Книги автора (1)
История
Վանի թագավորության պետական կրոնը
Աշխատությունը նվիրված է Վանի թագավորության (Ուրարտուի) պետական կրոնին՝ դրա ձևավորմանը, առանձնահատկություններին, դիցաբանական պատկերացումներին և դերին հին հայկական լեռնաշխարհի քաղաքական, հասարակական ու մշակութային կյանքում։ Այն ներկայացնում է ուրարտական կրոնական համակարգի կառուցվածքը, աստվածների պաշտամունքը, ծիսական ավանդույթները և այն գաղափարական հիմքերը, որոնց միջոցով կրոնը դարձել էր պետական իշխանության ամրապնդման ու թագավորական հեղինակության բարձրացման կարևոր միջոց։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուրարտական դիցարանի ուսումնասիրությունը, որի կենտրոնական տեղն զբաղեցնում էին գերագույն աստված Խալդին, պատերազմի և ամպրոպի աստված Թեյշեբան ու արևի աստված Շիվինին։ Այս աստվածությունների պաշտամունքը ոչ միայն արտահայտում էր հին ուրարտացիների աշխարհընկալումն ու բնության ուժերի նկատմամբ ունեցած պատկերացումները, այլև սերտորեն կապված էր պետության ռազմական հզորության, թագավորական իշխանության և հասարակական կարգի պահպանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու կրոնական պաշտամունքի կազմակերպմանը, տաճարային մշակույթին, սրբավայրերին, զոհաբերություններին, նվիրատվություններին և ծիսական արարողություններին, ինչպես նաև կրոնական խորհրդանիշների ու պատկերագրության նշանակությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնի և պետական կառավարման փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ Վանի թագավորությունում արքայական իշխանությունն ու կրոնական գաղափարախոսությունը հանդես էին գալիս որպես միմյանց լրացնող և պետության միասնականությունն ապահովող համակարգեր։ Ուրարտական արքաների արձանագրություններում աստվածների անունների հիշատակումը, նրանց կամքին վերագրվող ռազմական հաղթանակներն ու շինարարական ձեռնարկումները վկայում են կրոնի քաղաքական նշանակության մասին։ Նյութը կարևոր է նաև հին Առաջավոր Ասիայի կրոնական համակարգերի համեմատական ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ուրարտական հավատալիքների ինքնատիպությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի հարևան ժողովուրդների կրոնական ավանդույթների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները։ Պատմական և մշակութային առումով թեման կարևոր նշանակություն ունի Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ կրոնական պատկերացումները, պաշտամունքային կառույցներն ու դիցաբանական ավանդույթները հնագույն հասարակության ինքնության և աշխարհընկալման առանցքային բաղադրիչներից էին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես հին Հայաստանի պատմությամբ, ուրարտագիտությամբ, հնագիտությամբ, դիցաբանությամբ և կրոնների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Վանի թագավորության հոգևոր կյանքի, պետական գաղափարախոսության և մշակութային ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը։
Обновлено. 2026-11-20
Бесплатно
Бесплатно