Պատրաստի նյութեր

Անգլերեն լեզու ոլորտի «Անգլերեն լեզվի շտեմարան 2»-ը սովորաբար միջին մակարդակի ուսումնական վարժությունների հավաքածու է, որը նախատեսված է A2–B1 անցումային փուլում գտնվող սովորողների համար՝ նպատակ ունենալով ամրապնդել արդեն ձեռք բերված հիմնական գիտելիքները և զարգացնել լեզվական կիրառական հմտությունները, այստեղ ընդգրկվում են ավելի ընդարձակ քերականական թեմաներ՝ ժամանակաձևերի կիրառում, հարցական և ժխտական կառուցվածքների բարդացում, նախդիրների ճիշտ օգտագործում, ինչպես նաև բառապաշարի ընդլայնում առօրյա, կրթական և հասարակական թեմաներով, շտեմարանում սովորաբար առկա են ընթերցանության առաջադրանքներ, կարճ տեքստերի ընկալում, լսողական վարժություններ, գրավոր խոսքի պարզ ձևեր՝ նամակներ, նկարագրություններ և կարճ շարադրություններ, ինչպես նաև խոսակցական իրավիճակներ, որոնք օգնում են սովորողին ավելի վստահ հաղորդակցվել, այս մակարդակի հիմնական նպատակը լեզվի կիրառման ավելի ազատություն ապահովելն է և նախապատրաստել սովորողին ավելի բարձր մակարդակի՝ որտեղ նա կկարողանա հասկանալ և արտահայտվել ավելի բարդ իրավիճակներում։

Անգլերեն լեզու ոլորտի «Անգլերեն լեզվի շտեմարան 3»-ը սովորաբար համարվում է առաջադեմ մակարդակի ուսումնական և քննություններին պատրաստող վարժությունների հավաքածու, որը նախատեսված է սովորողների լեզվական հմտությունները զարգացնելու B1–B2 մակարդակների սահմաններում, ընդգրկելով ավելի բարդ քերականական կառուցվածքներ, ժամանակաձևերի համադրություն, պայմանական նախադասություններ, պասիվ կառուցվածքներ, անուղղակի խոսք, ինչպես նաև բառապաշարի ընդլայնում ակադեմիական և թեմատիկ ուղղություններով, շտեմարանում տեղ են գտնում ընթերցանության ավելի երկար և վերլուծական տեքստեր, լսողական ընկալման առաջադրանքներ, գրավոր խոսքի զարգացնող վարժություններ՝ շարադրություններ, նամակներ և կարծիքի արտահայտում, ինչպես նաև խոսակցական հմտությունները ամրապնդող իրավիճակային առաջադրանքներ, որի հիմնական նպատակը սովորողին հասցնելն է այնպիսի մակարդակի, որտեղ նա կարող է ազատ հաղորդակցվել տարբեր սոցիալական և կրթական միջավայրերում, պատրաստվել միջազգային քննություններին և ինքնուրույն օգտագործել լեզուն ուսումնական կամ մասնագիտական նպատակներով, այդ պատճառով այս շտեմարանը հաճախ կիրառվում է որպես միջինից բարձր մակարդակի համակարգված ուսուցման գործիք դպրոցներում և լեզվի կենտրոններում։

Գերմաներեն լեզու ոլորտի «Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 1»-ը նախատեսված է սկսնակ մակարդակի (A1) սովորողների համար և ծառայում է որպես լեզվի հիմքերի ձևավորման առաջին քայլ, որտեղ ընդգրկված են պարզ քերականական կառուցվածքներ՝ հոդվածներ, գոյականների սեռ և հոգնակի, ներկա ժամանակի բայերի խոնարհում, հիմնական նախադասության կառուցվածք և ամենօրյա բառապաշար, շտեմարանը սովորողին օգնում է աստիճանաբար յուրացնել գերմաներենի արտասանության, ընթերցանության և գրելու տարրական հմտությունները՝ սկսելով ամենապարզ իրավիճակային երկխոսություններից և կարճ տեքստերից, ինչպես նաև տրամադրում է բազմազան վարժություններ՝ բառերի լրացում, թարգմանություն, նախադասությունների կազմում և պարզ խոսքային իրավիճակների մշակում, որի հիմնական նպատակը լեզվական վստահության ձևավորումն է և հետագա ավելի բարձր մակարդակների համար ամուր հիմք ստեղծելը, այն լայնորեն օգտագործվում է դպրոցներում և լեզվի ուսուցման կենտրոններում որպես առաջին մակարդակի համակարգված ուսումնական նյութ։

Գերմաներեն լեզու ոլորտի «Գերմաներեն լեզվի շտեմարան 2»-ը ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է լեզվի միջին մակարդակի (A2–B1) իմացությունը զարգացնելու և ամրապնդելու համար, այն սովորաբար ընդգրկում է քերականական ավելի բարդ կառուցվածքներ, բայերի ժամանակաձևեր, շարադասություն, կապակցված խոսք, ինչպես նաև բառապաշարի ընդլայնման վարժություններ, որոնք օգնում են սովորողին ավելի ազատ արտահայտվել առօրյա և ուսումնական իրավիճակներում, շտեմարանում ներառված են ընթերցանության, լսողական ընկալման, գրավոր և բանավոր խոսքի զարգացման առաջադրանքներ, որոնք նպատակ ունեն ձևավորել գործնական լեզվական հմտություններ և պատրաստել սովորողին ավելի բարձր մակարդակի քննությունների կամ միջազգային լեզվի քննությունների (օրինակ՝ Goethe-Zertifikat) պահանջներին, այն հաճախ օգտագործվում է դպրոցներում և լեզվի կենտրոններում որպես երկրորդ մակարդակի համակարգված վարժությունների աղբյուր՝ նախնական հիմքերի վրա կառուցելով ավելի խորացված լեզվական կարողություններ։

Մաթեմատիկա ոլորտի «Մաթեմատիկայի շտեմարան 1»-ը սովորաբար համարվում է հիմնական և սկզբնական մակարդակի խնդիրների հավաքածու, որը նախատեսված է սովորողների բազային գիտելիքների ամրապնդման և մաթեմատիկական մտածողության ձևավորման համար, այստեղ ընդգրկված առաջադրանքները հիմնականում վերաբերում են պարզ թվաբանական գործողություններին, կոտորակներին, տոկոսներին, համեմատություններին, պարզ հավասարումների լուծմանը, երկրաչափության տարրական հասկացություններին և տրամաբանական մտածողության զարգացման պարզ խնդիրներին, շտեմարանի նպատակն է սովորողին աստիճանաբար սովորեցնել ճիշտ և համակարգված լուծման մեթոդներ, զարգացնել հաշվարկային ճշտությունը և պատրաստել նրան ավելի բարդ մակարդակի խնդիրների անցնելու համար, այն հաճախ օգտագործվում է դպրոցական ծրագրի սկզբնական փուլերում, ինչպես նաև կրկնության և հիմքերի ամրապնդման նպատակով՝ թե՛ ինքնուրույն ուսուցման, թե՛ ուսուցչի ղեկավարությամբ աշխատանքների ընթացքում, ապահովելով մաթեմատիկական հիմնական հմտությունների կայուն հիմք հետագա ուսուցման համար։

Մաթեմատիկա ոլորտի «Մաթեմատիկայի շտեմարան 2»-ը սովորաբար հանդիսանում է ուսումնական և քննություններին նախապատրաստող խնդիրների հավաքածու, որը նախատեսված է նախորդ մակարդակի համեմատ ավելի ընդլայնված և համակարգված վարժանք ապահովելու համար, որտեղ ընդգրկված են հանրահաշվի, երկրաչափության և թվաբանության թեմաներ՝ ավելի խորացված մակարդակով, ներառյալ տոկոսներ, հարաբերություններ, հավասարումներ, երկրաչափական պատկերների հատկություններ, մակերեսների և ծավալների հաշվարկներ, ինչպես նաև տրամաբանական և կիրառական խնդիրներ, այս շտեմարանը նպատակ ունի զարգացնել սովորողների հաշվարկային արագությունը, տրամաբանական մտածողությունը և քննության ընթացքում տարբեր տեսակի խնդիրներ լուծելու հմտությունը, և հաճախ օգտագործվում է որպես միջին մակարդակի նախապատրաստական փուլ՝ նախքան ավելի բարդ խնդիրների շտեմարաններին անցնելը, ինչպես նաև ուսուցիչների կողմից կիրառվում է դասապրոցեսի լրացուցիչ ամրապնդման և տնային առաջադրանքների համար։

Մաթեմատիկա ոլորտին պատկանող «Մաթեմատիկայի շտեմարան 3»-ը սովորաբար ներկայացնում է խնդիրների և վարժությունների հավաքածու, որը նախատեսված է աշակերտների և դիմորդների գիտելիքների ամրապնդման, ինչպես նաև քննություններին պատրաստվելու համար, որտեղ ընդգրկված են տարբեր բարդության առաջադրանքներ՝ սկսած հիմնական թվաբանական և հանրահաշվական խնդիրներից մինչև ավելի բարդ հավասարումներ, ֆունկցիաներ, երկրաչափական հաշվարկներ և տրամաբանական մտածողություն պահանջող առաջադրանքներ, այսպիսի շտեմարանները հաճախ կառուցված են թեմատիկ բաժիններով, որպեսզի սովորողը կարողանա աստիճանաբար յուրացնել նյութը և վարժվել քննությունների ձևաչափին, ինչպես նաև սովորել արագ և ճիշտ լուծման մեթոդներ, և դրանք լայնորեն կիրառվում են դպրոցական և ընդունելության քննությունների նախապատրաստման գործընթացում՝ որպես ինքնուսուցման և ուսուցչի կողմից լրացուցիչ աշխատանքի կազմակերպման գործիք։

Սպառողական վարքագիծի էությունը ուսումնասիրում է այն գործընթացները, որոնց միջոցով անհատները կամ տնային տնտեսությունները ընտրում, ձեռք են բերում, օգտագործում և տնօրինում ապրանքներ ու ծառայություններ՝ իրենց կարիքներն ու ցանկությունները բավարարելու նպատակով, այս վարքագիծը ձևավորվում է մի շարք տնտեսական, հոգեբանական, սոցիալական և մշակութային գործոնների ազդեցությամբ և արտացոլում է, թե ինչպես են մարդիկ որոշումներ կայացնում շուկայում, ինչու են նախընտրում որոշ ապրանքներ մյուսներից և ինչպես են արձագանքում գների, եկամուտների, գովազդի ու բրենդների փոփոխություններին, սպառողական վարքագծի հիմնական տարրերն են՝ կարիքի առաջացումը, տեղեկատվության որոնումը, այլընտրանքների գնահատումը, գնման որոշման կայացումը և գնից հետո վարքագիծը, ներառյալ բավարարվածության կամ դժգոհության ձևավորումը, այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն նաև հոգեբանական գործոնները, ինչպիսիք են մոտիվացիան, ընկալումը, ուսուցումը և վերաբերմունքը, ինչպես նաև սոցիալական ազդեցությունները՝ ընտանիք, ընկերներ, սոցիալական խումբ և մշակութային նորմեր, որոնք միասին ձևավորում են սպառողի վերջնական ընտրությունը, և այս հասկացությունը լայնորեն կիրառվում է մարքեթինգում՝ ընկերություններին օգնելու ավելի լավ հասկանալ իրենց հաճախորդներին, ձևավորել արդյունավետ գովազդային ռազմավարություններ և բարելավել արտադրանքի դիրքավորումը շուկայում։

Բաժնետիրական ընկերությունների լուծարումը իրավական և տնտեսական գործընթաց է, որի ընթացքում բաժնետիրական ընկերությունը դադարեցնում է իր գործունեությունը, կատարում է պարտավորությունների վերջնական կարգավորում և իր ակտիվները վերածում դրամական միջոցների՝ դրանք բաշխելով պարտատերերի և բաժնետերերի միջև օրենքով սահմանված հերթականությամբ, այս գործընթացը կարող է լինել կամավոր, երբ բաժնետերերի ժողովը որոշում է դադարեցնել ընկերության գործունեությունը, կամ հարկադիր՝ դատարանի կամ պետական մարմինների որոշմամբ՝ օրինակ սնանկության, օրենքի խախտումների կամ գործունեության անհնարինության դեպքում, լուծարման ընթացքում ձևավորվում է լուծարային հանձնաժողով, որը իրականացնում է ընկերության գույքի հաշվառումը, պարտքերի մարումը, պահանջների կարգավորումը և մնացած միջոցների բաշխումը բաժնետերերի միջև, առաջնահերթությամբ վճարվում են պարտատերերի պահանջները, այնուհետև՝ պետության նկատմամբ հարկային պարտավորությունները, և միայն վերջում՝ բաժնետերերին հասանելիք բաժնեմասերը, լուծարման գործընթացը նաև ներառում է հաշվետվությունների ներկայացում պետական ռեգիստրին և հարկային մարմիններին, ինչպես նաև ընկերության իրավաբանական անձի վերջնական դադարեցում, և ընդհանուր առմամբ այն ծառայում է որպես մեխանիզմ տնտեսական շրջանառության կարգավորման և շուկայի առողջացման համար՝ թույլ տալով դուրս բերել ոչ արդյունավետ կամ պարտքային ծանրաբեռնված կազմակերպությունները տնտեսական համակարգից։

Վենչուրային ֆինանսավորում համակարգերի առանձնահատկությունները տարբեր երկրներում պայմանավորված են տվյալ երկրի տնտեսական կառուցվածքով, տեխնոլոգիական զարգացման մակարդակով, պետական քաղաքականությամբ և ներդրումային մշակույթով, օրինակ՝ ԱՄՆ-ում վենչուրային համակարգը համարվում է ամենազարգացածներից մեկը, որտեղ ԱՄՆ-ում գերակշռում են բարձր ռիսկի և բարձր շահութաբերության ներդրումները, ուժեղ է ստարտափ էկոհամակարգը և սիլիկոնային հովտի կենտրոնացումը, իսկ ներդրումային ֆոնդերը ակտիվորեն համագործակցում են համալսարանների և տեխնոլոգիական ընկերությունների հետ, մինչդեռ Իսրայել-ում վենչուրային համակարգը առանձնանում է պետական աջակցության բարձր մակարդակով և ռազմական տեխնոլոգիաների հիման վրա ստեղծված նորարարություններով, ինչը հանգեցրել է ստարտափների մեծ խտության մեկ շնչի հաշվով, Եվրոպայում՝ օրինակ Գերմանիա և Ֆրանսիա երկրներում, համակարգը ավելի կարգավորվող է և պահպանողական, որտեղ պետական ծրագրերը կարևոր դեր են խաղում ռիսկերի նվազեցման և նորարարության խրախուսման մեջ, իսկ Ճապոնիա-ում վենչուրային ֆինանսավորումը երկար ժամանակ եղել է ավելի զգուշավոր և կորպորատիվ կենտրոնացված, սակայն վերջին տարիներին նկատվում է ակտիվացում ստարտափ ոլորտում, ընդհանուր առմամբ տարբեր երկրների վենչուրային համակարգերի տարբերությունները արտացոլում են կապիտալի հասանելիության մակարդակը, իրավական միջավայրը, ներդրողների ռիսկի հանդուրժողականությունը և նորարարական էկոհամակարգերի զարգացածության աստիճանը։

Արժեքի աշխատանքային տեսությունը տնտեսական մտքի կարևոր դասական տեսություններից է, որը բացատրում է ապրանքների և ծառայությունների արժեքի ձևավորումը որպես հիմնականում մարդկային աշխատանքի արդյունք, այս տեսության համաձայն՝ ապրանքի իրական արժեքը պայմանավորված է այն աշխատանքի քանակով և որակով, որը ծախսվել է դրա արտադրության վրա, և այն զարգացել է հատկապես Ադամ Սմիթի, Դավիդ Ռիկարդոյի և հետագայում Կարլ Մարքսի աշխատություններում, որտեղ Մարքսը այն օգտագործել է կապիտալիստական համակարգում հավելյալ արժեքի ձևավորման մեխանիզմը բացատրելու համար՝ ընդգծելով, որ աշխատուժը ստեղծում է արժեք, սակայն դրա մի մասը յուրացվում է կապիտալի սեփականատերերի կողմից որպես շահույթ, այս տեսությունը կարևոր դեր է խաղացել դասական քաղաքական տնտեսության և մարքսիստական տնտեսագիտության ձևավորման մեջ՝ փորձելով ցույց տալ, որ տնտեսական հարաբերությունների հիմքում կանգնած են արտադրական գործընթացները և աշխատանքի սոցիալական բնույթը, թեև ժամանակակից տնտեսագիտության մեջ այն հաճախ համադրվում կամ փոխարինվում է արժեքի սուբյեկտիվ և մարգինալ օգտակարության տեսություններով, այնուամենայնիվ այն շարունակում է մնալ տնտեսական մտքի պատմության հիմնարար գաղափարներից մեկը, որը օգտագործվում է տնտեսական անհավասարության, արտադրական հարաբերությունների և կապիտալի բաշխման վերլուծության մեջ։

Սա գործնական ուղեցույց է փոքր բիզնեսի ներկայացուցիչների համար, որը նպատակ ունի պարզ և հասկանալի ձևով բացատրել հարկերի հաշվարկման հիմնական սկզբունքները, գործող հարկատեսակները և դրանց կիրառման կարգը՝ օգնելով ձեռնարկատերերին ճիշտ պլանավորել իրենց ֆինանսական պարտավորությունները պետության նկատմամբ, խուսափել տույժերից և արդյունավետ կառավարել բիզնեսի դրամական հոսքերը, ձեռնարկում սովորաբար ներկայացվում են հարկային օրենսդրության հիմնական դրույթները, օրինակ՝ շրջանառության հարկ, ավելացված արժեքի հարկ, եկամտային հարկ և սոցիալական վճարներ, ինչպես նաև դրանց հաշվարկման մեխանիզմները, հաշվետվությունների ներկայացման ժամկետները և էլեկտրոնային համակարգերով հայտարարագրերի լրացման քայլերը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար նախատեսված արտոնություններին, պարզեցված հարկային ռեժիմներին և հաշվառման հեշտացված ձևերին, բացատրվում են նաև հաճախ հանդիպող սխալները և դրանցից խուսափելու ուղիները, ինչի շնորհիվ ձեռնարկատերը կարող է ավելի վստահ կողմնորոշվել ֆինանսական և հարկային գործընթացներում, իսկ նյութը ընդհանուր առմամբ ծառայում է որպես գործնական աջակցություն սկսնակ և գործող բիզնեսների համար՝ նպաստելով հարկային կարգապահության բարձրացմանը և գործունեության օրինական ու կայուն իրականացմանը։

ՀԷԿ-ի (հիդրոէլեկտրակայանի) կառուցման և շահագործման շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության գնահատումը այն գործընթացն է, որի ընթացքում ուսումնասիրվում են նախատեսվող էներգետիկ օբյեկտի հնարավոր ազդեցությունները բնության, մարդկանց առողջության և սոցիալ-տնտեսական պայմանների վրա՝ սկսած նախագծման փուլից մինչև շահագործման ավարտ, և այն նպատակ ունի կանխել կամ նվազեցնել բացասական հետևանքները՝ ապահովելով կայուն զարգացման սկզբունքների պահպանումը, այս գնահատման ընթացքում վերլուծվում են ջրային ռեսուրսների փոփոխությունները, գետերի հոսքի կարգավորումը, ձկնային պաշարների վրա ազդեցությունը, կենսաբազմազանության հնարավոր կորուստը, հողի էրոզիան, անտառածածկույթի փոփոխությունը, ինչպես նաև աղմուկի, փոշու և շինարարական աշխատանքների հետևանքները տեղական բնակչության համար, իսկ շահագործման փուլում ուշադրություն է դարձվում ջրի մակարդակի տատանումներին, էկոհամակարգերի հավասարակշռության խախտման ռիսկերին և էներգիայի արտադրության երկարաժամկետ ազդեցություններին, միաժամանակ գնահատվում են նաև դրական կողմերը՝ վերականգնվող էներգիայի արտադրությունը, ածխաթթու գազի արտանետումների նվազեցումը և էներգետիկ անկախության բարձրացումը, և այս ամբողջ գործընթացը ուղեկցվում է մեղմման միջոցառումների մշակմամբ, ինչպիսիք են ձկնանցումների կառուցումը, էկոլոգիական հոսքի պահպանումը, անտառվերականգնման աշխատանքները և մշտադիտարկման համակարգերի ներդրումը, որպեսզի հնարավոր լինի հավասարակշռել տնտեսական շահերը և բնապահպանական պահանջները։

Շիկահողի արգելոց Հայաստանի ամենակարևոր և ամենահարուստ կենսաբազմազանությամբ պահպանվող տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է երկրի հարավում՝ Սյունիքի մարզի խիտ անտառային և լեռնային գոտում, և առանձնանում է իր գրեթե անխաթար բնական էկոհամակարգով, որտեղ պահպանվել են ինչպես լայնատերև անտառներ, այնպես էլ հազվագյուտ և վտանգված բուսատեսակներ ու կենդանատեսակներ, իսկ արգելոցի տարածքը հայտնի է իր խոնավ կլիմայով, բազմաշերտ բուսականությամբ և բարդ ռելիեֆով, ինչը ստեղծում է իդեալական պայմաններ կենսաբազմազանության զարգացման համար, այստեղ հանդիպում են կաղնի, բոխի, թխկի և այլ ծառատեսակներ, ինչպես նաև բազմաթիվ կարմիրգրքային տեսակներ, իսկ կենդանական աշխարհում կարելի է հանդիպել գորշ արջի, լուսանի, վայրի կատվի և տարբեր թռչնատեսակների, որոնք կարևոր դեր ունեն էկոհամակարգի հավասարակշռության պահպանման գործում, արգելոցի ստեղծման հիմնական նպատակն է պահպանել այս եզակի բնական միջավայրը մարդու ազդեցությունից, աջակցել գիտական հետազոտություններին և ապահովել հազվագյուտ տեսակների երկարաժամկետ գոյատևումը, ինչպես նաև բարձրացնել հասարակության իրազեկվածությունը բնության պահպանության կարևորության վերաբերյալ։