Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է գալարմինի և D-15 գալարմինի ազդեցության որոշ կենսաքիմիական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը սիբիրախտի պայմաններում՝ հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացնելով օրգանիզմում ընթացող նյութափոխանակային և կենսաքիմիական փոփոխությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ուսումնասիրվող միացությունների ազդեցությամբ ինչպես կարող են փոփոխվել հիվանդության ընթացքի հետ կապված առանձին կենսաքիմիական ցուցանիշներ և օրգանիզմի պաշտպանական արձագանքները։ Քննվում են վարակային գործընթացի հետևանքով առաջացող նյութափոխանակային խանգարումները, բջջային և հյուսվածքային մակարդակներում դիտվող փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆերմենտային համակարգերի ակտիվության, սպիտակուցային և էներգետիկ նյութափոխանակության, օքսիդավերականգնման գործընթացների և այլ կենսաքիմիական ցուցանիշների հնարավոր փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվող նյութերի ազդեցությունը դիտարկվում է համեմատական սկզբունքով՝ պարզելու համար դրանց և հիվանդության ընթացքում ձևավորվող կենսաքիմիական տեղաշարժերի միջև հնարավոր կապերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օրգանիզմի բնական պաշտպանական մեխանիզմների և նյութափոխանակային հավասարակշռության ուսումնասիրությունը, քանի որ վարակային հիվանդությունների ժամանակ տարբեր օրգան-համակարգերի գործունեությունը կարող է ենթարկվել փոխկապակցված փոփոխությունների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և ընդհանուր կլինիկական դիտարկումների արդյունքները՝ ուսումնասիրվող միացությունների կենսաբանական ազդեցության վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Աշխատանքի նշանակությունը պայմանավորված է նաև դեղաբանական ազդեցության մեխանիզմների բացահայտման անհրաժեշտությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս տեսական մակարդակում գնահատել տարբեր կենսաքիմիական գործընթացների մասնակցությունը դիտվող ազդեցություններին։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է կենսաքիմիայի, դեղաբանության, վարակաբանության և փորձարարական բժշկության մոտեցումները՝ վարակային գործընթացի ընթացքում ուսումնասիրվող միացությունների ազդեցությամբ տեղի ունեցող կենսաքիմիական փոփոխությունների բնույթն ու փոխկապակցվածությունը պարզաբանելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է մետաղների կտրմամբ մշակման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին՝ բազմաստիճան կտրող եզր ունեցող հատուկ կառուցվածքի կտրիչ գործիքի կիրառման միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում կտրող գործիքի երկրաչափական կառուցվածքի և մետաղամշակման գործընթացի հիմնական տեխնոլոգիական ցուցանիշների փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են կտրման ընթացքում առաջացող ուժային և ջերմային երևույթները, մշակվող նյութի շերտի հեռացման առանձնահատկությունները, գործիքի աշխատանքային մակերևույթների ծանրաբեռնվածությունը և դրանց ազդեցությունը մշակման արտադրողականության ու ստացվող մակերևույթի որակի վրա։ Բազմաստիճան կտրող եզրի կիրառումը դիտարկվում է որպես կտրման գործընթացը տարբեր աշխատանքային հատվածների միջև բաշխելու և գործիքի բեռնվածության բնույթը փոփոխելու տեխնոլոգիական մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կտրիչի երկրաչափական պարամետրերի, առանձին աստիճանների փոխադարձ դասավորության և մշակման պայմանների ազդեցությանը կտրման ուժերի, գործիքի մաշվածության և մշակված մակերևույթի բնութագրերի վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև կտրման արագության, մատուցման և մշակվող նյութի հատկությունների հետ կապված գործոնները՝ գործիքի աշխատանքի արդյունավետությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սովորական և բազմաստիճան կառուցվածքով կտրիչների աշխատանքի համեմատական վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել առաջարկվող կառուցվածքային լուծման ազդեցությունը մշակման կայունության և տեխնոլոգիական արդյունավետության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները և փորձարարական տվյալները՝ կտրման գործընթացի մեխանիկական օրինաչափությունները պարզաբանելու և գործիքի կառուցվածքային պարամետրերի ընտրությունը հիմնավորելու համար։ Դիտարկվում են մշակված մակերևույթի կոշտության, չափային ճշգրտության, գործիքի դիմացկունության և արտադրողականության գնահատման հարցերը՝ որպես մետաղամշակման գործընթացի արդյունավետությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գործիքի կառուցվածքի կատարելագործման և տարբեր մեքենաշինական արտադրություններում դրա կիրառելիության ընդհանուր հնարավորություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մետաղների կտրման տեսության, մեքենաշինական տեխնոլոգիայի, կտրող գործիքների նախագծման և փորձարարական մեխանիկայի մոտեցումները՝ մետաղների մեխանիկական մշակման արդյունավետության բարձրացման գիտատեխնիկական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է մտավոր զարգացման առանձնահատկություններ ունեցող կրտսեր դպրոցականների ինքնասպասարկման հմտությունների ձևավորման և զարգացման համար անհրաժեշտ մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխաների առօրյա ինքնուրույնության աստիճանական բարձրացումն է՝ հաշվի առնելով նրանց անհատական հնարավորությունները, զարգացման տեմպը, կրթական կարիքները և արդեն ձևավորված կարողությունները։ Քննվում է ինքնասպասարկումը որպես երեխայի սոցիալականացման, ինքնուրույնության և առօրյա կյանքին մասնակցության կարևոր բաղադրիչ, որը ներառում է անձնական խնամքի, հագնվելու, սնվելու, սեփական իրերը կազմակերպելու, ուսումնական և կենցաղային միջավայրում համապատասխան գործողություններ կատարելու կարողությունների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման հետևողականությանը, գործողությունների հասկանալի և փոքր փուլերի բաժանմանը, պարբերական կրկնությանը, տեսողական ու գործնական աջակցության կիրառմանը և ձեռք բերված հմտությունների ամրապնդմանը տարբեր առօրյա իրավիճակներում։ Ուսումնասիրվում է մանկավարժի դերը երեխայի ակտիվ մասնակցությունը խթանելու, անհրաժեշտ աջակցությունը աստիճանաբար նվազեցնելու և ինքնուրույն գործողությունների նկատմամբ դրական վերաբերմունք ձևավորելու գործընթացում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատականացված մոտեցումը, քանի որ նույն տարիքի երեխաների ճանաչողական, շարժողական, հաղորդակցական և սոցիալական հնարավորությունները կարող են էապես տարբեր լինել։ Դիտարկվում են խաղային, գործնական և իրավիճակային առաջադրանքների կիրառման հնարավորությունները, որոնց միջոցով առօրյա գործողությունների յուրացումը կարող է դառնալ կրթական գործընթացի բնական մասը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել ինքնասպասարկման սկզբնական և հետագա կարողությունները՝ պարզելու կիրառված մանկավարժական պայմանների արդյունավետությունը և յուրաքանչյուր երեխայի առաջընթացը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև դպրոցի և ընտանիքի համագործակցության նշանակությանը, քանի որ տարբեր միջավայրերում միասնական և հետևողական աջակցությունը նպաստում է սովորած հմտությունների ամրապնդմանն ու իրական կյանք տեղափոխմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հատուկ մանկավարժության, տարրական կրթության, զարգացման հոգեբանության և սոցիալական հարմարման մոտեցումները՝ երեխաների հնարավորինս ինքնուրույն և ակտիվ առօրյա գործունեությունը խթանող կրթական միջավայրի ձևավորման սկզբունքները ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքային կանաչ տարածքներում ասեղնատերև ծառատեսակների և թփատեսակների վիճակի, կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների, դեկորատիվ նշանակության և հետագա կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքային միջավայրի պայմաններում տարբեր ասեղնատերևավորների աճի, զարգացման, կենսունակության և արտաքին միջավայրի անբարենպաստ գործոնների նկատմամբ հարմարվողականության գնահատումն է։ Քննվում են քաղաքային տնկարկներում հանդիպող տեսակների կազմը, դրանց տարածվածությունը, տարիքային և ընդհանուր կենսական վիճակը, ինչպես նաև տարբեր կանաչապատման օբյեկտներում օգտագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Երևանի կլիմայական պայմանների՝ բարձր ջերմաստիճանների, օդի հարաբերական չորության, տեղումների սահմանափակության և քաղաքային միկրոկլիմայի ազդեցությանը բույսերի կենսունակության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև հողային պայմանների, ոռոգման, օդային աղտոտվածության, փոշու, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության և մարդածին այլ գործոնների հնարավոր ազդեցությունները ծառերի աճի ու դեկորատիվ հատկությունների պահպանման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր տեսակների համեմատական գնահատումը՝ քաղաքային միջավայրին առավել հարմարված, երկարակյաց և կանաչապատման տեսանկյունից արժեքավոր բույսերի առանձնացման նպատակով։ Դիտարկվում են ասեղնատերևավորների գեղագիտական և տարածական գործառույթները զբոսայգիներում, պուրակներում, փողոցային տնկարկներում, բնակելի տարածքների բակերում և հասարակական նշանակության տարածքներում։ Նրանց մշտադալար բնույթը հնարավորություն է տալիս պահպանել կանաչ միջավայրի արտահայտչականությունը նաև տարվա այն ժամանակահատվածներում, երբ տերևաթափ տեսակների դեկորատիվ ազդեցությունը նվազում է։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նոր տեսակների ներմուծման և տեղական պայմաններին հարմարեցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով կենսաբազմազանության, ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և տնկարկների երկարաժամկետ կայունության պահանջները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեսակների ճիշտ ընտրության, խնամքի և քաղաքային կանաչ ենթակառուցվածքների զարգացման նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է դենդրոլոգիայի, քաղաքային կանաչապատման, բույսերի էկոլոգիայի և լանդշաֆտային ճարտարապետության մոտեցումները՝ Երևանի կանաչ տնկարկներում ասեղնատերևավորների արդյունավետ և կայուն օգտագործման հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության բարդացած ձևերի կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտորոշման և վիրաբուժական կառավարման սկզբունքների ուսումնասիրությանը, երբ նեղացման երևույթները զուգակցվում են պերֆորացիայի և արյունահոսության հետ։ Հետազոտության կենտրոնում միաժամանակ մի քանի բարդությունների առկայությամբ պայմանավորված կլինիկական վիճակի գնահատումն է, քանի որ նման դեպքերում հիվանդության ընթացքը կարող է պահանջել ախտորոշիչ տվյալների և ընդհանուր կլինիկական պատկերի համալիր վերլուծություն։ Քննվում են խոցային գործընթացի հետևանքով տասներկումատնյա աղու լուսանցքի նեղացման ձևավորման առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի բնականոն գործունեության խանգարումները և դրանց համակցումը սուր բարդությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական և գործիքային ախտորոշման նշանակությանը՝ բարդությունների բնույթը, ծանրության աստիճանը և դրանց փոխազդեցությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են տարբեր կլինիկական իրավիճակներում վիրաբուժական մոտեցման ընտրության ընդհանուր սկզբունքները՝ հաշվի առնելով հիվանդի ընդհանուր վիճակը, խոցային ախտահարման բնույթը, ուղեկցող փոփոխությունները և հնարավոր հետվիրահատական ռիսկերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անհատականացված բժշկական որոշումների անհրաժեշտությունը, քանի որ համակցված բարդությունների դեպքում բուժման մարտավարությունը պայմանավորված է բազմաթիվ կլինիկական գործոնների միաժամանակյա գնահատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր վիրաբուժական մոտեցումների կիրառման արդյունքները, դրանց հնարավոր առավելություններն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև վաղ և ուշ հետվիրահատական շրջանի առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հիվանդների կլինիկական հսկողության, հնարավոր բարդությունների գնահատման և բուժման արդյունքների երկարաժամկետ վերլուծության հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ժամանակակից ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների և բուժման կազմակերպման սկզբունքների նշանակությանը բարդացած խոցային հիվանդության կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է որովայնային վիրաբուժության, գաստրոէնտերոլոգիայի, կլինիկական ախտորոշման և հետվիրահատական հսկողության մոտեցումները՝ տասներկումատնյա աղու խոցային հիվանդության բազմաբարդ ընթացքի բժշկական կառավարման գիտական հիմքերը ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է եռանկյունաչափական Ֆուրիեի շարքերի և Ֆուրիե–Ուոլշի շարքերի Չեզարոյի մեթոդով գումարման տեսական ուսումնասիրությանը՝ ֆունկցիաների ներկայացման, շարքերի զուգամիտության և ընդհանրացված գումարման մեթոդների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ Ֆուրիեի շարքի սովորական մասնակի գումարները չեն ապահովում անհրաժեշտ զուգամիտություն կամ ունեն բարդ տատանողական վարք, մինչդեռ մասնակի գումարների համապատասխան միջինացումը հնարավորություն է տալիս ստանալ ավելի կայուն սահմանային հատկություններ։ Քննվում են Չեզարոյի գումարման սկզբունքները, տարբեր կարգերի միջինացումների կառուցվածքը և դրանց կապը շարքերի սովորական զուգամիտության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում եռանկյունաչափական օրթոգոնալ համակարգի հիման վրա ստացված Ֆուրիեի շարքերին՝ ուսումնասիրելով դրանց Չեզարոյի միջինների վարքը և ֆունկցիայի վերականգնման համար անհրաժեշտ պայմանները։ Դիտարկվում է նաև Ուոլշի ֆունկցիաների համակարգը, որն իր կառուցվածքով տարբերվում է դասական եռանկյունաչափական համակարգից և կարևոր դեր ունի հարմոնիկ անալիզի ու դիսկրետ բնույթի օրթոգոնալ ներկայացումների տեսության մեջ։ Համեմատվում են երկու օրթոգոնալ համակարգերի համապատասխան շարքերի գումարման առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով ընդհանուր օրինաչափություններն ու կառուցվածքային տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գումարման միջուկների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց հատկությունները պայմանավորում են Չեզարոյի միջինների զուգամիտությունը, տեղայնացման երևույթները և մոտարկման արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել կետային, գրեթե ամենուրեք և համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների նորմով զուգամիտության խնդիրները, ինչպես նաև տարբեր դասերի ֆունկցիաների համար գործող բավարար պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընդհանրացված գումարման մեթոդների դերին այնպիսի շարքերի ուսումնասիրման ժամանակ, որոնց սովորական գումարումը սահմանափակ հնարավորություններ ունի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է Ֆուրիեի անալիզի, օրթոգոնալ շարքերի տեսության, իրական անալիզի և ֆունկցիոնալ անալիզի մեթոդները՝ եռանկյունաչափական և Ուոլշի համակարգերի համար Չեզարոյի գումարման հատկությունները և դրանց զուգամիտության օրինաչափությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված շերտերի և թիթեղների ազատ ու հարկադրական տատանումների տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական հատկությունների ուղղությունից կախվածությունը և կառուցվածքային տարրերի երկրաչափական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կենտրոնում բարակ մարմինների դինամիկական վարքի մաթեմատիկական նկարագրությունն է, սեփական հաճախականությունների և տատանման ձևերի որոշումը, ինչպես նաև արտաքին պարբերական ազդեցությունների պայմաններում առաջացող հարկադրական տատանումների բնութագրերի գնահատումը։ Քննվում են անիզոտրոպ առաձգականության հիմնական հարաբերակցությունները և դրանց կիրառումը շերտերի ու թիթեղների շարժման հավասարումների ձևավորման ժամանակ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նյութի առաձգական բնութագրերի, անիզոտրոպիայի ուղղությունների, կառուցվածքային տարրի չափերի, հաստության և եզրային պայմանների ազդեցությանը սեփական տատանումների սպեկտրի վրա։ Հարկադրական տատանումների ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է արտաքին դինամիկական բեռնավորման հաճախականության և համակարգի սեփական հաճախականությունների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև ռեզոնանսային երևույթների առաջացման պայմանները և դրանց ազդեցությունը տատանումների ամպլիտուդների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր ամրացման պայմանների համեմատական վերլուծությունը, քանի որ եզրերի ամրացման բնույթը կարող է էականորեն փոխել համակարգի դինամիկական արձագանքը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել անալիտիկ, մոտավոր և թվային մեթոդներ՝ համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման և հաճախականային բնութագրերի որոշման համար։ Դիտարկվում են նաև օրթոտրոպ և առավել ընդհանուր անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված տարրերի միջև տարբերությունները՝ պարզաբանելով նյութական կառուցվածքի ազդեցությունը տատանողական գործընթացների վրա։ Ստացված օրինաչափությունները կարող են նշանակություն ունենալ կոմպոզիտային և շերտավոր կառուցվածքների դինամիկական հաշվարկման, մեքենաշինական ու շինարարական տարրերի նախագծման և անցանկալի ռեզոնանսային վիճակների գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, կառուցվածքային մեխանիկայի, տատանումների տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի մոտեցումները՝ անիզոտրոպ շերտերի ու թիթեղների դինամիկական վարքի օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Բեռնարդ Մալամուդի գրական ժառանգության մեջ կրոնական, ռասայական, բարոյական և հասարակական-քաղաքական խնդիրների գեղարվեստական արտահայտման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գրողի արձակում անհատի ինքնության, բարոյական ընտրության, օտարման, խտրականության, պատասխանատվության և մարդկային արժանապատվության թեմաների փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է հրեական մշակութային ու կրոնական ավանդույթի ազդեցությունը կերպարների աշխարհընկալման, արժեքային համակարգի և ներքին հակասությունների ձևավորման վրա՝ միաժամանակ դիտարկելով նրանց գոյությունը ամերիկյան բազմամշակութային հասարակության պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազգային և կրոնական ինքնության պահպանման, մշակութային միջավայրին հարմարվելու, տարբեր համայնքների միջև հարաբերությունների և սոցիալական պատկանելության խնդիրներին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են նախապաշարմունքները, անհավասարությունը և հասարակական սահմանափակումները ներգործում հերոսների ճակատագրերի ու բարոյական որոշումների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տառապանքի, մեղքի, կարեկցանքի, անձնական պատասխանատվության և բարոյական վերափոխման թեմաների քննությունը, որոնք գրողի ստեղծագործական աշխարհում հաճախ կապվում են մարդու՝ ուրիշի հանդեպ ունեցած պարտավորության գաղափարի հետ։ Դիտարկվում են նաև անհատի և հասարակության փոխհարաբերությունները, սոցիալական մեկուսացումը, նյութական դժվարությունները, հաջողության ձգտումը և դրանց հետևանքով առաջացող արժեքային հակասությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կերպարների համակարգը, սյուժետային կառուցվածքը, խորհրդանիշները, հեգնանքը, փոխաբերական պատկերները և այլ գեղարվեստական միջոցներ, որոնց միջոցով արտահայտվում են ստեղծագործությունների բարոյափիլիսոփայական և հասարակական շերտերը։ Մալամուդի արձակը կարող է դիտարկվել նաև ամերիկյան հրեական գրականության ավելի լայն համատեքստում՝ համադրելով ազգային մշակութային փորձը համամարդկային բարոյական հարցադրումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտական, մշակութաբանական, բարոյափիլիսոփայական և համեմատական մոտեցումները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են գրողի ստեղծագործություններում կրոնական ու էթնոմշակութային ինքնության խնդիրները միահյուսվում սոցիալական արդարության, բարոյական պատասխանատվության և անհատի հասարակական գոյության հարցերին։

Աշխատությունը նվիրված է XI դարի կեսերից մինչև XII դարի առաջին տասնամյակները Փոքր Ասիայում տեղի ունեցած քաղաքական, ռազմական, ժողովրդագրական և հասարակական վերափոխումների ուսումնասիրությանը, որոնց արդյունքում Բյուզանդական կայսրության կարևորագույն տարածքներից մեկում աստիճանաբար ձևավորվեցին մահմեդական-թյուրքական իշխանություններ և նոր քաղաքական կենտրոններ։ Հետազոտության կենտրոնում Բյուզանդիայի արևելյան սահմանների փոփոխությունը, սելջուկյան և այլ թյուրքական խմբերի ներթափանցումն ու հաստատումը, տեղական իշխանությունների գործունեությունը և տարածաշրջանի բնակչության բազմաշերտ փոխհարաբերություններն են։ Քննվում են XI դարի ռազմական բախումները և դրանց հետևանքները՝ միաժամանակ շեշտելով, որ Անատոլիայի քաղաքական վերափոխումը նպատակահարմար է դիտարկել ոչ թե մեկ իրադարձության արդյունք, այլ երկարատև և բազմագործոն գործընթաց։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Բյուզանդական կայսրության ներքին քաղաքական զարգացումներին, կենտրոնական և տեղական իշխանությունների հարաբերություններին, սահմանային պաշտպանության համակարգին և այն պայմաններին, որոնց ներքո տարածաշրջանում առաջացան նոր ուժային կենտրոններ։ Ուսումնասիրվում է Ռումի սելջուկյան պետության և թյուրքական այլ իշխանությունների կայացումը, նրանց հարաբերությունները Բյուզանդիայի, հայկական քաղաքական կազմավորումների, խաչակիրների և տարածաշրջանի այլ դերակատարների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Անատոլիայի քրիստոնյա բնակչության՝ հույների, հայերի, ասորիների և այլ համայնքների դրության ուսումնասիրությունը՝ քաղաքական իշխանության փոփոխության, բնակչության տեղաշարժերի և նոր սոցիալական հարաբերությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են նաև առաջին խաչակրաց արշավանքի և դրանից հետո ստեղծված քաղաքական իրադրության ազդեցությունները տարածաշրջանի ուժերի հարաբերակցության վրա։ Հետազոտության շրջանակում ռազմական պատմությունը համադրվում է սոցիալական և տնտեսական պատմության հետ՝ բացահայտելու համար, թե իշխանությունների փոփոխությունն ինչպես էր առնչվում բնակավայրերի, հաղորդակցության ուղիների, հողատիրության, առևտրի և տեղական հասարակությունների վերակազմավորմանը։ Աղբյուրագիտական առումով կարևոր նշանակություն ունեն բյուզանդական, հայկական, արաբական, պարսկական և լատինական պատմագրական ավանդույթների համադրությունն ու քննադատական ընթերցումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է միջնադարյան Անատոլիայի խորքային վերափոխումը՝ որպես Բյուզանդական, հայկական, իսլամական և թյուրքական աշխարհների փոխազդեցությամբ ձևավորված պատմական գործընթաց։

Աշխատությունը նվիրված է զանգվածային լրատվության միջոցների ազդեցության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության հանրային և միջազգային կերպարի ձևավորման գործընթացում՝ տեղեկատվական հաղորդակցության, մեդիա ներկայացումների և հասարակական ընկալումների փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով հեռուստատեսությունը, մամուլը, ռադիոն, առցանց լրատվամիջոցները և թվային հաղորդակցության այլ հարթակներ ընտրում, կառուցում և տարածում են երկրի մասին տեղեկատվությունը՝ նպաստելով որոշակի պատկերացումների ձևավորմանը տարբեր լսարանների շրջանում։ Քննվում են լրատվական օրակարգի ձևավորման, թեմաների ընտրության, տեղեկատվության ներկայացման ձևերի, շեշտադրումների և մեկնաբանությունների նշանակությունը պետության քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և մշակութային կերպարի ընկալման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ներքին և արտաքին լսարանների տարբերությանը, քանի որ երկրի մասին տեղական հասարակության պատկերացումները և միջազգային հանրությանը հասցեագրված հաղորդագրությունները կարող են ձևավորվել տարբեր տեղեկատվական միջավայրերում և տարբեր նպատակներով։ Ուսումնասիրվում է նաև միջազգային լրատվամիջոցների դերը Հայաստանի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում, ինչպես նաև այն հանգամանքը, թե տեղական լրատվական դաշտում ստեղծված նյութերն ինչ ճանապարհով կարող են տարածվել միջազգային տեղեկատվական տարածքում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կառույցների, լրատվամիջոցների, լրագրողների, հասարակական կազմակերպությունների և այլ հաղորդակցական դերակատարների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը՝ հանրային հաղորդակցության ընդհանուր համակարգում նրանց դերերը հասկանալու նպատակով։ Դիտարկվում են նաև մշակույթի, պատմական ժառանգության, զբոսաշրջության, տնտեսության, հասարակական կյանքի և միջազգային հարաբերությունների վերաբերյալ մեդիա բովանդակության հնարավոր ազդեցությունները երկրի ճանաչելիության և ընկալման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել բովանդակային վերլուծության, համեմատական ուսումնասիրության և մեդիա դիսկուրսի քննության մեթոդներ՝ բացահայտելու տարբեր լրատվամիջոցներում ձևավորվող հիմնական թեմատիկ և ներկայացուցչական միտումները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև սոցիալական մեդիայի զարգացման հետևանքով տեղեկատվական միջավայրի փոփոխությանը, որտեղ երկրի կերպարի ձևավորմանը մասնակցում են ոչ միայն ավանդական լրատվամիջոցները, այլև անհատ օգտատերերը և բազմազան թվային համայնքները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մեդիա ուսումնասիրությունների, հանրային հաղորդակցության, իմիջաբանության և միջազգային հաղորդակցության մոտեցումները՝ պետության կերպարի ձևավորման գործընթացում զանգվածային լրատվության միջոցների գործառույթներն ու ազդեցության մեխանիզմները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Ախուրյան գետի ջրահավաք ավազանի արևելյան հատվածի երկրաբնապահպանական վիճակի համալիր գնահատմանը՝ բնական միջավայրի բաղադրիչների, տարածքի երկրաբանական կառուցվածքի և մարդածին ազդեցությունների փոխկապակցված ուսումնասիրության հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարածքի երկրաբանական և գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, ռելիեֆի ձևերը, մակերևութային ու ստորերկրյա ջրային համակարգերը, հողային ծածկույթը, լանդշաֆտները և դրանց տարածական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջրահավաք ավազանին՝ որպես փոխկապակցված բնական համակարգի, որտեղ որևէ բաղադրիչի փոփոխությունը կարող է անդրադառնալ ջրային ռեսուրսների, հողերի, բուսականության և ընդհանուր էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Ուսումնասիրվում են բնական երկրաբանական գործընթացները և դրանց բնապահպանական նշանակությունը, ինչպես նաև հողերի էրոզիայի, լանջային գործընթացների, մակերևութային հոսքի և այլ բնական երևույթների տարածական առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է տնտեսական գործունեության հետևանքով առաջացող մարդածին ծանրաբեռնվածության գնահատումը։ Դիտարկվում են գյուղատնտեսական հողօգտագործման, բնակավայրերի զարգացման, արդյունաբերական և ենթակառուցվածքային գործունեության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և թափոնների հնարավոր ազդեցությունները հողերի ու ջրային համակարգերի որակի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել դաշտային ուսումնասիրությունների, ջրի և հողի նմուշների լաբորատոր վերլուծությունների, տեղագրական ու թեմատիկ քարտեզների, հեռահար զոնդավորման և երկրատեղեկատվական համակարգերի միջոցով ստացված տվյալները։ Տարածական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել տարբեր աստիճանի բնապահպանական ծանրաբեռնվածություն ունեցող տեղամասերը, բացահայտել առավել զգայուն տարածքները և կազմել համապատասխան թեմատիկ քարտեզներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային և հողային ռեսուրսների պահպանության, աղտոտման կանխարգելման, բնական լանդշաֆտների կայունության և տարածքի ռացիոնալ օգտագործման խնդիրներին։ Երկրաբնապահպանական գնահատման արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ բնապահպանական մշտադիտարկման, տարածքային պլանավորման և բնական ռեսուրսների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երկրաէկոլոգիայի, ջրաբանության, երկրաբանության, ֆիզիկական աշխարհագրության և երկրատեղեկատվական վերլուծության մեթոդները՝ ջրահավաք ավազանի բնական համակարգերի վիճակը և մարդածին ազդեցությունների տարածական առանձնահատկությունները բազմակողմանի գնահատելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է կովկասյան սոճու կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Հայաստանի տարբեր անտառաճեցման պայմաններում՝ գնահատելով տեսակի աճը, զարգացումը, կենսունակությունը և շրջակա միջավայրի գործոնների նկատմամբ հարմարվողականությունը։ Հետազոտության կենտրոնում ծառատեսակի կենսաէկոլոգիական հատկանիշների և աճելավայրի պայմանների փոխկապակցվածությունն է, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզաբանել բնական միջավայրի տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը ծառերի վիճակի և անտառային համակեցությունների ձևավորման վրա։ Քննվում են բարձրության, ռելիեֆի, լանջերի դիրքադրության, հողային պայմանների, խոնավության, ջերմաստիճանային ռեժիմի և այլ էկոլոգիական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները սոճու աճի ու զարգացման առանձնահատկությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր անտառաճեցման պայմաններում ծառերի աճի ինտենսիվությանը, տարիքային կառուցվածքին, բնական վերաճին և ընդհանուր կենսունակությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև տեսակի ձևաբանական և ֆիզիոլոգիական հարմարվողականության առանձնահատկությունները, որոնց շնորհիվ այն կարող է գոյատևել տարբեր բարձրադիր և կլիմայական պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բնական վերականգնման գործընթացների գնահատումը՝ սերմնատվության, երիտասարդ ծառերի ձևավորման և դրանց հետագա պահպանման համար անհրաժեշտ միջավայրային պայմանների տեսանկյունից։ Դիտարկվում է կովկասյան սոճու մասնակցությունը անտառային էկոհամակարգերի կառուցվածքին, հողապաշտպան և ջրակարգավորիչ գործառույթներին, ինչպես նաև կենսաբազմազանության պահպանման գործընթացներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր աճելավայրերի ծառուտների անտառագիտական և չափագրական ցուցանիշները՝ բացահայտելու առավել նպաստավոր կամ սահմանափակող բնական գործոնները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մարդածին ազդեցությունների և շրջակա միջավայրի փոփոխությունների պայմաններում ծառատեսակի կայունության խնդրին, ինչը կարևոր նշանակություն ունի անտառների պահպանության և վերականգնման տեսանկյունից։ Ստացված գիտական ընդհանրացումները կարող են օգտակար լինել անտառային տարածքների վիճակի գնահատման, համապատասխան ծառատեսակների ընտրության և բնապահպանական միջոցառումների հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անտառագիտության, բուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի և կենսաաշխարհագրության մոտեցումները՝ Հայաստանի պայմաններում կովկասյան սոճու կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունների բազմակողմանի բնութագրման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է երկառանցք բեռնավորման պայմաններում աշխատող լիսեռների հոգնածային ամրության և ճաքակայունության գնահատման մեթոդների ճշգրտմանն ու կատարելագործմանը։ Հետազոտության կենտրոնում մեքենամասերի երկարատև շահագործման ընթացքում փոփոխական մեխանիկական բեռնվածությունների ազդեցությամբ առաջացող լարվածային վիճակների, հոգնածային վնասվածքների կուտակման և ճաքերի առաջացման ու զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրությունն է։ Քննվում են այն դեպքերը, երբ լիսեռը միաժամանակ ենթարկվում է տարբեր բնույթի բեռնավորումների, ինչի հետևանքով ձևավորվում է բարդ լարվածային վիճակ, իսկ նյութի հոգնածային վարքը հնարավոր չէ լիարժեք գնահատել միայն միառանցք բեռնավորման համար ընդունված չափանիշներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորմալ և շոշափող լարումների փոխազդեցությանը, լարվածությունների կենտրոնացմանը, կառուցվածքային անցումներին և մակերևութային առանձնահատկություններին, որոնք կարող են ազդել հոգնածային ճաքերի սկզբնավորման վրա։ Ուսումնասիրվում են հոգնածային ամրության հաշվարկային չափանիշները և դրանց կիրառելիությունը բարդ բեռնավորման պայմաններում՝ նպատակ ունենալով ավելի ճշգրիտ գնահատել մեքենամասի սահմանային վիճակն ու ծառայության հնարավոր տևողությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քայքայման մեխանիկայի մոտեցումների կիրառումը՝ արդեն գոյություն ունեցող կամ շահագործման ընթացքում առաջացող ճաքերի զարգացման կայունությունը գնահատելու համար։ Դիտարկվում են ճաքի չափերի, ուղղության, լարվածային վիճակի և նյութի մեխանիկական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունները, ինչպես նաև տարբեր գործոնների ազդեցությունը ճաքի հետագա տարածման հավանականության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, թվային մոդելավորման արդյունքները և փորձարարական տվյալները՝ կիրառվող գնահատման մեթոդների հավաստիությունն ու ճշգրտությունը ստուգելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ամրության պաշարի ընտրությանը և շահագործման հուսալիության գնահատմանը՝ հաշվի առնելով իրական բեռնավորման բազմագործոն բնույթը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյութերի դիմադրության, հոգնածության տեսության, քայքայման մեխանիկայի և մեքենամասերի ամրության հաշվարկման մոտեցումները՝ լիսեռների անվտանգ և հուսալի աշխատանքի գնահատման մեթոդական հիմքերը կատարելագործելու նպատակով։

Աշխատությունը պատմաաշխարհագրական բնույթի ուսումնասիրություն է, որտեղ Կովկասի և Օսմանյան կայսրության սահմանային տարածքները դիտարկվում են ռազմական աշխարհագրության տեսանկյունից՝ տվյալ ժամանակաշրջանի ռազմավարական պատկերացումների և տարածաշրջանի բնական ու բնակավայրային առանձնահատկությունների համատեքստում։ Ներկայացվում են սահմանամերձ գոտիների ֆիզիկաաշխարհագրական պայմանները՝ լեռնային համակարգերը, գետահովիտները, ջրագրական ցանցը, բնակավայրերի տեղաբաշխումը, կլիմայական պայմանները և հաղորդակցության ուղիները՝ բացահայտելով դրանց նշանակությունը տարածաշրջանի պատմական զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Կովկասի լեռնային ռելիեֆին, որը զգալիորեն պայմանավորել է բնակեցման կառուցվածքը, տնտեսական հաղորդակցությունները և տարբեր տարածքների միջև կապերի ձևավորումը։ Նյութում աշխարհագրական միջավայրը կարող է դիտարկվել նաև պետական սահմանների, վարչատարածքային բաժանման և սահմանային շրջանների քաղաքական նշանակության հետ փոխկապակցված։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ճանապարհների, լեռնանցքների և բնակավայրերի վերաբերյալ պատմական տեղեկությունների համակարգումը, ինչի շնորհիվ աշխատությունը կարող է ծառայել ոչ միայն ռազմական աշխարհագրության, այլև պատմական աշխարհագրության և տարածաշրջանագիտության ուսումնասիրության համար։ Անդրադարձ է կատարվում սահմանային տարածքների ժողովրդագրական և տնտեսական առանձնահատկություններին, բնակչության տեղաբաշխմանը, առևտրային կապերին և հաղորդակցության հիմնական ուղղություններին՝ այնքանով, որքանով դրանք կապված են տարածքի ընդհանուր աշխարհագրական նկարագրության հետ։ Նման աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև այն ժամանակաշրջանի քարտեզագրական գիտելիքները, տարածության նկարագրման մեթոդները և պետական կառույցների կողմից սահմանային շրջանների վերաբերյալ տեղեկատվության հավաքագրման ու համակարգման սկզբունքները։ Միաժամանակ դրանց օգտագործումը պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատություն, քանի որ տեղանունները, սահմանների նկարագրությունները և բնակչության վերաբերյալ տվյալները կարող են արտացոլել տվյալ ժամանակաշրջանի վարչական դասակարգումները և հեղինակների նպատակները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը արժեքավոր նյութ կարող է ներկայացնել Կովկասի պատմական աշխարհագրության, ռուս-օսմանյան սահմանային տարածքների պատմության, հին ճանապարհային ցանցերի, բնակավայրերի և տարածաշրջանի տարածքային կազմակերպման ուսումնասիրության համար։