Ալլեն, Յովսէփ

Религия

Աշխատությունը նվիրված է մարդու անձի, ներաշխարհի, համոզմունքների և բարոյական նկարագրի քննությանը՝ քրիստոնեական հավատքի ու բարոյագիտության տեսանկյունից։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին մղելու ինքնաճանաչման, սեփական մտքերի, զգացմունքների, վարքագծի և արարքների գիտակցված գնահատման՝ ուշադրություն հրավիրելով մարդու ներքին աշխարհի ու արտաքին դրսևորումների փոխկապակցվածությանը։ Անձի քննությունը ներկայացվում է որպես հոգևոր կյանքի կարևոր բաղադրիչ, որի միջոցով մարդը կարող է բացահայտել իր արժանիքներն ու թերությունները, ճանաչել սեփական սխալները և գիտակցել բարոյական կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքը մարդու պատասխանատվության հարցն է՝ իր խղճի, Աստծո և մերձավորների առջև։ Քրիստոնեական աշխարհայացքի համաձայն՝ անհատի իրական արժեքը պայմանավորված չէ միայն նրա արտաքին դիրքով, հասարակական հեղինակությամբ կամ նյութական հնարավորություններով, այլև նրա ներքին համոզմունքներով, բարոյական սկզբունքներով և գործերով։ Այս մոտեցմամբ ինքնաքննությունը դառնում է ոչ միայն անձնական մտորումների, այլև հոգևոր վերափոխման միջոց, որը հնարավորություն է տալիս մարդուն գնահատելու իր կյանքի ընթացքը, տարբերակելու բարին ու չարը և գիտակցաբար ընտրելու առաքինի վարքագիծը։ Ստեղծագործության հարցադրումների շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում խղճմտանքի դերը, հավատքի անկեղծությունը, մարդու պարտականությունները, բարոյական պատասխանատվությունը, մեղքի գիտակցումը, ապաշխարությունը և սեփական վարքը բարելավելու ձգտումը։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև արտաքին բարեպաշտության և ներքին համոզմունքի տարբերակումը։ Հավատքը չի սահմանափակվում կրոնական ծեսերի կամ խոստովանված համոզմունքների պահպանմամբ, այլ պետք է արտահայտվի մարդու իրական վերաբերմունքի, ազնվության, ճշմարտախոսության, խոնարհության, սիրո և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվության մեջ։ Անձի քննության միջոցով ընթերցողը հրավիրվում է խորհելու այն մասին, թե որքանով են իր մտքերն ու գործողությունները համապատասխանում իր դավանած սկզբունքներին, և արդյոք իր առօրյա կյանքը արտահայտում է քրիստոնեական բարոյականության պահանջները։ Աշխատության դաստիարակչական նշանակությունը կապված է նաև սեփական սխալների ճանաչման և դրանց հաղթահարման պատրաստակամության հետ։ Ինքնաքննությունը չի ներկայացվում որպես ինքնանպատակ դատապարտում, այլ որպես բարոյական աճի և հոգևոր հասունացման անհրաժեշտ պայման, որը մարդուն օգնում է ազատվել վնասակար սովորություններից, զարգացնել առաքինությունները և ավելի գիտակցված հարաբերություններ հաստատել շրջապատի հետ։ Գրական և կառուցվածքային առումով գործը պատկանում է հարցադրումների ու բարոյական խորհրդածությունների վրա հիմնված կրոնական-ուսուցողական գրականության ավանդույթին։ Հարցական ձևը ընթերցողին ներգրավում է քննարկվող խնդիրների մեջ՝ խրախուսելով ոչ թե պարզապես պատրաստի պատասխանների ընդունումը, այլ սեփական համոզմունքների և վարքագծի ինքնուրույն քննությունը։ Այս առանձնահատկությունը աշխատությանը հաղորդում է գործնական նշանակություն՝ այն դարձնելով հոգևոր զրույցի, անձնական խորհրդածության և բարոյական դաստիարակության միջոց։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում տասնիններորդ դարի հայ կրոնական և կրթական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Կալկաթայի հայ համայնքը կարևոր դեր է ունեցել հայ տպագրության, կրթության և մշակութային գործունեության զարգացման գործում, իսկ միսիոներական հրատարակչական միջավայրում հայերեն գրքերի լույսընծայումը նպաստել է կրոնական ու բարոյագիտական գաղափարների տարածմանը։ Աշխատությունը նաև արտացոլում է ժամանակաշրջանի այն կրթական մոտեցումը, որի համաձայն՝ մարդու հոգևոր դաստիարակությունը պետք է հիմնված լինի անձնական պատասխանատվության, ինքնաճանաչման և բարոյական գիտակցության զարգացման վրա։ Այն արժեքավոր է հայ կրոնական գրականության, քրիստոնեական բարոյագիտության, միսիոներական գործունեության և տասնիններորդ դարի հայ համայնքների կրթամշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հոգևորականներին, հայագետներին, մանկավարժներին և ինքնաճանաչման ու քրիստոնեական բարոյականության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողներին։