։ Անդրադարձ է կատարվում քրիստոնեական եկեղեցու դիրքին, հայկական և բյուզանդական եկեղեցական հարաբերություններին, դավանաբանական տարաձայնություններին և կրոնական քաղաքականության ազդեցությանը հայ հասարակության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել ժամանակաշրջանի բյուզանդական, հայկական և այլ պատմական սկզբնաղբյուրներ, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել քաղաքական իրադարձությունների ընթացքը և գնահատել կայսերական բարեփոխումների հետևանքները։ Առանձնացվում են հայկական տարածքների վարչական բաժանման, սահմանային պաշտպանության, ամրաշինության և ռազմական ենթակառուցվածքների զարգացման հարցերը։ Կարևորվում են նաև հայկական հասարակության ինքնության պահպանման, տեղական ավանդույթների շարունակականության և բյուզանդական քաղաքական ու մշակութային ազդեցությունների փոխհարաբերությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան Հայաստանի պատմության, հայ-բյուզանդական կապերի և տարածաշրջանի քաղաքական վերափոխումների մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, բյուզանդագետների, հայագետների, միջնադարագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանների կենտրոնացված համակարգի պայմաններում միջգրադարանային աբոնեմենտի կազմակերպման, կառավարման և արդյունավետ գործունեության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են միջգրադարանային սպասարկման նշանակությունը, գրադարանային ֆոնդերի համատեղ օգտագործման սկզբունքները և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջմունքների բավարարման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենտրոնացված գրադարանային համակարգի կառուցվածքին, կենտրոնական և մասնաճյուղային գրադարանների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև գրականության փոխանակման և տրամադրման կազմակերպչական մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են միջգրադարանային աբոնեմենտի հիմնական գործառույթները, գրականության պատվերների ընդունման, մշակման, որոնման, տրամադրման և վերադարձման ընթացակարգերը։ Դիտարկվում են գրադարանային հավաքածուների արդյունավետ օգտագործման, գրականության կրկնօրինակ ձեռքբերումների նվազեցման և տարբեր գրադարաններում պահպանվող հրատարակությունների հասանելիության ընդլայնման հնարավորությունները։ Կարևորվում են միասնական տեղեկատու-մատենագիտական համակարգի ձևավորումը, գրադարանային ֆոնդերի հաշվառման կազմակերպումը և գրադարանների միջև տեղեկատվության փոխանակման մեխանիզմների կատարելագործումը։ Անդրադարձ է կատարվում ընթերցողների սպասարկման որակի բարձրացմանը, գրականության տրամադրման ժամկետների կարգավորմանը, պատվերների կատարման վերահսկողությանը և միջգրադարանային համագործակցության կազմակերպչական առանձնահատկություններին։ Առանձնացվում են գրադարանային աշխատողների պարտականությունների բաշխման, աշխատանքային գործընթացների համակարգման, փաստաթղթաշրջանառության և սպասարկման արդյունքների հաշվառման խնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել միջգրադարանային աբոնեմենտի գործունեությունը կարգավորող մեթոդական ցուցումներ, կազմակերպչական առաջարկություններ և գործնական օրինակներ։ Կարևորվում են նաև գրադարանային ռեսուրսների կենտրոնացված կառավարման տնտեսական առավելությունները, սպասարկման տարածքային մատչելիությունը և փոքր գրադարանների ընթերցողների համար առավել հարուստ գրքային ֆոնդերից օգտվելու հնարավորությունների ընդլայնումը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի գրադարանային գործի կազմակերպման, գրադարանային ցանցերի համագործակցության և տեղեկատվական սպասարկման համակարգերի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանային համակարգերի ղեկավարների, տեղեկատվական ոլորտի մասնագետների և գրադարանագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի՝ Օսմանյան կայսրության ասիական տարածքներում ընթացած ռազմական գործողությունների պատմության ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են պատերազմի առաջացման քաղաքական և ռազմավարական նախադրյալները, Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների միջև հարաբերությունների սրումը, ինչպես նաև Կովկասյան ռազմաճակատի նշանակությունը ռազմական հակամարտության ընդհանուր ընթացքի համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Արևմտյան Հայաստանի և հարակից տարածքների ռազմաքաղաքական իրավիճակին, ռազմական ուժերի տեղաբաշխմանը, զորքերի տեղաշարժերին և ռազմական գործողությունների կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունում կարող են ընդգրկված լինել պատմական փաստաթղթեր, ռազմական զեկույցներ, հրամանատարական հաղորդագրություններ, պաշտոնական գրագրություններ, ականատեսների վկայություններ և այլ սկզբնաղբյուրներ, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնելու պատերազմի առանձին դրվագներն ու իրադարձությունների հաջորդականությունը։ Դիտարկվում են Կարսի, Արդահանի, Բայազետի և Էրզրումի ուղղություններով տեղի ունեցած ռազմական գործողությունները, ամրությունների ռազմավարական նշանակությունը, զորքերի մատակարարման խնդիրները և տեղանքի աշխարհագրական պայմանների ազդեցությունը ռազմական գործողությունների վրա։ Կարևորվում են ռազմական հրամանատարության որոշումները, մարտավարական գործողությունների առանձնահատկությունները և հակամարտության ընթացքում կիրառված ռազմական կազմակերպչական միջոցները։ Անդրադարձ է կատարվում պատերազմի ազդեցությանը տեղի բնակչության վրա, սահմանամերձ բնակավայրերի իրավիճակին, բնակչության տեղաշարժերին և տարածաշրջանում առաջացած սոցիալ-քաղաքական փոփոխություններին։ Հատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ բնակչության դրությունը, պատերազմի նկատմամբ տեղական հասարակության վերաբերմունքը և ռազմական իրադարձությունների ազդեցությունը հայկական բնակավայրերի հետագա զարգացման վրա։ Ուսումնասիրության համար կարևոր նշանակություն ունեն նաև պատերազմի ավարտին հաջորդած դիվանագիտական գործընթացները, տարածքային փոփոխությունները և տարածաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների վերաձևավորումը։ Աշխատությունը կարող է ծառայել որպես պատմական սկզբնաղբյուրների ժողովածու՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու ռազմական իրադարձությունները ժամանակակից փաստաթղթերի և վկայությունների հիման վրա։ Այն արժեքավոր է ռուս-թուրքական հարաբերությունների, Կովկասի և Արևմտյան Հայաստանի պատմության, ռազմական պատմագրության ու XIX դարի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող պատմաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ջրային ռեսուրսների և ջրատնտեսական համակարգերի կառավարման առանձնահատկությունների, առկա հիմնախնդիրների և դրանց կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ջրային ռեսուրսների դերը երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, բնակչության ջրամատակարարման, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և շրջակա միջավայրի պահպանության գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մակերևութային և ստորերկրյա ջրային պաշարների արդյունավետ օգտագործմանը, դրանց տարածքային բաշխման առանձնահատկություններին, ջրային հաշվեկշռի գնահատմանը և ջրօգտագործման կայունության ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են ջրային ռեսուրսների պետական կառավարման համակարգը, իրավական և տնտեսական կարգավորման մեխանիզմները, ջրօգտագործման թույլտվությունների տրամադրման սկզբունքները և ջրային ոլորտում գործող կազմակերպությունների կառավարման առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են ոռոգման, խմելու ջրի մատակարարման, ջրահեռացման և ջրամբարային համակարգերի շահագործման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են ջրային ենթակառուցվածքների տեխնիկական վիճակի բարելավումը, ջրակորուստների նվազեցումը, համակարգերի արդիականացումը և ջրային ռեսուրսների օգտագործման տնտեսական արդյունավետության գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տնտեսագիտական, վիճակագրական, համակարգային և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետությունը գնահատելու և զարգացման հեռանկարային ուղղությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ջրային ոլորտի ֆինանսավորման, ներդրումային ծրագրերի իրականացման, սակագնային քաղաքականության, ծախսերի փոխհատուցման և կառավարման տնտեսական խթանների ձևավորման խնդիրներին։ Առանձնացվում են ջրային ռեսուրսների աղտոտման կանխարգելման, ջրի որակի պահպանման, կլիմայական փոփոխությունների ազդեցության և ջրային էկոհամակարգերի կայունության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում են նաև ջրավազանային կառավարման սկզբունքների կիրառումը, ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ներդրումը և կառավարման գործընթացներում պետական մարմինների, մասնավոր կազմակերպությունների ու ջրօգտագործողների համագործակցության ընդլայնումը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Հայաստանի ջրային տնտեսության զարգացման, բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման, բնապահպանական քաղաքականության և ջրային անվտանգության ապահովման հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, բնապահպանների, հիդրոլոգների, պետական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի ծագման, պատմական զարգացման և հնդեվրոպական լեզվաընտանիքում նրա զբաղեցրած դիրքի ուսումնասիրությանը՝ պատմահամեմատական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Քննարկվում են հայերենի և հնդեվրոպական այլ լեզուների միջև գոյություն ունեցող ծագումնաբանական ընդհանրությունները, հնչյունական համապատասխանությունները, բառապաշարային զուգահեռները և քերականական կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերենի լեզվական հիմքերի բացահայտմանը, նրա պատմական ձևավորման գործընթացին և հնդեվրոպական նախալեզվի հետ հնարավոր կապերի վերլուծությանը։ Դիտարկվում են հին հայերենի հնչյունական համակարգը, բառարմատների ծագումնաբանությունը, բառափոխության օրինաչափությունները և ձևաբանական կառուցվածքի պատմական առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևորվում են հայերենի համեմատությունները սանսկրիտի, հին պարսկերենի, հունարենի և հնդեվրոպական այլ լեզուների հետ՝ լեզվական ընդհանրությունների և տարբերությունների բացահայտման նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում պատմահամեմատական մեթոդի կիրառմանը, հնչյունական փոփոխությունների մեկնաբանությանը և լեզուների ծագումնաբանական կապերի հաստատման գիտական սկզբունքներին։ Աշխատությունը կարող է արտացոլել այն ժամանակաշրջանի լեզվաբանական պատկերացումները, երբ հնդեվրոպական լեզուների դասակարգման համար կիրառվում էր նաև «արիական» եզրույթը։ Այդ հասկացության պատմական գործածությունը դիտարկվում է լեզվաբանական գիտության զարգացման համատեքստում՝ հաշվի առնելով, որ ժամանակակից լեզվաբանության մեջ հայերենը ճանաչվում է որպես հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի ինքնուրույն ճյուղ, իսկ «արիական» եզրույթն ունի առավել սահմանափակ և պատմականորեն պայմանավորված կիրառություն։ Կարևորվում են հայերենի ինքնուրույն լեզվական առանձնահատկությունների ձևավորման, այլ լեզուների հետ պատմական շփումների և լեզվական փոխազդեցությունների ուսումնասիրման հարցերը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերենի պատմության, հնդեվրոպական լեզվաբանության և լեզվաբանական տեսությունների զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետների, լեզվաբանների, բանասերների, պատմահամեմատական լեզվաբանության հետազոտողների և լեզվագիտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության կառավարման համակարգի տնտեսական առանձնահատկությունների, ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնախնդիրների և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են գյուղատնտեսության դերը երկրի տնտեսական զարգացման, պարենային անվտանգության ապահովման, գյուղական բնակավայրերի կենսունակության պահպանման և բնակչության զբաղվածության խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ագրարային ոլորտի պետական կառավարման մեխանիզմներին, գյուղատնտեսական քաղաքականության առաջնահերթություններին, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքը, հողային ռեսուրսների կառավարումը, ոռոգման համակարգերի արդյունավետությունը, տեխնիկական վերազինման անհրաժեշտությունը և արտադրողականության բարձրացման տնտեսական հնարավորությունները։ Դիտարկվում են գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսավորման, վարկային միջոցների հասանելիության, ներդրումային ակտիվության, պետական աջակցության ծրագրերի և գյուղատնտեսական ռիսկերի կառավարման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման, վերամշակման, պահեստավորման, շուկայական ենթակառուցվածքների զարգացման և արտադրողների մրցունակության բարձրացման հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տնտեսագիտական, վիճակագրական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ գնահատելու ոլորտի զարգացման միտումները, կառավարման արդյունավետությունը և տնտեսական աճի հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղատնտեսական կոոպերացիայի զարգացմանը, փոքր տնտեսությունների համագործակցության խթանմանը, նորարարական տեխնոլոգիաների ներդրմանը և արտադրական գործընթացների արդիականացմանը։ Առանձնացվում են բնական և կլիմայական պայմանների ազդեցությունը, հողերի մասնատվածության, արտադրական ծախսերի, շուկայական անկայունության և գյուղական ենթակառուցվածքների հետ կապված տնտեսական խնդիրները։ Կարևորվում են գյուղատնտեսության երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարական պլանավորումը, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցությունը, ռեսուրսների կայուն օգտագործումը և ոլորտի կառավարման համակարգի կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Հայաստանի ագրարային տնտեսության զարգացման, գյուղատնտեսական քաղաքականության մշակման և գյուղական տարածքների սոցիալ-տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական անգլերենի ուսուցման գործընթացում հաղորդակցական քերականության սկզբունքների կիրառման տեսական և մեթոդական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են օտար լեզվի դասավանդման հաղորդակցական մոտեցման հիմնական դրույթները, քերականական գիտելիքների և գործնական հաղորդակցական կարողությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև լեզվական կառույցների ուսուցման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական կանոնների յուրացման և դրանց իրական հաղորդակցական իրավիճակներում կիրառման միջև կապի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են մասնագիտական հաղորդակցության համար անհրաժեշտ քերականական կառույցները, դրանց իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև մասնագիտական տեքստերում և խոսքային իրավիճակներում կիրառման օրինաչափությունները։ Դիտարկվում են մասնագիտական բառապաշարի և քերականության համակցված ուսուցման մեթոդները, հաղորդակցական առաջադրանքների մշակման սկզբունքները և սովորողների լեզվական հմտությունների զարգացման հնարավորությունները։ Կարևորվում են երկխոսությունների, դերային խաղերի, մասնագիտական քննարկումների, իրավիճակային վարժությունների և գործնական հաղորդակցական առաջադրանքների կիրառումը քերականական գիտելիքների ամրապնդման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել մասնագիտական անգլերենի դասընթացների կազմակերպման մեթոդական մոդելներ, ուսումնական նյութերի ընտրության չափանիշներ և քերականական կառույցների գործառական ուսուցման օրինակներ։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների հաղորդակցական պահանջմունքների վերլուծությանը, մասնագիտական գործունեության առանձնահատկությունների հաշվառմանը և ուսուցման բովանդակության համապատասխանեցմանը կոնկրետ մասնագիտական ոլորտներին։ Առանձնացվում են քերականական ճշգրտության, խոսքի սահունության, մասնագիտական հաղորդակցության արդյունավետության և լեզվական ինքնուրույնության զարգացման խնդիրները։ Կարևորվում են նաև ուսուցման արդյունքների գնահատման մեթոդները, սովորողների ակտիվ մասնակցությունը դասապրոցեսին և հաղորդակցական կարողությունների աստիճանական ձևավորումը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի անգլերենի դասավանդման մեթոդիկայի, մասնագիտական լեզվական կրթության, կիրառական լեզվաբանության և հաղորդակցական ուսուցման տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել անգլերենի դասախոսների, օտար լեզուների ուսուցիչների, լեզվաբանների, կրթության հետազոտողների, մեթոդիստների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է գերմեծ ինտեգրալ սխեմաներում էլեկտրամիգրացիայի կանոնների ստուգման միջոցների մշակմանը՝ միկրոէլեկտրոնային համակարգերի նախագծման հուսալիության և ավտոմատացված ստուգման գործընթացների կատարելագործման համատեքստում։ Քննարկվում են էլեկտրամիգրացիայի ֆիզիկական հիմունքները, մետաղական հաղորդիչներում էլեկտրական հոսանքի ազդեցությամբ ատոմների տեղաշարժի մեխանիզմները և դրանց հետևանքով առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրալ սխեմաների միջմիացումների հուսալիությանը, հաղորդիչների վնասման հնարավոր պատճառներին, հոսանքի խտության և ջերմաստիճանի ազդեցությանը, ինչպես նաև էլեկտրամիգրացիայի հետևանքով առաջացող խափանումների կանխարգելման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են գերմեծ ինտեգրալ սխեմաների նախագծման տեխնոլոգիական սահմանափակումները, էլեկտրական միացումների երկրաչափական պարամետրերը և դրանց համապատասխանությունը հուսալիության ապահովման պահանջներին։ Դիտարկվում են էլեկտրամիգրացիայի կանոնների ավտոմատացված ստուգման ալգորիթմները, սխեմաների կառուցվածքային տվյալների մշակման մեթոդները և նախագծային խախտումների հայտնաբերման հնարավորությունները։ Կարևորվում են էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման համակարգերի կիրառումը, ստուգման գործընթացների արագագործությունը, հաշվարկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը և մեծածավալ նախագծային տվյալների վերլուծությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել ծրագրային միջոցներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու հաղորդիչների և միջմիացումների համապատասխանությունը սահմանված էլեկտրամիգրացիոն պահանջներին, հայտնաբերելու հնարավոր վտանգավոր հատվածները և ներկայացնելու ստուգման արդյունքները։ Անդրադարձ է կատարվում հոսանքի բաշխման, հաղորդիչների չափերի, ջերմային պայմանների և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությանը սխեմաների երկարաժամկետ աշխատանքի հուսալիության վրա։ Առանձնացվում են ստուգման կանոնների ձևակերպման, նախագծային տվյալների ներկայացման, սխալների դասակարգման և ավտոմատացված վերլուծության ճշգրտության բարձրացման խնդիրները։ Կարևորվում է նաև մշակվող միջոցների ինտեգրումը ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և ֆիզիկական ստուգման ընդհանուր գործընթացներում։ Աշխատությունը նշանակություն ունի միկրոէլեկտրոնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման, էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման և կիսահաղորդչային սարքերի հուսալիության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել միկրոէլեկտրոնիկայի ինժեներների, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողների, ծրագրային ապահովման մշակողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, հարկային քաղաքականության հիմնական ուղղությունների և հարկման հատուկ ռեժիմների կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հարկային համակարգի ձևավորման ու զարգացման տեսական և տնտեսական հիմունքները, հարկերի դերը պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման, տնտեսական գործունեության կարգավորման և գործարար միջավայրի զարգացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը, հարկային բեռի բաշխման սկզբունքներին, հարկային վարչարարության կազմակերպմանը և հարկային օրենսդրության կատարելագործման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են հարկման ընդհանուր և հատուկ ռեժիմների առանձնահատկությունները, դրանց կիրառման պայմանները, տնտեսական նշանակությունը և ազդեցությունը տարբեր չափերի տնտեսավարող սուբյեկտների գործունեության վրա։ Դիտարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկման մեխանիզմները, շրջանառության հարկի, միկրոձեռնարկատիրության և այլ պարզեցված հարկային կարգավորումների կիրառման հետ կապված տնտեսական ու իրավական հարցերը։ Կարևորվում են հարկային արտոնությունների նպատակահարմարության, հարկային պարտավորությունների հաշվարկման պարզեցման, հաշվետվողականության պահանջների և հարկ վճարողների վարչարարական ծախսերի նվազեցման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել տնտեսական, վիճակագրական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ գնահատելու հարկման տարբեր ռեժիմների ազդեցությունը պետական եկամուտների, ձեռնարկատիրական ակտիվության և հարկային կարգապահության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային համակարգի զարգացման միջազգային փորձին, տարբեր պետություններում կիրառվող հատուկ հարկային ռեժիմներին և դրանց առանձին մոտեցումների՝ Հայաստանի տնտեսական միջավայրում կիրառման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են հարկային օրենսդրության կայունության, հարկման արդարության, տնտեսական մրցակցության հավասար պայմանների ապահովման և ստվերային տնտեսության նվազեցման հետ կապված հիմնախնդիրները։ Կարևորվում է նաև հարկային վարչարարության թվայնացումը, հարկ վճարողների սպասարկման համակարգերի զարգացումը և հարկային վերահսկողության արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատությունը նշանակություն ունի Հայաստանի հարկաբյուջետային քաղաքականության, հանրային ֆինանսների կառավարման և հարկային կարգավորման տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, հարկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման հետազոտողների, ձեռնարկատերերի և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։