Առստամյան, Լիլյա Աշոտի

Биология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում ստացված կաթից և կաթնամթերքից կաթնաթթվային բակտերիաների անջատմանը, նույնականացմանը և կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել կաթնամթերքում բնականորեն հանդիպող կաթնաթթվային միկրոօրգանիզմները, ուսումնասիրել դրանց բազմազանությունը և գնահատել այն հատկանիշները, որոնք կարող են կարևոր լինել կաթնամթերքի արտադրության և որակի ձևավորման համար։ Կաթնաթթվային բակտերիաները կաթի և ֆերմենտացված կաթնամթերքի բնական միկրոֆլորայի կարևոր բաղադրիչներից են։ Դրանք կաթնաշաքարի խմորման արդյունքում առաջացնում են կաթնաթթու, նպաստում են միջավայրի թթվայնության փոփոխությանը և կարևոր դեր են կատարում կաթնամթերքի համի, հոտի, խտության ու պահպանման հատկությունների ձևավորման գործում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր տեսակի կաթնամթերքի նմուշներ, դրանց մանրէաբանական կազմը և կաթնաթթվային բակտերիաների առանձնացման պայմանները։ Հետազոտության կարևոր փուլերից է միկրոօրգանիզմների մաքուր կուլտուրաների ստացումը, դրանց տարբերակումը և հիմնական մորֆոլոգիական, ֆիզիոլոգիական ու կենսաքիմիական հատկանիշների ուսումնասիրությունը։ Բակտերիաների նույնականացումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպիսի տեսակներ կամ խմբեր են գերակշռում ուսումնասիրված նմուշներում և ինչ առանձնահատկություններ ունեն դրանք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կաթնաթթվային բակտերիաների թթվագոյացման ակտիվությանը, տարբեր ջերմաստիճանային պայմաններում աճի առանձնահատկություններին, աղերի և այլ գործոնների նկատմամբ դիմադրությանը, ինչպես նաև կաթի բաղադրիչների փոխակերպման ունակությանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են բնական միկրոֆլորայի կենսաբանական ներուժը գնահատելու և առավել արժեքավոր մանրէային շտամների հայտնաբերման համար։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև առանձնացված բակտերիաների տեխնոլոգիական նշանակությանը։ Որոշ կաթնաթթվային բակտերիաներ կարող են ունենալ այնպիսի հատկություններ, որոնք օգտակար են թթվասերային, մածունային, պանրային և այլ ֆերմենտացված կաթնամթերքի արտադրության գործընթացներում։ Դրանց կիրառումը կարող է նպաստել արտադրանքի կայուն որակի ապահովմանը, համային հատկանիշների ձևավորմանը և պահպանման ժամկետի երկարացմանը։ Տեղական կաթից և կաթնամթերքից առանձնացված միկրոօրգանիզմների ուսումնասիրությունը նաև հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարածաշրջանային մանրէային ռեսուրսներ, որոնք կարող են տարբերվել այլ աշխարհագրական տարածքներից ստացված կուլտուրաներից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել տեղական կաթնաթթվային բակտերիաների շտամների պահպանման, հետագա կենսատեխնոլոգիական ուսումնասիրման և արտադրության մեջ դրանց հնարավոր կիրառության համար։ Աշխատանքը միավորում է սննդի մանրէաբանության, միկրոբիոլոգիայի, կենսատեխնոլոգիայի և կաթնամթերքի արտադրության խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, սննդի տեխնոլոգներին, կենսատեխնոլոգներին, կաթնամթերքի արտադրության մասնագետներին, գյուղատնտեսական գիտությունների ներկայացուցիչներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ բնական կաթնաթթվային միկրոֆլորայի ուսումնասիրության միջոցով հնարավորություն է տալիս գնահատել տեղական կաթնամթերքի մանրէաբանական առանձնահատկությունները և բացահայտել այնպիսի միկրոօրգանիզմներ, որոնք կարող են հետագայում կիրառվել ֆերմենտացված կաթնամթերքի արտադրության և կենսատեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման նպատակով։