Ամիրյան, Գայանե Ռաֆիկի

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է հայ մտավորական, գրականագետ և հասարակական գործիչ Նիկոլ Աղբալյանի մանկավարժական գործունեության, կրթական հայացքների և հայ կրթական մտքի զարգացման մեջ նրա ունեցած ներդրման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նրա ուսուցչական և կրթական գործունեությունն է՝ դիտարկված այն պատմամշակութային միջավայրի համատեքստում, որտեղ ձևավորվել են կրթության, ազգային դաստիարակության և մտավոր զարգացման վերաբերյալ նրա պատկերացումները։ Քննվում են ուսուցման նպատակների, ուսուցչի դերի, սովորողի անհատականության զարգացման, ազգային մշակույթի յուրացման և կրթության հասարակական նշանակության վերաբերյալ նրա մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մայրենի լեզվի, հայ գրականության, պատմության և մշակութային ժառանգության դերին կրթական գործընթացում՝ որպես ազգային ինքնագիտակցության և արժեքային համակարգի ձևավորման կարևոր միջոցների։ Մանկավարժական գործունեությունը ներկայացվում է ոչ միայն դասավանդման գործնական փորձի, այլև կրթության վերաբերյալ տեսական գաղափարների համատեքստում՝ բացահայտելով նրա գրականագիտական, մշակութաբանական և հասարակական հայացքների ազդեցությունը մանկավարժական մտածողության վրա։ Կարևորվում է սովորողի ինքնուրույն մտածողության, ստեղծագործական կարողությունների, ընթերցանության մշակույթի և գիտելիքի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման խնդիրը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև նրա գործունեությանը տարբեր կրթական հաստատություններում, դասավանդման կազմակերպման սկզբունքներին և երիտասարդ սերնդի կրթության ու դաստիարակության վերաբերյալ արտահայտած գաղափարներին։ Առանձին ուշադրության է արժանանում ուսուցչի մասնագիտական ու բարոյական կերպարի վերաբերյալ նրա ընկալումը, որտեղ մանկավարժը հանդես է գալիս ոչ միայն գիտելիք փոխանցողի, այլև սովորողի մտավոր և մշակութային զարգացմանն աջակցող անձի դերում։ Նրա կրթական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև ժամանակաշրջանի հայկական դպրոցի առջև ծառացած խնդիրները և կրթական գաղափարների կապը ազգային ու մշակութային կյանքի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է Նիկոլ Աղբալյանի մանկավարժական ժառանգության պատմական և տեսական նշանակությունը՝ այն դիտարկելով հայ մանկավարժական մտքի, կրթության պատմության և ազգային մշակույթի զարգացման փոխկապակցվածության շրջանակում։