Ալոյան, Նինա Իսայի

География

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի տարածքում մթնոլորտային տեղումների քիմիական կազմի և դրանցում տարբեր մետաղների պարունակության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքային միջավայրի աղտոտվածության գնահատման տեսանկյունից։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է անձրևաջրի և ձյան նմուշներում մետաղական տարրերի հայտնաբերման, դրանց կոնցենտրացիաների որոշման, տարածական ու ժամանակային փոփոխությունների բացահայտման և հնարավոր ծագման աղբյուրների գնահատման վրա։ Մթնոլորտային տեղումները դիտարկվում են որպես շրջակա միջավայրի վիճակը բնութագրող կարևոր ցուցիչ, քանի որ օդում առկա մասնիկներն ու մի շարք քիմիական միացություններ կարող են ներգրավվել տեղումների ձևավորման գործընթացում և դրանց միջոցով տեղափոխվել երկրային մակերևույթ։ Քննության են առնվում տեղումների հիմնական ջրաքիմիական բնութագրերը, միջավայրի թթվահիմնային հատկությունները և մետաղների պարունակության փոփոխությունները տարբեր եղանակային ու սեզոնային պայմաններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քաղաքային միջավայրում մետաղների հնարավոր մարդածին և բնական աղբյուրների տարբերակմանը։ Դրանց պարունակության վրա կարող են ազդեցություն ունենալ տրանսպորտային հոսքերը, արդյունաբերական և շինարարական գործունեությունը, վառելիքի այրման գործընթացները, ճանապարհային փոշին, հողային մասնիկների տեղափոխումը և տարածաշրջանի բնական երկրաքիմիական առանձնահատկությունները։ Նմուշների տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել քաղաքի տարբեր հատվածների միջև առկա տարբերությունները և առանձնացնել այն տարածքները, որտեղ որոշ տարրերի պարունակությունը կարող է համեմատաբար բարձր լինել։ Կարևորվում է նաև ժամանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար տեղումների քիմիական կազմի կախվածությունը տարվա եղանակից, տեղումների ինտենսիվությունից և մթնոլորտային պայմաններից։ Հետազոտության շրջանակում կիրառվող ջրաքիմիական և անալիտիկ մեթոդները հնարավորություն են տալիս ստանալ քանակական տվյալներ, համադրել տարբեր նմուշների արդյունքները և բացահայտել առանձին մետաղների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել մթնոլորտային աղտոտման գործընթացների գնահատման, աղտոտիչների տեղափոխման և նստեցման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության, ինչպես նաև երկարաժամկետ բնապահպանական փոփոխությունների վերահսկման համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում մթնոլորտ–ջուր–հող համակարգում քիմիական տարրերի շրջանառությանը, քանի որ տեղումների միջոցով մակերևույթ հասնող նյութերը կարող են հետագայում ներգործել հողերի, մակերևութային ջրերի և քաղաքային էկոհամակարգերի քիմիական վիճակի վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել պատկերացումները քաղաքային տարածքներում մթնոլորտային տեղումների՝ որպես բնապահպանական տեղեկատվության աղբյուրի նշանակության մասին և ձևավորել գիտական հիմք շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի կատարելագործման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ջրաքիմիայի, բնապահպանության, երկրաքիմիայի, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։