Արեֆևա, Մարիա Սերգեյի

Право

Աշխատությունը նվիրված է անձի ֆիզիկական անձեռնմխելիության սահմանադրական իրավունքի բովանդակության, իրականացման և պաշտպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը կենսաբժշկական ու գենոմային տեխնոլոգիաների զարգացման պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու մարմնի, կենսաբանական նյութի և գենետիկական տեղեկատվության նկատմամբ իրականացվող բժշկական ու գիտական միջամտությունների իրավական սահմաններն են, ինչպես նաև անհատի արժանապատվության, ինքնավարության և անձնական կյանքի պաշտպանության հետ դրանց փոխհարաբերությունը։ Քննվում է ֆիզիկական անձեռնմխելիությունը որպես սահմանադրական պաշտպանության ինքնուրույն և միաժամանակ այլ հիմնարար իրավունքների հետ սերտորեն կապված իրավական արժեք՝ բացահայտելով դրա նշանակությունը ժամանակակից բժշկության և կենսատեխնոլոգիաների կիրառման ոլորտում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեղեկացված և կամավոր համաձայնության սկզբունքին, բժշկական միջամտությունից հրաժարվելու հնարավորությանը, անձի կենսաբանական նյութի և գենետիկական տվյալների օգտագործման իրավական հիմքերին, ինչպես նաև դրանց գաղտնիության և չարտոնված օգտագործումից պաշտպանության հարցերին։ Դիտարկվում են գենետիկական հետազոտությունների, ախտորոշիչ տեխնոլոգիաների, կենսաբժշկական փորձարկումների և այլ նորարարական մեթոդների զարգացման հետևանքով առաջացող իրավական խնդիրները՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ տեխնոլոգիական հնարավորությունների ընդլայնումը պահանջում է գործող իրավական երաշխիքների վերաիմաստավորում կամ կատարելագործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Ռուսաստանի Դաշնության սահմանադրական և ոլորտային իրավակարգավորումների համակարգային վերլուծությունը՝ մարդու ֆիզիկական անձեռնմխելիության ապահովման մեխանիզմների ընդհանուր կառուցվածքը բացահայտելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև իրավունքի պաշտպանության դատական, վարչական և այլ ինստիտուցիոնալ միջոցները, պետական մարմինների և բժշկական կազմակերպությունների պարտականությունները, ինչպես նաև հնարավոր իրավախախտումների դեպքում անձի շահերի պաշտպանության ընդհանուր սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել սահմանադրական իրավունքի, բժշկական իրավունքի, կենսաէթիկայի և մարդու իրավունքների պաշտպանության մոտեցումները՝ տեխնոլոգիական առաջընթացի և անձի հիմնարար ազատությունների միջև իրավական հավասարակշռության ապահովման խնդիրները բացահայտելու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից կենսաբժշկական և գենոմային տեխնոլոգիաների կիրառման պայմաններում մարդու մարմնական ինքնավարության ու անձեռնմխելիության սահմանադրաիրավական պաշտպանության համալիր ուսումնասիրություն։